Омск (бараба тат. Умбы) — Русиядә эре шәһәр, Омск өлкәсенең үзәге. Эре сәнәгатьле үзәк. Себер тимер юлында зур төен.

Омск
Омск
Флаг Омска[d]
Flag of Omsk.svgCoat of Arms of Omsk.svg
Hram v Omske.jpg
Нигезләнү датасы 1716
Дәүләт Flag of Russia.svg Русия
Нәрсәнең башкаласы Омск өлкәсе, Себер кыргызлары өлкәсе[d], Омская область[d], Омск бүлгесе[d], Омск өязе[d], Омск губернасы[d], Российское государство[d], Акмола өлкәсе һәм Дала янарал-гөбернатырлыгы[d]
Административ-территориаль берәмлек Омск өлкәсе
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Омь[d] һәм Иртеш
Хөкүмәт башлыгы Фадина, Оксана Николаевна[d][1]
Халык саны 1 178 391 кеше кеше (2017)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 90 митер
Сәгать поясы UTC+06:00
Кардәш шәһәр Павлодар[3][4], Кызылъяр[5], Луҗ, Лүблин, Гданьск[6][7], Акмәсҗит[8][9], Кайфэн[d][10][11], Пухов[d][12][13], Карловы-Вары, Чинҗу[14][15], Милуоки, Ангарск, Анталия[16][17], Братск[d], Берәнск[18][19], Бургас[d], Фучжоу[d], Һомел[20][21], Горно-Алтайск, Калининград[22][23], Краснаяр[24][25][26], Минск[27], Навасебер[28], Пинзә[29][30], Старапул[31][32], Чиләбе[33][34], Улан-Удэ, Соргыт[35][36] һәм Түбән Варта[37]
Бүләкләр
Хезмәт Кызыл Байрак ордены
Мәйдан 572,9 км²[38]
Пучты индыксы 644000–644960[39]
Рәсми веб-сайт омск.рф
Беренче язма телгә алу 1716
Җирле телефон коды 3812
Монда җирләргәннәр төркеме Категория:Похороненные в Омске[d]
Викискладта карталар төркеме Category:Maps of Omsk[d]
Commons-logo.svg Omsk Викиҗыентыкта

2020 елның 2 июленнән«Хезмәт даны шәһәре»[40].

Халык исәбе 1 127 мең кеше (2009). Урыслар (86 %), украиннар (2,8 %), казакълар (2,8 %), татарлар (1,9 %), алманнар (1,8 %) һ.б.

ГеографияҮзгәртү

Омск Иртешка Омь елгасы койган урында, Көнбатыш Себер тигезлегенең көньяк өлешендә, Мәскәүдән 2555 километр көнчыгышрак урнашкан.

Омскидан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
Тубыл ~ 679 км
Төмән ~ 629 км
Түбән Варта ~ 1483 км
Курган ~ 543 км
  Петропавловск ~ 256 км
Новосибирск ~ 663 км
Кемерово ~ 937 км
  Костанай ~ 706 км   Караганда ~ 863 км   Павлодар ~ 412 км

КлиматҮзгәртү

Омски климаты континенталь, елда айларның иң салкыны — гыйнвар (уртача −16,9 °C), иң җылысы — июль (уртача 19,6 °C). Елның урта җил тизлеге — 2,8 м/с, һава дымлылыгы — 71%.

Бөтен метеокүзәтчелек тарихы буенча иң югары температура 1940 елның 18 июлендә тәшкил ителгән — 40,4 °C, иң түбән 1931 елның 3 февралендә — −45,5 °C.

Омск климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 4,2 3,6 14,1 31,3 35,5 40,1 40,4 38,0 32,9 27,4 16,1 4,5 40,4
Уртача максимум, °C −12 −10,3 −2,5 9,0 19,0 23,9 25,3 22,7 15,9 8,1 −3,7 −9,8 7,1
Уртача температура, °C −16,3 −15 −7,3 3,7 12,5 18,0 19,6 16,9 10,4 3,5 −7,3 −13,8 2,1
Уртача минимум, °C −20,5 −19,4 −12 −1 6,3 12,0 14,1 11,6 5,7 −0,3 −10,5 −17,9 −2,7
Абсолют минимум, °C −45,1 −45,5 −41,1 −26,4 −12,9 −3,1 2,1 −1,7 −7,6 −28,1 −41,2 −44,7 −45,5
Явым-төшем нормасы, мм 23 18 17 21 35 51 66 54 37 30 34 29 415
Чыганак: Погода и климат

ТарихҮзгәртү

1716 елда чик буе ныгытмасы буларак нигезләнгән.

1782 елданшәһәр. 1782—1796 елларда Тубыл наместниклыгының, 1804—22, 1839—68 елларда — Тубыл губернасының өяз үзәге. 1822—1839 елларда — Омск өлкәсе, 1839 елдан 1918 елга кадәр — Акмола өлкәсе үзәге.

Русия ватандашлар сугышы вакытында — адмирал Колчак хөкүмәтенең башкаласы (1918—1920).

1925 елдан Себер краеның (соңрак — Көнбатыш Себер краеның) район һәм округ үзәге, 1934 елданОмск өлкәсе үзәге. Шул ук елларда шәһәр составына Ленинск-Омский (1922 елдан шәһәр, 1930 елда кертелгән) һәм Новоомск (1924 елдан шәһәр, 1931 елда кертелгән) шәһәрләре кертеләләр.

Шәһәрдә туган танылган шәхесләрҮзгәртү

ТатарларҮзгәртү

ХалыкҮзгәртү

1840[41] 1856[42] 1897[43] 1914[42] 1926[42] 1931[42] 1939[42] 1959[44] 1970[45] 1979[46] 1989[47] 2002[48] 2010[49]
11 116 ~16 400 37 396 ~134 800 ~111 200 ~162 200 ~288 900 581 108 821 151 1 014 246 1 148 418 1 134 016 1 154 116

Милли составҮзгәртү

Милләт 2002[50] 2010[51]
урыслар 87,6% 88,8%
казакълар 2,8% 3,4%
украиннар 2,8% 2,0%
татарлар 1,9% 1,9%
алманнар 1,8% 1,3%

Административ бүленешҮзгәртү

Омск 5 административ округына бүленә:

  1. Киров административ округы
  2. Ленин административ округы
  3. Октябрь административ округы
  4. Совет административ округы
  5. Үзәк административ округы

Татар матбугатыҮзгәртү


ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. http://admomsk.ru/web/guest/government/mayor/biography
  2. http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst52/DBInet.cgi
  3. http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#pavlodar
  4. http://akimat-pvl.gov.kz/kaz/post.php?id=843
  5. http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#petropavlovsk
  6. http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#gdansk
  7. https://www.gdansk.pl/download/2013-08/47577.pdf
  8. http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#simferopol
  9. https://tass.com/politics/906463
  10. http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#kaifeng
  11. http://en.ekaifeng.gov.cn/enyhcs/show-2483.html
  12. http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#puchov
  13. https://www.puchov.sk/partnerske-mesta.html
  14. http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#jinju
  15. http://www.jinju.go.kr/00135/01116/01288.web
  16. http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#antalya
  17. https://www.antalya.bel.tr/i/sister-cities
  18. http://www.bryansk032.ru/?j=171&m=180&gorod=8
  19. http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#bryansk
  20. http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#gomel
  21. http://gomel.gov.by/Economic/VneshneEconomic/GorodaPartnery/Omsk.aspx
  22. http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#kaliningrad
  23. https://www.klgd.ru/city/twins/
  24. http://омск.рф/web/en/city/international/russian#krasnoyarsk
  25. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/omsk.aspx
  26. http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#krasnoyarsk
  27. http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#minsk
  28. http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#novosibirsk
  29. http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#penza
  30. http://documents.penza-gorod.ru/doc2-362.html
  31. http://омск.рф/web/en/city/international/russian#stavropol
  32. http://ставрополь.рф/english/Municipal_cooperation_with_cities_of_near_of_Russia/Municipal_cooperation_of_Russia.php
  33. http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#chelyabinsk
  34. https://www.cheladmin.ru/ru/gorod-chelyabinsk/goroda-pobratimy/omsk-rossiya
  35. http://admsurgut.ru/rubric/120/Partnery-Surguta
  36. https://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#surgut
  37. https://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#nizhnevartovsk
  38. http://omsk.infomsk.ru/geografiya_omska
  39. http://www.geopostcodes.com/Omsk_Omsk_oblast
  40. Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести»
  41. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  42. 42,0 42,1 42,2 42,3 42,4 http://www.mojgorod.ru/omsk_obl/omsk/
  43. http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=785
  44. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  45. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  46. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  47. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  48. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  49. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg2.php
  50. 2002 ел сан алу базасы
  51. Доля наиболее многочисленных национальностей Омской области в численности населения муниципальных районов и г. Омска