Церий (лат. Cerium, Ce) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период элементы. Тәртип номеры - 58. лантаноид химик элементлар төркеме, көмөшсу металл[7]

Церий
Сурәт
... хөрмәтенә аталган Церера[1]
Масса 140,116 ± 0,001 м.а.б.[2]
Ачучы яки уйлап табучы Мартин Һайнрих Клапрот[d][1] һәм Йөнс Якоб Берцелиус[d][1]
Ачыш датасы 1804[1]
Илиминт симвылы Ce[3]
Химик фурмула Ce[4]
SMILES фурмуласы [Ce][4]
Атым саны 58[5]
Иликтер кирелеге 1,12
Ионный радиус 1,01 ангстрем[6], 1,14 ангстрем[6], 1,25 ангстрем[6], 1,34 ангстрем[6], 0,87 ангстрем[6], 0,97 ангстрем[6], 1,07 ангстрем[6] һәм 1,14 ангстрем[6]
Commons-logo.svg Церий Викиҗыентыкта

СимволыҮзгәртү

Церий элементының символы - Ce (Церий дип укыла).

ТарихҮзгәртү

Церий 1803 елда фон Хисингер Берцелиус тарафыннан ачыла. Бәләкәй планеталарның иң зурысы Церера (Ceres) хөрмәтенә аталган, ә анысы үз чиратында, Рим уңыш Алиһәсе хөрмәтенә аталган.

1803 елда швед хезмәттәшләре В. Хейзенгер һәм Й. Я. Берцелиус белән бер вакытта диярлек церийлы җирне ачкан алман химигы М. Г. Клапрот «церий» исеменә каршы чыга, «церерий» тәкъдим итә. Ләкин Берцелиус, исемне әйтү кыенлыкларына сылтанып, үзе биргән исемне саклап калган.

ТабигатьтәҮзгәртү

Җир кабыгында церий нисбәте — 70 г/т, океан суларында — 5,2×10−6 мг/л[8].

ЯтмаларыҮзгәртү

Церийның төп ятмалары Кытай, АКШ, Казакъстан, Рәсәй, Украина, Австралия, Бразилия, Һиндстан, Скандинавиядә урынлашкан.

ӘдәбиятҮзгәртү

  • Абрагам А., Блини Б. .

СылтамаларҮзгәртү

ЧыганакларҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Эмсли Д. Nature's Building Blocks: An A-Z Guide of the Elements (New Edition)Издательство Оксфордского университета, 2011.
  2. Meija J., Prohaska T., Coplen T. B. Atomic weights of the elements 2005 (IUPAC Technical Report) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2016. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1515/PAC-2015-0305
  3. Wieser M. E., Coplen T. B., Wieser M. Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2010. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
  4. 4,0 4,1 CERIUM
  5. Менделеевның периодик таблицасы — 1869.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 (unspecified title)ISBN 0-8493-0485-7
  7. Церий// Энциклопедия Кругосвет.
  8. J.P. Riley and Skirrow G. Chemical Oceanography V. I, 1965