Төп менюны ачу


Дания (дан. Danmark)Төньяк Аурупада урнашкан дәүләт. Балтыйк һәм Төньяк диңгезләре белән юыла. Алманиядән төньякта урнашкан Ютландия ярымутравында һәм шулай ук берничә кече утрауларда урнаша. Ил исеме алман кабиләнен исеменнән килә – даннар.

Дания
Flag of Denmark.svg
National Coat of arms of Denmark.svg
Илтамга
Башкала Копенһаген
Халык саны 5 707 251 (1 гыйнвар 2016) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән Модуль:I18n/complex_date:1381: attempt to call upvalue 'Roman' (a nil value) Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC+01:00
Рәсми тел дан теле, алман теле
Җәгърафия
АТБ Дания кыйраллыгы
Мәйдан 42,925.46 дүрткел киламитер
Координатлар 56°N 10°E Edit this on Wikidata
Сәясәт
Дәүләт башлыгы Маргрете II
Башлык исеме Даниянең баш министры
Хөкүмәт башлыгы Ларс Лөкке Расмуссен
Икътисад
ТЭП 324 872 миллион АКШ дуллыры (2017) Edit this on Wikidata
Кеше башына ТЭП 1364 АКШ дуллыры (1960), 1503 АКШ дуллыры (1961), 1681 АКШ дуллыры (1962), 1775 АКШ дуллыры (1963), 2013 АКШ дуллыры (1964), 2243 АКШ дуллыры (1965), 2443 АКШ дуллыры (1966), 2644 АКШ дуллыры (1967), 2712 АКШ дуллыры (1968), 3068 АКШ дуллыры (1969), 3464 АКШ дуллыры (1970), 3845 АКШ дуллыры (1971), 4654 АКШ дуллыры (1972), 6119 АКШ дуллыры (1973), 6770 АКШ дуллыры (1974), 7999 АКШ дуллыры (1975), 8787 АКШ дуллыры (1976), 9783 АКШ дуллыры (1977), 11 826 АКШ дуллыры (1978), 13 752 АКШ дуллыры (1979), 13 883 АКШ дуллыры (1980), 12 081 АКШ дуллыры (1981), 11 804 АКШ дуллыры (1982), 11 857 АКШ дуллыры (1983), 11 562 АКШ дуллыры (1984), 12 253 АКШ дуллыры (1985), 17 201 АКШ дуллыры (1986), 21 340 АКШ дуллыры (1987), 22 527 АКШ дуллыры (1988), 21 901 АКШ дуллыры (1989), 26 891 АКШ дуллыры (1990), 27 011 АКШ дуллыры (1991), 29 569 АКШ дуллыры (1992), 27 597 АКШ дуллыры (1993), 29 995 АКШ дуллыры (1994), 35 351 АКШ дуллыры (1995), 35 650 АКШ дуллыры (1996), 32 835 АКШ дуллыры (1997), 33 368 АКШ дуллыры (1998), 33 440 АКШ дуллыры (1999), 30 743 АКШ дуллыры (2000), 30 751 АКШ дуллыры (2001), 33 228 АКШ дуллыры (2002), 40 458 АКШ дуллыры (2003), 46 511 АКШ дуллыры (2004), 48 799 АКШ дуллыры (2005), 52 026 АКШ дуллыры (2006), 58 487 АКШ дуллыры (2007), 64 322 АКШ дуллыры (2008), 58 163 АКШ дуллыры (2009), 58 041 АКШ дуллыры (2010), 61 753 АКШ дуллыры (2011), 58 507 АКШ дуллыры (2012), 61 191 АКШ дуллыры (2013), 62 548 АКШ дуллыры (2014), 53 254 АКШ дуллыры (2015), 54 467 АКШ дуллыры (2016), 57 218 АКШ дуллыры (2017) Edit this on Wikidata
Акча берәмлеге Дания кронасы
Инфеләсә 0.5% (2016)
Эшсезлек дәрәҗәсе 7% (2014)[1]
Туу күрсәткече 1.67 (2014)[2]
КПҮИ 0.900 (2013)[3]
Яшәү озынлыгы 80.70488 ел (2016)[4]
Пинсә яше 65 яшь
Башка мәгълүмат
Ярдәм телефоннары
  • 112
  • Электр аергычы төре Europlug,[5] Schuko,[5] CEE 7/5,[5] Type K[5]
    Автомобил хәрәкәте ягы уң
    Челтәр көчәнеше 230 вольт[5]
    Телефон коды +45
    ISO 3166-1 коды DK
    ХОК коды DEN
    Интернет домены .dk

    Аурупа берлегенә керә.

    Эчтәлек

    Географик мәгълүматҮзгәртү

    Дания Ютландия ярымутравында, Фюн, Зеландия, Фальстер, Лоллан, Борнһольм утрауларында урнаша.

    Дания — скандинав илләренең иң көньяктагысы, Швециядан көньяк-көнбатышта, Норвегиядан көньякта. Аста көньяк чиге Алмания белән чиктәш һәм аннан төньякта урнашкан зур гына Ютландия ярымутравыннан тыш тагын да 409 утрауны үз эченә ала. Алар арасында Юн, Зеландия, Фаллер, Луллан, Весел-Кертү һәм Борнхольм исемлеләре киңерәк билгеле.

    Балтыйк диңгезе һәм Төньяк диңгезе сулары белән юыла.

    Данияныӊ административ королошоҮзгәртү

     
    Данияныӊ административ королошо
    №п/п Регион Мәйдан,
    км²
    Халык[6],
    кеше (01. 01. 2013)
    Тыгызлык,
    кеше/км²
    Административ үзәк Муниципалитетлар саны
    1 Ховедстаден
    (Hovedstaden)
    2561 1 732 068 676,32 Хиллерёд 29
    2 Зеландия
    (Sjælland)
    7273 816 359 112,25 Сорё 17
    3 Төньяк Ютландия
    (Nordjylland)
    7927 580 272 73,20 Ольборг 11
    4 Үзәк Ютландия
    (Midtjylland)
    13 142 1 272 510 96,83 Виборг 19
    5 Көньяк Дания
    (Syddanmark)
    12 191 1 201 419 98,55 Вайле 22
    Гомуми 43 094 5 602 628 130,01 98

    Дания иктисадыҮзгәртү

     
    Lego элементлары The Lego Group белән эшләнә. Штаб-фатир Билла, Дания.

    Дөнья банкы классификациясе буенча Дания - югары үсешле ил гибрид иктисады белән. Бер кешегә эчке тулай җимеш (алу мөмкинлеге паритеты нигезендә) буенча 18 нче урында.

     
    Дания дуңгызчылык буенча Аурупа Берләшмәсендә алдынгы урында.[7]

    1945 елга кадәр сөрүлек булуына сәбәпле Дания аграр ил булган. 2006 елда сәнәгать тармагы иктисадын 25% тәшкил итә, ә авыл хуҗалыгы өлеше 2%-ка кәмегән [8] Зур ролен корыч, металлургия, химия, фармацевтика уйный. Дания азык һәм энергия буенча нетто-экспортер.

    Табигый ресурслары аз булуы сәбәпле Дания иктисады кеше потенциалына таяна. Иктисадын селамәтләндерү секторы бик зур. Минимал эш хакы юк.

    Табигый ресурслары аз булуы булсада Дания үзен тулысынча табигый ресурслар белән тәэмин итә. Сугы елларда Төнъяк дигезене шельфында, Данияне иктисады зонасында карамай табылды. Данияда карамай шулай ук Ютландиянең көнчыгышында бар. Дания нефтне, табигый газны җитештерелә. Электр энергия җил һәм биоэнергия аша эшләнә.

    Экспортын төп продукциясе - машиналар төзү, приборлар һәм еган, азык.

    АКШ Данияны сәүдә балансын 5% тәшкил итә. АКШ Данияга самолетлар, компьютерлар, машиналар сата. Дания АКШ-ка сәнәгать еган, химия сәнәгате продукциясе, фармацевтика продукциясен җибәрә.

    Данияда түбән инфляция, банкларда түбән процент ставкалары һәм тотрыклы милли акча. Эшсезлек – 5%.

    Транспорт яктан иң күп йөк флот аша тапшырыла. Дания донъяны күп илләр белән бәйләнештә тора. Авыл хуҗалыгы үзгәрелә.

    Дания брендлар арасында: MYC4, DONG Energy, "Лего", Maersk, Scandlines. Scandlines оешмасы Данияны Алмания белән, Данияне Швеция белән тоташтырган паромнар хужасы елда 167 миллион евро керем күрсәтте. Елынанн утраудан Еман утрауга кадәр бер кичү юл хакы – 12 евро.

    БәйрәмнарҮзгәртү

    Данияны транспортыҮзгәртү

    DSB оешмасы - Данияне тимер юлында монополист.

    S-tog системасыҮзгәртү

     
    S-tog

    Данияны тимер юлларны күп өлеше -"'S-tog"' Копенһаген агломерациясен хезмәт күрсәтеп. Агломерацияга Копенһаген, Иллерен, Кәмпер, Фредерикс, Фарм, Хе-Тосуп һәм Кеге керә.

    S-tog системасы озынлыгы - 170 км, 85 станция (1 җир астында). Көн саен S-tog ме кеше ташый. Система DSB оешмасы составында. S-tog системасы маршрутлары:

    • "'A"'
    • "'B"'
    • "'Bx"'
    • "'C"'
    • "'E"'
    • "'F"'
    • "'H"'

    КүперләрҮзгәртү

     
    Зур Бел күпере
     
    Өресунд күпере — Өресунд богазы аша Данияның (Зеландия утравы) һәм Швецияны элемтәче юл. Балтыйк диңгезе.

    ГимныҮзгәртү

    Дәүләт гимнының беренче куплеты:

    Der er et yndigt land,

    det står med brede bøge

    nær salten østerstrand,

    nær salten østerstrand.

    Det bugter sig i bakke dal,

    det hedder gamle Danmark,

    og det er Frejas sal,

    og det er Frejas sal!

    Vort gamle Danmark skal bestå

    så længe bøgen spejler,

    sin top i bølgen blå,

    sin top i bølgen blå.

    Әдәби тәрҗемәсе:
    Äy, söyekle Watan!

    Tozlı diñgez yarında

    bükläreñ tezelep basqan, tezelep basqan.

    Borınğı Danmark ilen,

    diñgezdän iskän cilen

    Freya yaratqan,

    Freya yaratqan!

    Mäñge yäşär, urmannar kük,

    qödrät alıp, dannar ile,

    zäñgär dulqınnardan,

    zäñgär dulqınnardan.

    1. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
    2. http://data.uis.unesco.org/index.aspx?queryid=239; Институт статистики ЮНЕСКО.
    3. http://hdr.undp.org/en/content/table-1-human-development-index-and-its-components.
    4. http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=DEMO_DS; Институт статистики ЮНЕСКО.
    5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 "World Plugs"; тикшерү датасы: 10 июнь 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе.
    6. Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. Population by region and time(ингл.). Statistics Denmark (October 2012). 2012 елның 2 октябрь көнендә тикшерелгән. 2012 елның 14 октябрь көнендә төп чыганагыннан архивланган.
    7. An Overview of Danish Pork Industry: Integration and Structure by Karen Hamann – The Institute for Food Studies & Agroindustrial Development. Access date: 23 July 2012.