Төп менюны ачу

Төрекмәнстан (төрекм. Türkmenistan) – Урта Азияда урнашкан дәүләт. Көньякта Әфганстан һәм Иран белән, төньякта Казакстан һәм Үзбәкстан белән чиктәш. Көнбатыштан Каспий диңгезе белән юыла. Дөнья океанына чыгу юлы юк.

Төрекмәнстан
Türkmenistan
Flag of Turkmenistan.svg Emblem of Turkmenistan.svg
Байрак Илтамга
Һимн: «Бәйсез, битараф Төрекмәнстанның дәүләт һимны»
LocationTurkmenistan.svg
Рәсми тел төрекмән
Башкала Ашкабад[1]
Идарә итү формасы Президент республикасы
Президент Гурбангулы Бердымөхәммәдов
Мәйдан
• Барлыгы

491 200 [2] км²
Халык саны
• Бәя
Халык тыгызлыгы

Green Arrow Up Darker.svg5 169 660[3]
ТЭП (САМП)
  • Барлыгы (2012)
  • Кеше башына

 (85-нче)
ТЭП (номинал)
  • Барлыгы (2012)
  • Кеше башына

33,679 млрд.[4] $
КПҮИ (2013) Green Arrow Up Darker.svg 0,698[5] (урта
Акча берәмлеге Манат
(TMT, код 934)
Интернет-домен .tm
ISO коды TM
ХОК коды TKM
Телефон коды +993
Сәгать кушаклары UTC+05:00
Балигъ булу яше 16 яшь

Эчтәлек

ТарихҮзгәртү

 
Төрекмән егете дөясе белән бергә, XX гасыр башы, Прокудин-Горский фотосурәте

Географик мәгълүматҮзгәртү

 
Төрекмәнстанның иярченнән төшерелгән фотосы

Территориясының 80% артыгын Караком чүле алып тора. Төрекмәнстанның Каспийда яр сызыгы озынлыгы 1 768 км.

Административ бүленешҮзгәртү

 
Төрекмәнстан өлкәләре

ИкътисадҮзгәртү

СССР чорында Төрекмәнстан чимал (нигездә мамык һәм энергия ташучылар) чыганагы булып тора. Хәзерге вакытта нефть һәм газ чыгару ТМПның 70% тәшкил итә.

Рәсми чыганаклар буенча Төрекмәнстанның ТМП үсеше түбәндәгечә:

  • 1999 – 16%,
  • 2000 – 18%,
  • 2001, 2002 – 20%,
  • 2003 – 17%,
  • 2004 – 21%.

ХалыкҮзгәртү

Җөмһүрияттә халык санының тиз артуы күзәтелә. 1979 елдагы халык санын алу буенча республикада 2 759 мең, 1989 елда – 3 534 мең, 1995 ел исәбе буенча – 4 481 мең кеше яшәгән. 1995 елдан соң да үсеш дәвам итә: 2000 елда – 5 200 мең, 2001 ел башында – 5369,4 мең; 2001 ел, 1 май – 5410 мең; 2001 ел, 1 август – 5478,9 мең кеше.

Халыкның якынча 90% – төрекмәннәр, 4% – үзбәкләр, 3% – руслар. Шулай ук азәриләр, казаклар, татарлар һ.б. халыклар да яши.

ГаскәрҮзгәртү

Гаскәр саны якынча 100 000 сугышчы һәм офицер.

ЧыганакҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү