Буа

Русиядәге шәһәр
(Буа шәһәре битеннән юнәлтелде)

Буа (рус. Буинск, чуаш. Пăва) — Татарстан шәһәре, Буа районы үзәге.

Буа
Buinsk COA (Simbirsk Governorate) (1778).png
Ил Русия
Республика Татарстан
Муниципаль район Буа районы
Координатлар 54°58'0"N, 48°17'0"E
Беренче телгә алу 1691
Мәркәз биеклеге 80 м
Рәсми тел урыс теле, татар теле
Халык саны 20 854 кеше
Милли состав татарлар, урыслар, чуашлар һ.б
Дини состав Ислам, христианлык һ.б.
Сәгать кушагы UTC+3
Телефон коды 84374
почта индекслары +7 84374

Шәһәр статусын 1780 елда алган. Халык саны – 20 854 кеше. (2015)

ГеографияҮзгәртү

Карлы елгасы буенда урнашкан. Казаннан 137 километр, Сембердән 80 километр ераклыкта урнашкан.

ТарихҮзгәртү

Беренче тапкыр 1691 елда телгә алына.

1780 елдан Буа (Архангельский дип тә атала) авылына Сембер наместниклыгының (1796 дан - губерна) өяз шәһәре статусы бирелә. 1781 елда өяз мәхкәмәсе, хәйрия идарәсе, шәһәр башлыгы идарәсе, дворяннар опекунлыгы, земствоның түбән мәхкәмәсе, түбән хөкем органы, өяз казначылыгы, почта экспедициясе ачыла. 1800 елдан — рәтүш, 1832 елдан шәһәр магистраты эшли.

1859 елгы мәгълүматларга караганда, шәһәрдә 509 хуҗалык исәпләнә; чиркәү, мәчет, өяз һәм приход училищесе, шәһәр хастаханәсе, почта станциясе эшли. Халык төрле кәсеп — иген игү, терлекчелек, олаучылык белән шөгыльләнә, юлаучылар йортлары тота.

1913 елда Буада 829 хуҗалык, 2 чиркәү, 2 мәчет, хатын-кызлар гимназиясе, берничә училище һәм мәктәп, 2 мәдрәсә, земство хастаханәсе, гарипләр йорты була, пәнҗешәмбе саен — базар, ел саен Крещение (6-11 гыйнвар) һәм Покрау (27 сентябрь—5 октябрь) ярминкәләре үткәрелә.

1920 елда шәһәр өяз белән бергә ТАССР составына керә. 1920-30 елларда ТАССРның Буа кантоны, 1930 елның 10 августыннан Буа районы үзәге.

ХалыкҮзгәртү

Халык саны
1856[1]1897[1]1913[1]1926[1]1931[1]1939[1]1959[2]
3400420059004700350059009021
1970[3]1979[4]1989[5]1992[1]1996[1]1998[1]2000[1]
14 85215 61016 80017 20018 00018 50018 400
2001[1]2002[6]2003[1]2005[7]2006[8]2007[9]2008[1]
18 40019 73619 70019 67619 79219 97220 000
2009[10]2010[11]2011[12]2012[13]2013[14]2014[15]2015[16]
20 22520 35220 43320 48220 65720 71820 854

Төп милләтләр:

ИкътисадҮзгәртү

Спирт заводы, электромеханка заводы, шикәр заводы, катнашазык заводы, ит комбинаты, май-сыр ясау заводы, чүпрә заводы.

МәдәниятҮзгәртү

МәгарифҮзгәртү

Буада ветеринария техникумы, медицина укуханәсе, Социаль мәгариф академиясенең филиалы, М. Вахитов исемендәге гимназия, Р.З. Сәгъдиев исемендәге урта мәктәп, 2нче лицей, 5нче гимназия, лицей-интернат (сәләтле балалар мәктәбе), мәктәптән тыш эш үзәге, сәнгать мәктәбе, 1нче сәнгать мәктәбе, «Арктика» балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе, «Батыр» балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе, «Яшьлек» балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе эшли (2017)[18].

Буада туган күренекле шәхесләрҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 Народная энциклопедия «Мой город». Буинск (Татарстан). Archived from the original on 2014-06-21. Retrieved on 2014-06-21.
  2. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. Archived from the original on 2013-04-28. Retrieved on 2013-09-25.
  3. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.. Демоскоп Weekly. Archived from the original on 2013-04-28. Retrieved on 2013-09-25.
  4. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.. Демоскоп Weekly. Archived from the original on 2013-04-28. Retrieved on 2013-09-25.
  5. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. Archived from the original on 2011-08-22.
  6. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Archived from the original on 2012-02-03.
  7. Административно-территориальное деление (АТД) за 2005 год. Archived from the original on 2015-03-29. Retrieved on 2015-03-29.
  8. Административно-территориальное деление (АТД) за 2006 год. Archived from the original on 2015-03-29. Retrieved on 2015-03-29.
  9. Административно-территориальное деление (АТД) за 2007 год. Archived from the original on 2015-03-29. Retrieved on 2015-03-29.
  10. Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, поселкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. Archived from the original on 2014-01-02. Retrieved on 2014-01-02.
  11. Численность и размещение населения республики Татарстан. Итоги всероссийской переписи населения 2010 года
  12. Оценка численности постоянного населения Республики Татарстан на 1 января 2011 года. Archived from the original on 2015-04-04. Retrieved on 2015-04-04.
  13. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Archived from the original on 2014-05-31. Retrieved on 2014-05-31.
  14. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Archived from the original on 2013-11-16. Retrieved on 2013-11-16.
  15. Численность населения муниципальных образований Республики Татарстан на начало 2014 года. Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан. Казань, 2014. Archived from the original on 2014-04-12. Retrieved on 2014-04-12.
  16. Численность населения муниципальных образований Республики Татарстан на начало 2015 года. Archived from the original on 2015-04-17. Retrieved on 2015-04-17.
  17. Буа театрының сайты
  18. Электронное образование в Республике Татарстан. Буинский район

ЧыганакларҮзгәртү