Фермион (tat.lat. Fermion(үле сылтама)) - ярымбөтен спинлы кисәкчек. Мәшһүр физик Энрико Ферми истәлегенә аталган.

⚙️  Квант механикасы

Билгесезлек принцибы

Математик нигезләр
Шулай ук карагыз: Портал:Физика
Стандарт модельнең элементар кисәкчекләре: матдәнең өч буыны (кварклар - шәмәхә төсе, лептоннар - яшел), калибр бозоннары (кызыл) һәм Һиггс бозоны (сары)

Фермионнар мисалы - кварклар (алар протоннарны һәм нейтроннарны төзиләр, алар да фермионнар), лептоннар (электроннар, мюоннар, тау-лептоннар, нейтрино), тишекләр (ярымүткәргечләрнең квази-кисәкчекләре).

Бозоннар Бозе — Эйнштейн бүленешенә буйсыналар, фермионнар Ферми — Дирак бүленеше белән тасвирланалар.

Фермионнар Паули мәсләгенә буйсыналар: бер квант халәтендә бердән бер кисәкчек генә була. Ферми — Дирак бүленеше нигезендә Паули мәсләге тора.

Паули мәсләге атом электрон сүрүе тотрыклылыгы өчен җаваплы, һәм химик элементлар булуына мөмкинлекне бирә. Паули мәсләге нейтрон йолдызлары булуы өчен җаваплы.

Фермион так саныннан торган квант җыелмасы үзе фермион булып тора, мәсәлән так масс санлы атом төше (Li төше, Na төше һ.б.).

Моны да карагыз

үзгәртү

Әдәбият

үзгәртү
  • Богуш А. А. Введение в калибровочную полевую теорию электрослабых взаимодействий. — 2-e изд. — УРСС, 2003. — ISBN 5-354-00436-5
  • А. И. Вайнштейн, В. И. Захаров, М. А. Шифман. Хиггсовские частицы // УФН. — 1980. — Т. 131. — № 8.
  • Ансельм А. А., Уральцев Н. Г., Хозе В. А. «Хиггсовские частицы». УФН том 145, 185—223 (1985).
  • G.S. Guralnik, C.R. Hagen and T.W.B. Kibble (1968). "Broken Symmetries and the Goldstone Theorem". In R.L. Cool and R.E. Marshak. Advances in Physics, Vol. 2. Interscience Publishers. pp. 567–708. ISBN 978-0470170571.
  • P. Higgs (1964). "Broken Symmetries, Massless Particles and Gauge Fields". Physics Letters 12 (2): 132. Bibcode:1964PhL....12..132H. doi:10.1016/0031-9163(64)91136-9.
  • Y. Nambu and G. Jona-Lasinio (1961). "Dynamical Model of Elementary Particles Based on an Analogy with Superconductivity". Physical Review 122: 345–358. Bibcode:1961PhRv..122..345N. doi:10.1103/PhysRev.122.345.
  • P.W. Anderson (1963). "Plasmons, Gauge Invariance, and Mass". Physical Review 130: 439. Bibcode:1963PhRv..130..439A. doi:10.1103/PhysRev.130.439.
  • A. Klein and B.W. Lee (1964). "Does Spontaneous Breakdown of Symmetry Imply Zero-Mass Particles?". Physical Review Letters 12 (10): 266. Bibcode:1964PhRvL..12..266K. doi:10.1103/PhysRevLett.12.266.
  • W. Gilbert (1964). "Broken Symmetries and Massless Particles". Physical Review Letters 12 (25): 713. Bibcode:1964PhRvL..12..713G. doi:10.1103/PhysRevLett.12.713.