Луҗ

Пүлшә шәһәре

Лодзь (пол. Łódź [wut​͡ɕ]  — «каек») — Польшаның үзәк өлешендә урнашкан шәһәр, Лодзь воеводалыгының административ үзәге. Халык саны буенча Польшаның өченче шәһәре.

Луҗ
Flag of Łódź.svg
POL Łódź COA.svg
Ил Польша
Координатлар 51°46'37"N, 19°27'17"E
Башлык Һанна Ждановска[d]
Телефон коды 42
Кардәш шәһәрләр Калининград[2], Вилнүс[3][4], Хемниц[5], Штутгарт[6], Лион[7], Иваново[8], Минск[9], Одесса[10][11], Тел-Әвив[12], Тиянҗин[13], Рустави[d][14][15], Баррейру (район), Тампере[16][17][18], Пвебла-де-Сарагоса[19], Мурсия[20], Өребру[d][21], Львов[22], Сегед[23][24][25], Баррейру[26], Нуоро, Омск, Чыңду[27][28] һәм Kanton[29]

ТарихҮзгәртү

Беренче тапкыр 1332 елда Łodzia авылы буларак телгә алынган. 1432 елда шәһәр хокуклары бирелә.

1793 елда Польшаның икенче бүлүе нәтиҗәсендә Пруссия составына күчкән. 1806—1815 елларда — Варшава һерцоглыгы составында. 1815 елдан Русия империясе составында.

1823-1873 елларда һәр ун ел эчендә халык саны икеләтә арткан.

1915—1918 елларда алман оккупациясе астында. 1918—1939 елларда Польша составында.

1939 елның 8 сентябрьдә алман гаскәрләре Лодзьны басып алдылар. 1940-1944 елларда ул Литцманштадт исемен йөрткән. 1945 елның 18 гыйнварында Совет армиясе тарафыннан азат ителгән. 1948 елда кадәр Варшаваның җимерек хәлдә булуы сәбәпле, башкаласы фактик рәвештә Лодзьда урнашкан булган.

Икътисад һәм мәдәниятҮзгәртү

Транспорт юлларының мөһим төен. Якындагы шәһәрләр белән Лодзь агломерациясен тәшкил итә.

1990-елларга кадәр илнең тукымачылык сәнәгатенең иң эре мәркәзе. Полиграфия һәм азык-төлек сәнәгатьләре үсеш алган. Униаерситет, техника, табибият һ.б. институтлар, театрлар, музейлар бар.

архитектура һәйкәлләрдән рәтүш, монастырь һ.б. сакланган.

Халык саныҮзгәртү

1897[30] 1900[30] 1921[30] 1931[30] 1946[30] 1950[30] 1960[30] 1970[30] 1978[30] 1988[30] 2002[30] 2011[30]
283 206 314 020 452 000 605 500 496 929 620 273 709 698 762 699 825 200 854 003 785 134 725 055

Халыкара мөнәсәбәтләрҮзгәртү

Шәһәрдә 9 чит илнең консуллыгы (Франция, Дания, Алмания, Австрия, Бөекбритания, Бельгия, Латвия, Маҗарстан, Молдавия) урнашкан.

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 1,2 archINFORM — 1994.
  2. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/kaliningrad/
  3. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/wilno/
  4. http://www.ivilnius.lt/pazink/apie-vilniu/miestai-partneriai
  5. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/chemnitz/
  6. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/stuttgart/
  7. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/lyon/
  8. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/iwanowo/
  9. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/minsk/
  10. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/odessa/
  11. https://omr.gov.ua/ua/international/goroda-pobratimi/lodz-polsha/
  12. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/tel-awiw-jafa/
  13. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/tjanjin/
  14. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/rustawi/
  15. https://rustavi.gov.ge/page/45
  16. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/tampere/
  17. https://bip.uml.lodz.pl/files/bip/public/miasto/miasta_partnerskie/BPTiWzZ_mp_Tampere_090212.pdf
  18. https://www.tampere.fi/en/organisation/international-affairs/twin-cities
  19. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/puebla/
  20. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/murcia/
  21. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/orebro/
  22. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/lwow/
  23. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/szeged/
  24. https://www.szegedvaros.hu/aranyoldalak/lodz-lengyelorszag/
  25. http://szegedtourism.hu/hu/lodz-lengyelorszag/
  26. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/barreiro/
  27. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/chengdu/
  28. https://www.gochengdu.cn/news/our-sister-cities/sister-cities-of-chengdu/lodz-poland--a1504.html?xcSID=04j06l2e0bo8q3o2mh7ud63pm2
  29. http://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wspolpraca-z-zagranica/kanton/
  30. 30,00 30,01 30,02 30,03 30,04 30,05 30,06 30,07 30,08 30,09 30,10 30,11 Ludność Łodzi