Га́на (ингл. Ghana) яки Гана Җөмһүрияте (ингл. Republic of Ghana) — Көнбатыш Африкада урнашкан дәүләт. Милләтләр Дуслыгы оешмасына керә. Көнбатышта Кот-д’Ивуар, төньяк-көнбатышта һәм төньякта Буркина Фасо, көнчыгышта Того илләре белән чиктәш.

Гана
Lua хатасы: expandTemplate: template "lang-tw" does not exist.
Байрак[d]Илтамга[d]
Нигезләнү датасы 1957
Сурәт
Рәсми исем Ghana, Ghana һәм la République du Ghana[1]
Кыскача исем 🇬🇭
Гомер озынлыгы 62,742 ел[2]
... хөрмәтенә аталган Гана империясе[d]
Демоним Ghanaian
Рәсми тел инглиз теле
Гимн God Bless Our Homeland Ghana[d]
Мәдәният Гана мәдәнияте[d]
Шигарь тексты Freedom and Justice һәм Rhyddid a Chyfiawnder
Дөнья кисәге Африка
Дәүләт  Гана
Башкала Аккра
Сәгать поясы UTC±00:00[d] һәм Africa/Accra[d][3]
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Атлантик океан
Табигый-георафик объект эчендә урнашкан Көнбатыш Африка
Иң көнчыгыш ноктасы 6°06′45″ т. к. 1°11′58″ кч. о.
Иң төньяк ноктасы 11°10′ т. к. 0°16′ кб. о.
Иң көньяк ноктасы 4°44′23″ т. к. 2°05′31″ кб. о.
Иң көнбатыш ноктасы 6°37′28″ т. к. 3°15′34″ кб. о.
Геомәгълүматлар Data:Ghana.map
Иң югары ноктасы Афаджато[d]
Иң түбән ноктасы Гвинея култыгы
Идарә итү формасы Демократия
Дәүләт башлыгы вазыйфасы Гана президенты[d]
Ил башлыгы Нана Акуфо-Аддо[d][4]
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы Гана президенты[d]
Хөкүмәт башлыгы Нана Акуфо-Аддо[d][5]
Башкарма хакимият Гана хөкүмәте[d]
Канунбирү органы Гана парламенты[d]
Үзәк банкы Гана Банкы[d]
Дипломатик мөнәсәбәтләр Алмания, Австралия, Сербия, Кот-д’Ивуар, Нигерия, Буркина Фасо, Дания, Көньяк Африка Җөмһүрияте, Ямайка, Малайзия, Кытай Җөмһүрияте, Того, Америка Кушма Штатлары, Россия, Кытай, Баңладеш, Һиндстан, Гөрҗистан, Маҗарстан һәм Корея Халык Демократик Республикасы[6]
Әгъзалык Берләшкән Милләтләр Оешмасы, Милләтләр Дуслыгы[7], АБ, Бөтендөнья сәүдә оешмасы, Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d], Халыкара үсеш ассоциациясе[d], Халыкара финанс корпорациясе[d], Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d], Инвестицион бәхәсләрне хәл итү буенча халыкара үзәк[d], Африка үсеш банкы[d], ЮНАМИД[d], Африка, Кариб диңгезе һәм Тын океан дәүләтләре[d], Интерпол[8][9], ОЗХО[d][10][11], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[12], Group on Earth Observations[d], Бөтендөнья почта берлеге[13][14], Халыкара телекоммуникацияләр береге[d][15], Халыкара гражданнар иминлеген саклау оешмасы[d], Бөтендөнья метеорология оешмасы[16], Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[17], Көнбатыш Африка илләре икътисади җәмгыяте[d] һәм Всемирная таможенная организация[d][18]
Халык саны 32 833 031 (2021)[19]
Административ бүленеше Ашанти[d], Бронг-Ахафо[d], Центральный регион[d], Восточная область[d], Большая Аккра[d], Северный регион[d], Верхний Восточный регион[d], Верхняя Западная область[d], Вольта[d] һәм Западный Регион[d]
Акча берәмлеге Гана седие[d]
Номиналь тулаем эчке продукт 79 156 409 410 $[20] һәм 72 838 798 788 $[20]
Кеше потенциалы үсеше индексы 0,632[21]
Inequality-adjusted Human Development Index 0,458[22]
Эшсезлек дәрәҗәсе 2 ± 1 процент[23]
Нәрсә белән чиктәш Буркина Фасо, Кот-д’Ивуар һәм Того
Автомобил хәрәкәте ягы уң[d]
Челтәр көчәнеше 230 вольт[24]
Электр аергычы төре тип D[d][24] һәм BS 1363[d][24]
Алыштырган Гана[d] һәм Алтын яр буе[d]
Кулланылган тел инглиз теле[25], акан теле, дагбани[d], Bondoukou Kulango[d], Bimoba[d], Nkami[d], ганский пиджин английского[d], Buli[d], дагари[d], Адангме[d], Дег[d], Chala language[d], Chumburung[d], Delo[d], Chakali[d], Cherepon[d], Хауса теле, Ghanaian Sign Language[d], Kyode[d], Dwang[d], Фарефаре[d], Jwira-Pepesa[d], Hanga[d], Gua[d], Kamara[d], Касем[d], Lelemi[d], Krache[d], Кантоси[d], Kplang[d], Larteh[d], Nawuri[d], Кусаал[d], Конкомба[d], Konni[d], Nkonya[d], Логба[d], Мампрули[d], Gonja[d], Dompo[d], Santrokofi[d], Нтчам[d], Likpe[d], Nchumbulu[d], Siwu[d], Нзима[d], Sehwi[d], Vagla[d], Tampulma[d], Safaliba[d], Паасаал[d], Wali[d], Bowili[d], Нафаанра[d], Адаморобе жестовый язык[d], Адель[d], Anyin[d], биса[d], Эве теле, Га[d], Ligbi[d], Ануфо[d], Efutu[d], Animere[d], боно теле[d], Аватиме[d], Ahanta[d], Agotime[d], Western Sisaala[d], Tumulung Sisaala[d], Southern Birifor[d], Wasa[d], Tafi[d], Nyangbo[d] һәм Kposo[d]
Кайда өйрәнелә Ghana studies[d]
Мәйдан 238 535 ± 1 км²
Рәсми веб-сайт ghana.gov.gh(ингл.)
Һәштәге Ghana
Югары дәрәҗәле Интернет домены .gh
Харита сурәте
Подробная карта
Тема җәгърафиясе Гана географиясе[d]
Ачык мәгълүматлар порталы Ghana Open Data Initiative[d]
Библиография Гана библиографиясе[d]
Феноменның икътисады Гана икътисады[d]
Феноменның демографиясе Гана демографиясе[d]
Мәктәптә укымаган балалар саны 1 615 385[26]
Джини коэффициенты 43,5[27]
Өстәлгән кыйммәт салымы күләме 15 процент
Тулаем туулар коэффициенты 4,168[28]
Демократия индексы 6,5[29]
BTI Governance Index 6,78[30], 6,72[30], 6,77[30], 6,76[30], 6,61[30], 6,41[30], 6,18[30], 6,26[30] һәм 6,23[31]
BTI Status Index 6,99[30], 7,3[30], 7,33[30], 7,39[30], 7,36[30], 6,88[30], 6,75[30], 6,71[30] һәм 6,79[31]
Happy Planet Index score 39,5[32]
Илнең мобиль коды 620
Илнең телефон коды +233
Халыкара префикс 0
Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоны 9-9-9[d], 191[d][33], 192[d][33] һәм 193[d][33]
Илнең GS1 коды 603
Номер тамгасы коды GH
Диңгездәге идентификацияләү номеры 627
Монда җирләнгәннәр төркеме Төркем:Ганада җирләнгәннәре[d]
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме Төркем:Ганада төшерелгән фильмнар[d]
Карта
 Гана Викиҗыентыкта

Гана шәһәрләре: Аккра, Кумаси, Тамале, Секонди-Такоради, Асайман, Тема, Тесие, Кейп-Кост, Кофоридуа, Ва, Элубо. Гана күпмилләтле дәүләт һәм анда якынча 27 миллион кеше яши, анда төрле этник, лингвистик һәм дини төркемнәр яши. Халыкның биш проценты традицион диннәрне тота, 71,2% христианлыкны тота һәм 17,6%-ы мөселман. Һинд динен тотучылар 12500 кеше дип санала. Аның төрле географиясе һәм экологиясе яр саванналарыннан тропик джунглига кадәр үзгәрә.

Дин үзгәртү

Гана ― рәсми дине игълан ителмәгән дөньяви дәүләт. Ил халкының күпчелеге (70-75 % ы) ― христианнар (ш.и. православие динендәгеләр 3 мең кеше). Мөселманнар 17 ― 30 % дип исәпләнә. Һинд дине тарафдарлары ― 5 мең кеше. Бәһаи динендәгеләр ― 14 мең. 80 мең кеше бер дингә дә ышанмый яисә атеист.

Искәрмәләр үзгәртү

  1. http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  3. https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2020f/africa
  4. Nana Akufo-Addo sworn in as Ghana’s new presidentAl Jazeera English.
  5. http://www.bbc.com/news/world-africa-38539751
  6. https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  7. https://thecommonwealth.org/our-member-countries/ghana
  8. https://www.interpol.int/Member-countries/WorldИнтерпол.
  9. https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Africa/GHANA
  10. https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/Химик коралларны тыю оешмасы.
  11. https://www.opcw.org/about-us/member-states/ghana
  12. http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  13. http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  14. https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=129
  15. https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  16. https://public.wmo.int/en/members/ghana
  17. https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  18. https://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/about-us/wco-members/list-of-members-with-membership-date.pdf
  19. https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2021&locations=GH&start=2021
  20. 20,0 20,1 https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CDБөтендөнья банкы.
  21. Отчёт о развитии человечестваПрограмма развития ООН, 2022.
  22. Отчёт о развитии человечестваПрограмма развития ООН, 2022.
  23. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS
  24. 24,0 24,1 24,2 World Plugs / мөхәррир Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
  25. Crystal D. English as a Global Language — 2 — Cambridge University Press, 2012. — 224 p. — ISBN 978-1-107-61180-1, 978-0-511-07862-0, 978-0-521-82347-0, 978-0-521-53032-3
  26. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  27. https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI
  28. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  29. 2021 Democracy IndexEIU, 2022.
  30. 30,00 30,01 30,02 30,03 30,04 30,05 30,06 30,07 30,08 30,09 30,10 30,11 30,12 30,13 30,14 30,15 https://www.bti-project.org
  31. 31,0 31,1 https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/GHA
  32. https://happyplanetindex.org/countries/?c=GHA
  33. 33,0 33,1 33,2 International Numbering Resources Database: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value / мөхәррир Халыкара телекоммуникацияләр береге

Сылтамалар үзгәртү