Рина Зарипова

Татар журналисты, укытучы, ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре

Ри́на Бая́н кызы Зари́пова, шулай да Ри́на Зари́фова (رينا زاريفووا, Rina Zaripova, туган чактагы исем Рéна Фәтхелбая́н кызы Агýмова; 12 (19) март 194110 гыйнвар 2008)«Татарстан яшьләре» гәзитенең озак еллар "Сердәш" сәхифәсен алып барган журналист, укытучы, тәрҗемәче, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.

Рина Баян кызы Зарипова
Rina Zaripova.jpg
Туган телдә исем Рена Фәтхелбаян кызы Агумова
Туган 19 март 1941(1941-03-19)
Меңнәр, Актаныш районы, ТАССҖ, РСФСР, ССРБ
Үлгән 10 гыйнвар 2008(2008-01-10) (66 яшь)
Казан, Татарстан, Рәсәй
Үлем сәбәбе Яман шеш
Күмү урыны Мамадыш трактындагы мөселман зираты[d][1]
Яшәгән урын Четаев урамы, Казан[2]
Казан
Милләт татар
Ватандашлыгы ССРБFlag of the Soviet Union.svg ССРБ
Русия байрагы Русия Федерациясе
Татарстан байрагы Татарстан Җөмһүрияте
Әлма-матер Алабуга дәүләт педагогика университеты
Һөнәре журналист, укытучы, тәрҗемәче
Ата-ана
  • Фәтхелбаян Шаһиарслан улы Агумов (1903-1973) (әти)
  • Мәсрүрә Зарифулла кызы Агумова (1908-1983) (әни)
Бүләк һәм мөкәфәтләре
Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале
Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре

Тормыш юлыҮзгәртү

Меңнәр авылының укытучы гаиләсендә 1941 елның 12 март көнендә дөньяга килә. Вәсикаларда туу көне бер атнага соңрак, 19 март итеп билгеләнә. Яңа Әлем, Иске Солтангол, Теләкәй җидееллык, Актаныш, Такталачык урта мәктәпләрендә белем ала. 1960-1968 елларда Алабуга педагогия институтының рус-татар филология факультетын тәмамлый.

Укуны тәмамлау белән университет тарафыннан Рина Зарипова Лаеш районы Татар Сараланы урта мәктәбенә рус теле һәм әдәбияты укытучысы итеп гамәли тәҗрибәгә җибәрелә. Балаларны дәресләрдә әдәби мирас белән таныштыру төрле моназаралар, фикер алышуларга бай була. Рина Баян кызы югары класслар укучыларының игътибарын Ленинград каласы һәм аның күп төрле музейлары тарафыннан кызыклы хикәяләр һәм иншалар белән җәлеп иткән, җырлар көйләп һәм өйрәтеп кызыксындырган[3].

Рина Зарипова истәлекләре буенча, ул чорның билгеле бер үзенчәлеге - татар гаиләләрендә газета-журналларны 30лап язып алу гадәте[4]. 1960нчы елларның уртасында укучылар аны "Татарстан яшьләрендәге" "Сердәш" сәхифәсе белән таныштырганнар.

1969-2002 елларда "Татарстан яшьләре" газетасында эшләгән. Пенсияга чыгуы белән дә Рина Зарипова хатлар бүлеге мөдире вазифаларын 2002 елга кадәр башкарган.

1995 елның 13 февралендә матбугат өлкәсендәге казанышлары өчен ТР президенты указы белән Рина Баян кызы Атказанган мәдәният хезмәткәре дигән исем ала. 2001 елда журналистларның "Бәллүр каләм" бәйгесендә лауреат премиясенә лаек була[5].

Пенсия китү белән 2002 елдан Рина Зарипова мәкаләләре язмалары "Татарстан яшьләре", "Татар иле", "Ватаным Татарстан", "Шәһри Казан", "Мәгърифәт", "Молодежь Татарстана" гәзитләрендә, "Идел" журналында басыла.

2008 елның 10 гыйнварында онкология авыруыннан Казанда дөнья куя. Казан каласы Шәмсир бистәсенең Мөселман зиратына җирләнә[6].

"Татарстан яшьләре"Үзгәртү

"Сердәш" сәхифәсе (1969-2002)Үзгәртү

1969 елдан аны "Татарстан яшьләре" гәзитенә әдәби хезмәткәр итеп чакырып алалар. 20 февраль аның беренче эш көне булып исәпләнә. Ул вакытта Рина Зарипова “Сердәш” хатлар бүлегенең мөдире, тәҗрибәле журналист Суфия Әхмәтованың булышчысы һәм тәрҗемәчесе вазифасын үти. Шул көннән эш урынын алыштырмый. Суфия Әхмәтованың пенсияга китүе белән, 1970нче ел дәвамында бу сәхифә белән күп кенә шәхесләр җитәкчелек итәләр: Фәрит Хәкимҗанов, Галия Рәимова, Фәрит Галиев һ.б. Аннары 30дан артык еллар буена "Сердәш" Рина Зариповага күчә.

"Үзенең 40 еллык тарихында “Сердәш” кемнәр өчен генә дус, иптәш, сердәш булмагандыр, кемнәрне генә ашыгычлык белән ялгыш адым ясаудан саклап калмагандыр. Бөтенесе турында яза башласаң, газета битләре җитмәс. Хәер, газетаның күпьеллык тегелмәләре моңа шаһит", — Рина Зарипова, "Татарстан яшьләре", март 2005[4]


 
"Татарстан яшьләре" яңа 2000нче елны каршы ала: Р.Зарипова утыручыларның икенчесе (сулдан)

"Шимбә" сәхифәсеҮзгәртү

"Татарстан яшьләре"нең иң дәвамлы сәхифәләреннән берсе күренекле шәхесләргә багышланган булган. "Шимбә" сәхифәсендә күп очракта җырлар ноталары белән укучылар теләкләре буенча басылып барган. Шул исәптән иң көтелгән җырлар Сара Садыйкова иҗаты белән бәйле. Рина Зарипова вакыт-вакыт Сара Садыйкова өендә бу сәхифә тарафыннан кунакта була.

"Үзең белән аралашкан кешеләрнең бөеклеген яши-яши күбрәк аңлыйсың икән ул. <...> Бер гөнаһсыз сабый кебек, эчкерсез, ихлас, илаһи бер зат иде ул [Сара Садыйкова]", — Рина Зарипова, "Татарстан яшьләре", декабрь 2004[7]

Сара Садыйкованың фортепиано янына утырып уйнаганына, көй язуының тарихын сөйләп, җырлап та күрсәтүенә Рина Баян кызы күп чакларда шаһит[7].

ГаиләсеҮзгәртү

Ире — Заһит Садрислам улы Зарифов — озак еллар Казан авиация институтында гомуми һәм кулланма физика өлкән укытучысы, инженер булып эшләгән. Дүрт бала тәрбияләп үстергәннәр.

ИстәлекләреҮзгәртү

Рина Зарипова истәлекләре арасында Татарстан радиосы белән сүзләр бар:

"Хәлим Жәләйне яраттырган әсәр Галимҗан Ибраһимовның “Алмачуар”ы булса, Әмирхан Еникинең “Матурлык” хикәясе Әзһәр Шакировка хөрмәтемне бермә-бер арттырды. “Кызыл чәчәкләр”не, Мөхәммәт Мәһдиевнең “Гөлләр көзен саргаялар”ын, белмим, ничә тапкыр тыңлаганмындыр. Әдәби сүзнең, талантлы әсәрнең тарту көче әйтеп бетергесез", — Рина Зарипова, "Татарстан яшьләре", февраль 2003[8]

Рус һәм чит ил классикасы да аның игътибарын күп очракта җәлеп иткән, Русия радиосында Михаил Ульянов һәм Алексей Баталов укуындагы М.Шолоховның "Тын Дон" һәм Җ.Лондон әсәрләре искә алына[8].

Бүләкләре, мактаулы исемнәреҮзгәртү

Рина Зарипова язмаларыҮзгәртү

СылтамаларҮзгәртү

Шулай да карагызҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 https://cemetery.kzn.ru/cemeteries/18
  2. Жители.инфо сайты
  3. Гыймадиева Н. Мәктәбем - якты юлым / Н.Гыймадиева. - Казан: Идел-Пресс, 2014. - 95 б.
  4. 4,0 4,1 Меңнәрнең серен сыйдырган «Cердәш»
  5. Муратов Ф., Хуҗин Й. Актаныш - туган җирем / Ф.М.Муратов, Й.Ә.Хуҗин. - Казан: Идел-пресс, 2003.
  6. Казанның Шәмсир мөселман зираты
  7. 7,0 7,1 Онытылмас хатирәләр
  8. 8,0 8,1 Тирән мәгънәле беркатлылык
"Татарстан яшьләре" газетасы