Яшел Үзән

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар.

Яшел Үзән
БайракИлтамга
Flag of Zelenodolsk (Tatarstan).gifCoat of Arms of Zelenodolsk (Tatarstan).png
Сурәт
Нигезләнү датасы 1865
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Нәрсәнең башкаласы Яшел Үзән районы һәм Городское поселение город Зеленодольск[d][1]
Административ-территориаль берәмлек Яшел Үзән районы һәм Казан районы
Халык саны 99 491 кеше кеше (1 гыйнвар 2018)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 90 метр
Сәгать поясы UTC+03:00
Кардәш шәһәр Кронштадт һәм Дзержинск[3]
Мәйдан 38 км²
Почта индексы 422540–422551
Рәсми веб-сайт zelenodolsk.tatarstan.ru
Җирле телефон коды 84371
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Яшел Үзән Викиҗыентыкта

Яшел Үзән (рус. Зеленодольск) — Россия Федерациясенең шәһәре (1932), 1958 елдан алып, Татарстан Республикасы Яшел Үзән районы административ үзәге, (1990 елга кадәр Татар АССР). "Яшел Үзән муниципаль районы" муниципаль берәмлегенең үзәге.

2014 елның 29 июленнән РФ Хөкүмәте «Об утверждении перечня моногородов» №1398-р карары (13.05.2016 төз.) буенча Россия Федерациясе аеруча катлаулы социаль-икътисади хәлдәге моношәһәрләр исемлегенә кертелгән.[4] 

ГеографияҮзгәртү

КлиматҮзгәртү

  • Уртача еллык температура — +3,4 °C
  • Уртача еллык җил тизлеге — 3,2 м/с
  • Уртача еллык һава дымлылыгы — 69,9%
Яшел Үзән климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Уртача температура, °C −10,5 −10,6 −5,5 4,9 13,5 18,5 20,4 17,9 12,2 4,5 −4,4 −9,7 4,4

ТарихҮзгәртү

XIX гасырда ул Кабачище авылы дип беленгән, аннары аның исеме Паратск затоны булып торган
1928 елдан бирле – Яшел Үзән елга порты
1932 елда шәһәр статусы бирелде
1938 елдан башлап Яшел Үзән районы үзәге

Шәһәрдә туган танылган шәхесләрҮзгәртү

ХалыкҮзгәртү

1897[5] 1939[6] 1959[7] 1970[8] 1979[9] 1989[10] 2002[11] 2010[12]
1 090 ~30 200 60 472 76 961 84 504 94 079 100 139 97 651

Милли составҮзгәртү

Милләт 1939[13] 1970[14] 1979[14] 1989[14] 2002[15] 2010[16]
руслар 74,9% 69,7% 69,2% 67,0% 64,5% 61,6%
татарлар 21,5% 26,5% 27,1% 29,1% 32,6% 35,4%
чуашлар 0,9% ?% ?% 1,3% 0,9% 0,9%

СәнәгатьҮзгәртү

  • А.М. Горький исемендәге кораб төзү заводы
  • Серго исемендәге завод («ПОЗиС» ААҖ)
  • Фанер-җиһаз комбинаты
  • Фанир заводы
  • Шпаллар сеңдерү заводы
  • Җиһаз фабрикасы
  • Трикотаж фабрикасы
  • Тегү фабрикаласы
  • Сөт комбинаты
  • Икмәк комбинаты

МәгарифҮзгәртү

МәдәниятҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. ОКТМО
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаФедераль дәүләт статистикасы хезмәте.
  3. http://admdzr.ru/ru/informaciya/gorod/o-gorode/goroda-pobratimyi.html
  4. Распоряжение Правительства РФ от 29.07.2014 N 1398-р «Об утверждении перечня моногородов»
  5. Населенныя мѣста Россійской Имперіи въ 500 и болѣе жителей. Санктъ-Петербургъ, 1905.
  6. http://www.mojgorod.ru/r_tatarstan/mendeleevsk/index.html
  7. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  11. 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  12. http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  13. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2381
  14. 14,0 14,1 14,2 Мустафин М.Р, Хузеев Р.Г. Всё о Татарстане (Экономико-географический справочник). — Казань, 1994
  15. 2002 ел сан алу базасы
  16. 2010 ел сан алу базасы

СылтамаларҮзгәртү