Киев (укр. Київ - Кыйив) — Украинаның башкаласы, Киев өлкәсенең административ үзәге (аның эченә керми). Герой шәһәр. Шәһәр Днепр елгасында урнашкан. Мәйданы — 835,6 км², халкы — 2799,9 мең кеше (2011 елның 1 апреленә).

Киев
укр. Київ
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Kyiv Kurovskyi.svgCOA of Kyiv Kurovskyi.svg
Логотип
Сурәт
Нигезләнү датасы 482
Рәсми исем Київ[1]
Кушамат/тәхәллүс Мати міст Руських, Новий Єрусалим, Місто, де все починається, Великий Рим һәм Мать городов русских
... хөрмәтенә аталган Кий[d]
Демоним Kiévien[2], Kiévienne[2], Kyivan, Kievan, Kyjevan, Kyjevanka һәм kiovalainen
Нигезләүче Кий[d], Щек[d], Хорив[d] һәм Лыбедь[d]
Рәсми тел украин теле
Гимн Как тебя не любить, Киев мой![d]
Дөнья кисәге Европа
Дәүләт Flag of Ukraine.svg Украина
Нәрсәнең башкаласы Украина
Административ-территориаль берәмлек Украина
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Днипро
Тиритуриясенә дәгъва итә Рейхскомиссариат Украина[d], Украина Совет Социалистик Республикасы, Вооружённые силы Юга России[d] һәм Польша Җөмһүрияте (1918—1939)
Геомәгълүматлар Data:Ukraine/Kiev City.map
Хөкүмәт башлыгы Виталий Владимирович Кличко[d]
Идарә итүче орган Киевская городская государственная администрация[d]
Канунбирү органы Киевский городской совет[d]
Халык саны 2 963 199 (1 декабрь 2020)
Административ бүленеше Голосеевский район[d], Дарницкий район[d], Деснянский район[d], Днепровский район[d], Печер районы[d], Оболонский район[d], Соломәнка районы[d], Святошинский район[d], Шевченковский район[d] һәм Подольский район[d]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 179 ± 0 метр
Сәгать поясы DAZD[d], UTC+02:00, UTC+03:00 һәм җәйге вакыт
Кардәш шәһәр Махачкала[3], Мүнхен[4][5][6], Вилнүс[7][5][8], Әнкара[7][5], Кастория[d], Райниккендорф[d], Эдинбург[4][5][9], Рига[7][5], Үһән[5], Афин[5], Бакы[5][10], Братислава[11][4][5][…], Белград[5], Брюссель[5], Будапешт[5], Чикаго[7][5], Краков[7][12][5], Флоренция[4][5][13], Һелсинки[5], Кьото[4][5][14], Минск[7][5], Оденсе[4][5], Пекин[5], Pretoriä[5], Рио-де-Жанейро[5], Сантьяго[5], София[5], Эстүгүлем[d][5], Таллинн[7][5], Тбилиси[5][15], Тирана, Торонто[5], Тулуза[4][5], Варшау[5], Вена[5], Санкт-Петербург[3], Амстердам, Буэнос-Айрес[5], Мехико[5], Астана[7][5], Ереван[7][5], Провиденс, Кишинёв[7][5], Тампере[4][7][16][…], Сучжоу[d][4][5], Ашкабад[7][5], Осло[17], Hanoy[7], Лейпциг[4][18][5], Лейпциг[4][18], Амстердам коммунасы[d], Берлин[5], Бишкәк[5], Бразилиа[5], Һавана[5], Җакарта[5], Котдус[5], Лима[5], Лиссабон[5], Ош[5], Париж[5], Рим[5], Ташкәнт[5], Триполи[d][5], Улан-Удэ[3], Лион[17], Марсель[17], Мәскәү[19] һәм Волгоград[3]
Моның хуҗасы Старт[d] һәм Киев метрополитены
Чиктәш дәүләтләр Киев өлкәсе
Кулланылган тел украин теле һәм рус теле
Бүләкләр
Телгә алынган хезмәтләр Civilization V[d]
Мәйдан 848 км²[20]
Почта индексы 01000–06999
Рәсми веб-сайт kyivcity.gov.ua(укр.)
Нинди веб-биттә тасвирланган tripadvisor.com/Tourism-g294474-Kiev-Vacations.html(ингл.)[21] һәм wikitravel.org/en/Kyiv(ингл.)[22]
Харита сурәте
Коллаж
Һәйкәлләр исемлеге памятники Киева[d]
Яклаучы изге баш фәрештә Микайла[d]
Ачык мәгълүматлар порталы Kyiv city Open Data Portal[d]
Феноменның икътисады экономика Киева[d]
Категория для почётных граждан субъекта [d]
Социаль медиаларда күзәтүчеләре 200 562 һәм 6820 ± 9
Җирле телефон коды 44
Номер тамгасы коды AA һәм KA
Монда җирләнгәннәр төркеме [d]
Объектның күренешләре өчен төркем [d]
Commons-logo.svg Киев Викиҗыентыкта

ТарихҮзгәртү

  Төп мәкалә: Киев Русе
  • 864 елны Аскольд белән Дир Киевны басып алалар.
  • 10 гасырда Киев Русе дәүләте барлыкка килгән. 988 елда праваслау динен кабул иткән.
  • 1132-1134 елдан соң Киев Русе күп кенәзлекләргә таркалган. 1132 елда Полоцк, 1134 елда Новгород шәһәре Киев кенәзенең хакимиятен танырга туктаганнар, «разодралась вся земля русская» (Новгород кулъязмасы). Аерым рус кенәзлекләре үз кенәзе белән идарә ителгән, кайчакта рус кенәзлекләре арасында үзара сугышлар булганнар.
  • 1240 елда Бату хан Киев шәһәрен басып җимергән. Алтын Урда ханнары Владимир кенәзләренә ярлык бирә башлаган. Шулай итеп, Киев шәһәре башкала вазифасын югалткан.
  • 1941 елның 19 сентябрьИкенче бөтендөнья сугышы барышында Киев алман гаскәрләре тарафыннан алына.

ГеографияҮзгәртү

Шәһәр Көнчыгыш-Аурупа тигезлегендә, Днепр елгасы өстендә урнаша. Шулай ук Днепр елгасының кушылдыклары: Десна, Дарница, Лыбедь, Горенка, Любка, һәм тагын якынча 20 елга һәм гөрләвек ага.

Киевтан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
Калып:Байрак/БелоРоссияПинск ~ 360 км.
Калып:Байрак/БелоРоссияМинск ~ 430 км.
 Варшава ~ 680 км.
Калып:Байрак/БелоРоссияҺомел ~ 225 км.
 Смоленск ~ 500 км.
 Санкт-Петербург ~ 1050 км.
 Чернигов ~ 125 км.
 Брянск ~ 410 км.
 Мәскәү ~ 750 км.
 Житомир ~ 135 км.
 Ровно ~ 305 км.
 Луцк ~ 370 км.
 Сумы ~ 315 км.
 Харковь ~ 405 км.
 Белгород ~ 435 км.
 Винница ~ 200 км.
 Хмельницкий ~ 275 км.
 Ивано-Франковск ~ 450 км.
 Кишенәү ~ 395 км.
 Николаев ~ 400 км.
 Әдис ~ 435 км.
 Кременчуг ~ 260 км.
 Днепр ~ 390 км.
 Запорожье~ 440 км

КлиматҮзгәртү

  • Уртача еллык температура — +8,4 °C
  • Уртача еллык җил тизлеге — 2,5 м/с
  • Уртача еллык һава дымлылыгы — 74%
Киев климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 11,1 17,3 22,4 30,2 33,6 35,0 39,4 39,9 33,8 27,9 23,2 14,7 39,9
Уртача максимум, °C −0,9 0,0 5,6 14,0 20,7 23,5 25,6 24,9 19,0 12,5 4,9 0,0 12,5
Уртача температура, °C −3,5 −3 1,8 9,3 15,5 18,5 20,5 19,7 14,2 8,4 1,9 −2,3 8,4
Уртача минимум, °C −5,8 −5,7 −1,4 5,1 10,8 14,2 16,1 15,2 10,2 4,9 0,0 −4,6 4,9
Абсолют минимум, °C −31,1 −32,2 −24,9 −10,4 −2,4 2,4 5,8 3,3 −2,9 −17,8 −21,9 −30 −32,2
Явым-төшем нормасы, мм 36 39 36 46 57 82 72 61 58 40 48 44 619


Административ бүленешҮзгәртү

Киев 10 районына бүленә:

  1. Голосеево районы
  2. Дарница районы
  3. Днепр районы
  4. Десна районы
  5. Соломенка районы
  6. Святошино районы
  7. Оболонь районы
  8. Подол районы
  9. Печерск районы
  10. Шевченко районы

Киевта туганнарҮзгәртү

ГалереяҮзгәртү

Моны да карагызҮзгәртү

СылтамаларҮзгәртү

  1. Верховна Рада України. Адміністративно-територіальний устрій
  2. 2,0 2,1 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 http://consultant.parus.ua/?doc=0A10E557DA
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 http://www.shevkyivlib.org.ua/diznaysya/traditsiyi-i-svyata/117-mista-pobratimi-zagalny-spisok.html
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 5,23 5,24 5,25 5,26 5,27 5,28 5,29 5,30 5,31 5,32 5,33 5,34 5,35 5,36 5,37 5,38 5,39 5,40 5,41 5,42 5,43 5,44 5,45 5,46 5,47 5,48 5,49 5,50 5,51 https://old.kyivcity.gov.ua/files/2018/2/15/Mista-pobratymy.pdf
  6. https://www.muenchen.de/rathaus/Stadtpolitik/Partnerstaedte/Kiew.html
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 https://kievcity.gov.ua/news/205.html
  8. http://www.ivilnius.lt/pazink/apie-vilniu/miestai-partneriai
  9. https://www.edinburghlive.co.uk/news/edinburgh-news/edinburghs-ten-sisters-remarkable-cities-18177349
  10. http://azerbaijans.com/content_1719_az.html
  11. http://www.bratislava-city.sk/bratislava-twin-towns
  12. http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/2531,miasto,1,0,otwarty_na_swiat.html
  13. https://www.comune.fi.it/pagina/firenze-internazionale/gemellaggi-e-patti-di-amicizia
  14. https://www.city.kyoto.lg.jp/sogo/page/0000117802.html
  15. https://tbilisi.gov.ge/img/original/2018/6/12/tbilisiinfigures.pdf
  16. YstävyyskaupungitТампере.
  17. 17,0 17,1 17,2 https://kyivcity.gov.ua/news/vitaliy_klichko_z_merami_8_yevropeyskikh_mist_vidkriv_art-obyekt_na_arsenalniy_takozh_kiv_pidpisav_ugodi_pro_pobratimstvo_sche_z_troma_yevropeyskimi_mistami_foto/
  18. 18,0 18,1 https://www.leipzig.de/buergerservice-und-verwaltung/partnerstaedte/kiew/
  19. КонсультантПлюс
  20. https://web.archive.org/web/20150918152231/http://atu.gki.com.ua/atu/26
  21. TripAdvisor — 2000.
  22. (not translated to ar) Wikitravel — 2003.

Шулай ук карагызҮзгәртү