Церера (кәрлә планета)

Церера (1 Ceres, символ: ⚳)[6]астероид төрендәге кәрлә планета. Церераны 1801 елның 1 гыйнварда кичен Палермо астрономия обсерваториясендә итальян астрономы Джузеппе Пьяцци ача. Бу астероидлар поясындагы иң массалы күк җисеме, һәм ул зурлыгы буенча зур планеталарның иярченнәреннән зуррак. Озак вакыт Церера планета булып санала, аннары аны астероид дип карый башлыйлар, ә 2006 елның 24 августында Халыкара астрономия берлегенең XXVI генераль ассамблеясендә аны кәрлә планеталар исемлегенә кертәләр. 950 км диаметрлы буларак, Церера хәзерге вакытта астероидлар поясындагы иң зур һәм массалы җисем, һәм ул пояс массасының 32 % тәшкил итә. Күптән түгел генә булган күзәтүләр буенча, ул, күпчелек кече җисемнәрдән аермалы буларак, йомры рәвештә. Церераның өслеге, мөгаен, су бозы һәм гидратланган минераллар (карбонатлар һәм балчыклар) катнашмасыдан гыйбарәттер. Церера, чамалаулар буенча, таш төш, боз мантиясе, һәм, ихтимал, кайбер урыннарда кабык астында сыек су океаннарына да ия.

Церера
Сурәт
... хөрмәтенә аталган Церера[d][1]
Урын Астероидлар билбавы
Масса 9,393E+20 килограмм[2]
Киләсе 2 Паллада
Ачучы яки уйлап табучы Пиацци, Джузеппе[d][3][4]
Ачыш датасы 1 гыйнвар 1801[4][3]
Астраномик ачыш урыны Палермская астрономическая обсерватория[d]
Кече планета төркеме Астероидлар билбавы
Ана җисем Кояш
Апоүзәк 2,977736354001 ± 3,2149E−9 а.б.[3]
Периүзәк 2,558208388286 ± 8,4951E−8 а.б.[3]
Периүзәк аргументы 72,654145977511 ± 3,1125E−5 °[3]
Орбита эксцентриты 0,07578254214 ± 3,0772E−8[3]
Орбита авышлыгы 10,592304939614 ± 3,8171E−6 °[3]
Орбита дәвере 1682,0583340857 ± 2,7241E−6 тәүлек[3]
Зур ярымкүчәр 2,767972371144 ± 2,9885E−9 а.б.[3]
Калка төен озынлыгы 80,327197727157 ± 1,9938E−5 °[3]
Уртача аномалия 138,66217473192 ± 2,475E−5 °[3]
Спектральный класс астероида астероид класса G[d]
Күренмә йолдызча зурлык 6,79[5]
Абсолют йолдыз зурлыгы 3,34[3]
Альбедо 0,09[3]
Тыгызлык 2,162 кубик смга ... грамм[3]
Диаметры 939,4 ± 3,6 километр[3]
Астрономический символ
Диаграмма орбиты
Вакытлыча атамасы 1899 OF һәм 1943 XB
Commons-logo.svg Церера Викиҗыентыкта
Церера табигый яктылыкта
Церера (сулда аста) Ай һәм Җир белән чагыштырганда

Җирдән Церераның ялтыравы 6,7 дән 9,3 кадәр йолдыз зурлыгы тәшкил итә. Шуңа күрә аны гади күз белән күреп булмый. 2007 елның 27 сентяберендә НАСА Веста (20112012) һәм Церераны (2015) тикшерү өчен Dawn (КА) зондын очырган иде. Соңгысы аның өслеген җентекләп фотога төшереп алды. Американнар, бу фотоларны бер-бер артлы тезеп куеп, видеофильм ясаганнар.

ОрбитаҮзгәртү

Церераның орбитасы Марс һәм Юпитер орбиталары арасында урнашкан һәм бик «планетасыман»: эклиптика яссылыгына карата орбитаның авышлыгы 10° тәшкил итә, эксцентриситет — 0,08. Кояш тирәсендә 4,6 ел период белән әйләнә. Перигелийдә Кояштан 2,54 а.б. ераклыкта, афелийдә — 2,98 а.б.

Физик хасиятләрҮзгәртү

 
Церераның төзелеше:
1 — реголит юка катламы;
2 — боз мантиясе;
3 — таш төш

Церера 975×909 км зурлыклы сфероид рәвешле. Аның массасы 9,43×1020 кг тәшкил итә, бу зурлык Җирнең массасыннан якынча 6300 тапкыр кимрәк. Церераның шактый зур массасы сәбәпле, бу күк җисеме, үзенең тартылышы тәэсирендә, йомры рәвешле.

ИскәрмәләрҮзгәртү