Га́на (ингл. Ghana) яки Гана Җөмһүрияте (ингл. Republic of Ghana) — Көнбатыш Африкада урнашкан дәүләт. Милләтләр Дуслыгы оешмасына керә. Көнбатышта Кот-д’Ивуар, төньяк-көнбатышта һәм төньякта Буркина Фасо, көнчыгышта Того илләре белән чиктәш.

Гана
Lua хатасы: expandTemplate: template "lang-dag" does not exist.
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Ghana.svgCoat of arms of Ghana.svg
Сурәт
Нигезләнү датасы 1957
Гомер озынлыгы 62,742 ел[1]
Рәсми исем Ghana, Ghana һәм la République du Ghana[2]
Кыскача исем 🇬🇭
... хөрмәтенә аталган Гана империясе[d]
Демоним Ghanaian
Рәсми тел инглиз теле
Гимн God Bless Our Homeland Ghana[d]
Мәдәният Гана мәдәнияте[d]
Шигарь тексты Freedom and Justice
Дөнья кисәге Африка
Дәүләт Flag of Ghana.svg Гана
Башкала Аккра
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Атлантик океан
Табигый-георафик объект эчендә урнашкан Көнбатыш Африка
Иң көнчыгыш ноктасы 6°06′45″ т. к. 1°11′58″ кч. о.
Иң төньяк ноктасы 11°10′ т. к. 0°16′ кб. о.
Иң көньяк ноктасы 4°44′23″ т. к. 2°05′31″ кб. о.
Иң көнбатыш ноктасы 6°37′28″ т. к. 3°15′34″ кб. о.
Геомәгълүматлар Data:Ghana.map
Иң югары ноктасы Афаджато[d]
Иң түбән ноктасы Гвинея култыгы
Дәүләт башлыгы вазыйфасы Гана президенты[d]
Ил башлыгы Нана Акуфо-Аддо[d]
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы Гана президенты[d]
Хөкүмәт башлыгы Нана Акуфо-Аддо[d][3]
Башкарма хакимият Гана хөкүмәте[d]
Канунбирү органы Гана парламенты[d]
Үзәк банкы Гана Банкы[d]
Дипломатик мөнәсәбәтләр Алмания, Аустралия, Сербия, Кот-д’Ивуар, Нигерия, Буркина Фасо, Дания, Көньяк Африка Җөмһүрияте, Ямайка, Малайзия, Кытай Җөмһүрияте, Того, Америка Кушма Штатлары, Россия, Кытай, Баңладеш, Һиндстан, Гөрҗистан, Маҗарстан һәм Корея Халык Демократик Республикасы[4]
Әгъзалык Берләшкән Милләтләр Оешмасы, Милләтләр Дуслыгы, Африка Берлеге, Бөтендөнья сәүдә оешмасы, Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d], Халыкара үсеш ассоциациясе[d], Халыкара финанс корпорациясе[d], Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d], Инвестицион бәхәсләрне хәл итү буенча халыкара үзәк[d], Африка үсеш банкы[d], ЮНАМИД[d], Африка, Кариб диңгезе һәм Тын океан дәүләтләре[d], Интерпол[5], Химик коралларны тыю оешмасы[d][6], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[7], Group on Earth Observations[d], Бөтендөнья почта берлеге[8], Халыкара телекоммуникацияләр береге[d][9], Халыкара гражданнар иминлеген саклау оешмасы[d], Бөтендөнья метеорология оешмасы[10], Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[11] һәм Көнбатыш Африка илләре икътисади җәмгыяте[d]
Халык саны 26 908 262 (2017)[12]
Административ бүленеше Ашанти[d], Бронг-Ахафо[d], Центральный регион[d], Восточная область[d], Большая Аккра[d], Северный регион[d], Верхний Восточный регион[d], Верхняя Западная область[d], Вольта[d] һәм Западный Регион[d]
Сәгать поясы UTC±00:00[d] һәм Africa/Accra[d][13]
Акча берәмлеге Гана седие[d]
Кеше потенциалы үсеше индексы 0,632[14]
Эшсезлек дәрәҗәсе 2 ± 1 процент[15]
Чиктәш дәүләтләр Буркина Фасо, Кот-д’Ивуар һәм Того
Автомобил хәрәкәте ягы уң[d]
Челтәр көчәнеше 230 вольт[16]
Электр аергычы төре тип D[d][16] һәм BS 1363[d][16]
Алыштырган Гана[d] һәм Алтын яр буе[d]
Кулланылган тел инглиз теле[17], акан теле, Дагбани[d], Bondoukou Kulango[d], Bimoba[d], Nkami[d], ганский пиджин английского[d], Buli[d], Дагари[d], Адангме[d], Дег[d], Chala[d], Chumburung[d], Delo[d], Chakali[d], Cherepon[d], хауса[d], Ghanaian Sign Language[d], Kyode[d], Dwang[d], Фарефаре[d], Jwira-Pepesa[d], Hanga[d], Gua[d], Kamara[d], Касем[d], Lelemi[d], Krache[d], Кантоси[d], Kplang[d], Larteh[d], Nawuri[d], Кусаал[d], Конкомба[d], Konni[d], Nkonya[d], Логба[d], Мампрули[d], Gonja[d], Dompo[d], Santrokofi[d], Нтчам[d], Likpe[d], Nchumbulu[d], Siwu[d], Нзима[d], Sehwi[d], Vagla[d], Tampulma[d], Safaliba[d], Паасаал[d], Wali[d], Bowili[d], Нафаанра[d], Адаморобе жестовый язык[d], Адель (язык)[d], Anyin[d], Биса (язык)[d], эве[d], Га[d], Ligbi[d], Ануфо[d], Efutu[d], Animere[d], боно теле[d], Avatime[d], Ahanta[d], Agotime[d], Western Sisaala[d], Tumulung Sisaala[d], Southern Birifor[d], Wasa[d], Tafi[d], Nyangbo[d] һәм Kposo[d]
ХФӘ билгесе ˈgɑːnɑ
Мәйдан 238 535 ± 1 км²
Рәсми веб-сайт ghana.gov.gh(ингл.)
Югары дәрәҗәле Интернет домены .gh
Харита сурәте
Тема җәгърафиясе Гана географиясе[d]
Ачык мәгълүматлар порталы Ghana Open Data Initiative[d]
Библиография Гана библиографиясе[d]
Феноменның икътисады Гана икътисады[d]
Феноменның демографиясе Гана демографиясе[d]
Мәктәптә укымаган балалар саны 1 615 385[18]
Өстәлгән кыйммәт салымы күләме 15 процент
Тулаем туулар коэффициенты 4,168[19]
Демократия индексы 6,5[20]
BTI Governance Index 6,78[21], 6,72[21], 6,77[21], 6,76[21], 6,61[21], 6,41[21], 6,18[21], 6,26[21] һәм 6,23[22]
BTI Status Index 6,99[21], 7,3[21], 7,33[21], 7,39[21], 7,36[21], 6,88[21], 6,75[21], 6,71[21] һәм 6,79[22]
Илнең мобиль коды 620
Илнең телефон коды +233
Халыкара префикс 0
Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоны 9-9-9[d], 191[d][23], 192[d][23] һәм 193[d][23]
Илнең GS1 коды 603
Номер тамгасы коды GH
Диңгездәге идентификацияләү номеры 627
Монда җирләргәннәр төркеме Төркем:Ганада җирләнгәннәре[d]
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме Төркем:Ганада төшерелгән фильмнар[d]
Commons-logo.svg Гана Викиҗыентыкта

Гана шәһәрләре: Аккра, Кумаси, Тамале, Секонди-Такоради, Асайман, Тема, Тесие, Кейп-Кост, Кофоридуа, Ва, Элубо. Гана күпмилләтле дәүләт һәм анда якынча 27 миллион кеше яши, анда төрле этник, лингвистик һәм дини төркемнәр яши. Халыкның биш проценты традицион диннәрне тота, 71,2% христианлыкны тота һәм 17,6%-ы мөселман. Һинд динен тотучылар 12500 кеше дип санала. Аның төрле географиясе һәм экологиясе яр саванналарыннан тропик джунглига кадәр үзгәрә.

ДинҮзгәртү

Гана ― рәсми дине игълан ителмәгән дөньяви дәүләт. Ил халкының күпчелеге (70-75 % ы) ― христианнар (ш.и. православие динендәгеләр 3 мең кеше). Мөселманнар 17 ― 30 % дип исәпләнә. Һинд дине тарафдарлары ― 5 мең кеше. Бәһаи динендәгеләр ― 14 мең. 80 мең кеше бер дингә дә ышанмый яисә атеист.

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  2. http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  3. http://www.bbc.com/news/world-africa-38539751
  4. https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  5. https://www.interpol.int/Member-countries/WorldИнтерпол.
  6. https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/Химик коралларны тыю оешмасы.
  7. http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  8. http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  9. https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  10. https://public.wmo.int/en/members/ghana
  11. https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  12. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2119.html#gh
  13. https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2020f/africa
  14. Отчёт о развитии человечестваПрограмма развития ООН, 2022.
  15. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS
  16. 16,0 16,1 16,2 World Plugs / мөхәррир Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
  17. Crystal D. English as a Global Language — 2 — Cambridge University Press, 2012. — 224 p. — ISBN 978-1-107-61180-1, 978-0-511-07862-0, 978-0-521-82347-0, 978-0-521-53032-3
  18. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  19. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  20. 2021 Democracy IndexEIU, 2022.
  21. 21,00 21,01 21,02 21,03 21,04 21,05 21,06 21,07 21,08 21,09 21,10 21,11 21,12 21,13 21,14 21,15 https://www.bti-project.org
  22. 22,0 22,1 https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/GHA
  23. 23,0 23,1 23,2 International Numbering Resources Database: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value / мөхәррир Халыкара телекоммуникацияләр береге

СылтамаларҮзгәртү