Төп менюны ачу

Йошкар-Ола (элеккеге исеме — Чар) (чирм. Йошкар — «кызыл», чирм. Ола — «шәһәр» — «Кызыл шәһәр», искергән чирм. Чарла, Цар-ола[1]) – Мари Эл республикасының башкаласы.

Йошкар-Ола
Yoshkar-Ola, Malaya Kokshaga river.jpg
Coat of Arms of Yoshkar-Ola (Mariy-El).png
Халык саны 266 675 (2017) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 1584 Edit this on Wikidata
Һимн Йошкар-Ола һимны Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC+03:00
Кардәш шәһәрләр Сомбатһей, Бурж, Принстон[d] һәм Әстерхан
Җәгърафия
Ил Русия
Мәйдан 100.39 дүрткел киламитер
ДДӨБ 100 метр Edit this on Wikidata
Координатлар 56.6328°N 47.8958°E Edit this on Wikidata
Пучты индексы 424000–424045 Edit this on Wikidata
Телефон коды 8362 Edit this on Wikidata


Халык саны — 248 688 кеше, буйсындырылган торак пунктлары белән — 259 162 кеше (2010).[2]

ГеографияҮзгәртү

Шәhәр Кече Какшан елганың сул ягында, Мәскәүдән 743 километрга көчыгышрак урнашкан. Яшел ҮзәнЯраң тимер юлында Йошкар-Ола станциясе. Шәһәр аша Р165 (Йошкар-Ола — Яраң), Р172 (Йошкар-Ола — Өрҗем), Р173 (Йошкар-Ола — Козьмодемьянск), Р174 (Йошкар-Ола — Мария ПосадыЧуел), Р175 (Йошкар-Ола — Яшел ҮзәнКазан), Р176 «Нократ» (Чабаксар — Йошкар-Ола — КировСыктывкар) автоюллар баралар.

Йошкар-Оладан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)[3]
Петрозаводск ~ 1434 км
Вологда ~ 866 км
Сыктывкар ~ 724 км
Киров ~ 297 км
Березники ~ 846 км
Глазов ~ 396 км
Нижгар ~ 325 км
Владимир ~ 576 км
Мәскәү ~ 763 км
Ижау ~ 523 км
Пирем ~ 669 км
Екатиринбур ~ 1025 км
Чабаксар ~ 96 км
Саранск ~ 418 км
Сембер ~ 317 км
Самар ~ 559 км
Казан ~ 145 км
Ырынбур ~ 873 км

Сәгать поясыҮзгәртү

Йошкар-Ола һәм Мари Ил Республикасы Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +3:00 гә тигез.

КлиматҮзгәртү

Йошкар-Ола климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Уртача максимум, °C −9,9 −7,5 −0,6 9,4 18,4 22,6 24,5 22,4 15,6 6,3 −1,2 −5,9 7,8
Уртача температура, °C −13,9 −12,1 −5,4 4,6 12,2 16,5 18,7 16,5 10,8 3,2 −3,8 −9,2 3,2
Уртача минимум, °C −17,9 −16,6 −10,1 −0,3 6,0 10,3 12,8 10,6 6,0 0,0 −6,3 −12,5 −1,5
Явым-төшем нормасы, мм 32 25 24 34 40 61 82 60 54 53 46 37 548
Чыганак: Гидрометцентр России

ТарихҮзгәртү

Шәһәр 1584 елда Фёдор Иванович патшасы указы буенча «Царёв город на Кокшайке» (соңрак ул Царёвококшайскка әйләнә) исеме астында ныгытма буларак нигезләнә.

1708 елдан — Казан губернасы составында, 1719 елдан — аның Зөя провинциясе үзәге. 1781 елданКазан губернасының Чар өязе үзәге.

1856 елда шәһәрдә 5 чиркәү, 178 йорт һәм 10 лавка (кибет) булган.

1919 елда шәһәргә Краснококшайск исеме бирелә. 1920 елның июньдә, Казан губернасы юкка чыгару сәбәпле, Краснококшайск өяз белән Вятка губернасы составына кертелә; шул ук елның ноябрьдә Мари автономияле өлкәсе оештырыла, ә Краснококшайск аның административ үзәге була.

1928 елда шәһәргә Йошкар-Ола (Кызыл шәһәр) исеме кушыла. 19361990 елларда — Мари Автономияле Совет Социалистик Республикасы башкаласы.

1991 елдан Мари Ил Республикасы башкаласы булып тора.

ХалыкҮзгәртү

1840[4] 1856[5] 1897[6] 1913[5] 1926[5] 1931[5] 1939[5] 1959[7] 1970[8] 1979[9] 1989[10] 2002[11] 2010[2]
967 ~1 200 1 658 ~2 500 ~4 300 ~7 600 ~27 200 88 744 166 073 201 371 241 601 256 719 248 688

Милли состав: урыслар — 66,3%, чирмешләр — 24,7%, татарлар — 4,6%, украиннар — 2,3%, чуашлар — 0,8%.[12]

Югары уку йортларыҮзгәртү

Шуның өстенә, шәһәрдә башка югары уку йортларның якынча 10 филиал эшли.

ГалереяҮзгәртү

Кардәш шәһәрләрҮзгәртү

Кызыклы фактларҮзгәртү

ШәхесләрҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. http://www.yocity.ru/yoshkar-ola/extraction/
  2. 2,0 2,1 http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  3. Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. Яндекс.Карты. Яндекс.Карты. 2011 елның 22 сентябрь көнендә тикшерелгән.
  4. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 http://www.mojgorod.ru/r_marijel/joshkarola/
  6. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=476
  7. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  11. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  12. 2002 ел сан алу базасы

Тышкы сылтамаларҮзгәртү