Төп менюны ачу

Таулы Карабаг Республикасы

(Таулы Карабах Республикасы битеннән юнәлтелде)

Таулы Карабаг Республикасы, Арца́х Республикасы (әрм. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Հանրապետություն Արցախ, әзери. Dağlıq Qarabağ Respublikası) — 1992 елның 6 гыйнварында үз бәйсезлеген игълан иткән танылмаган дәүләт.

Таулы Карабаг Республикасы,
Арцах Республикасы[1]
әрм. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Արցախի Հանրապետություն[1]
Flag of Artsakh.svg Coat of arms of Artsakh.svg
Байрак Илтамга
Һимн: «Арцах гимны»
Republic of Artsakh (orthographic projection).svg
Бәйсезлекне игълан итү 2 сентябрь 1991 (Азәрбайҗан ССРдан)
Рәсми тел әрмән теле[2]
Башкала Ханкәнде[3]
Идарә итү формасы Катнаш республика[4]
Президент
Премьер-министр
Бако Саакян
Араик Арутюнян
Мәйдан
• Барлыгы

~ 11 500[5][6][7][8] км²
Халык саны
• Бәя
Халык тыгызлыгы

146 600[9]
ТЭП
  • Барлыгы (2012)
  • Кеше башына


Акча берәмлеге карабаг драмы, фактик рәвештә әрмән драмы кулланыла
Телефон коды +37447
Сәгать кушаклары UTC+04:00

Republic of Artsakh map.png

ТарихҮзгәртү

Тарихи әрмән чыганакларында Урта гасырларда Арцах (Таулы Карабаuның борынгы әрмән исеме) әрмән җире булган диелә. Азәрбайҗан чыганакларында исә Таулы Карабаг — борынгы әзәри җире диелгән.

  • XVI гасырдан соң — Карабаг аерым ханлык була.
  • 1805 — Карабаг ханлыгын Русия империясе басып ала.
  • 1813 — Карабаг Русиягә керә.
  • 1918Азәрбайҗан Демократик Республикасы төзелә. Әрмән Республикасы Карабагның әрмән җире булуын белдерә.
  • 1923Азәрбайҗан эчендә Таулы Карабаг исемле автономияле өлкә төзелә.
  • 1988 — Таулы Карабаг Азәрбайҗан һәм Әрмәнстан Югары шураларына өлкәне Азәрбайҗан республикасыннан Әрмәнстан республикасына тапшыруны сорый. Бакы каршы чыга. Таулы Карабаг һәм Ереванда протест чаралары үтә.
  • 1988 ел 12 июль — Таулы Карабаг өлкә шурасы Азәрбайҗаннан чыгуы турында игълан итә.
  • 1991 — Таулы Карабагта узган референдумда халыкның 99,98 % өлкәнең Азәрбайҗаннан тулы бәйсезлек алуы өчен тавыш бирә. Азәрбайҗан рәсмиләре референдум нәтиҗәләрен танымый һәм өлкәне автономия хокукыннан мәхрүм итә. Сугыш башлана. Азәрбайҗан гаскәрләре өлкәне үз контролендә тотарга тырыша. Аларга каршы Ереван һәм чит илләрдәге әрмән диаспоралары үз көчләрен җибәрә.
  • 1991 — Таулы Карабаг бәйсезлеген игълан итә. Cугышта 30 меңләп кеше һәлак була, миллионнан артык кеше торган җирләрен ташлап китә.
  • 1992 — Таулы Карабаг низагын чишү өчен Минск төркеме төзелә. Төркемдә Русия, Франция һәм АКШ рәислек итә.
  • 1994Русия, Кыргызстан һәм БДБ дәүләтләренең парламентара мәҗлесе ярдәмендә сугышны туктату турында «Бишкәк» килешүе имзалана.

Шулай ук карагызҮзгәртү

ЧыганакларҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 Таулы Карабаг Республикасы Конституциясе — 1 маддә (әрм.)
  2. Таулы Карабаг Республикасы Конституциясе — 15 маддә
  3. Таулы Карабаг Республикасы Конституциясе — 16 маддә
  4. Конституция НКР — 99 маддә, п.1
  5. НКР — Общая информация
  6. Г. Аветисян, М. Агаджанян, Л. Андриасян, А. Аршакян, О. Асрян, Г. Бояхчян, А. Егиазарян, Г. Исагулян, А. Мелконян, С. Минасян, Н. Паносян, В. Саркисян, Р. Сафрастян. Нагорно-Карабахская Республика. Становление государственности на рубеже веков.. — Ирәван: «Институт политических исследований» ГНКО, 2009. — бит 37. — 4 б.
  7. Общая характеристика Нагорно-Карабахской Республики
  8. Согласно ст. 142 Конституции НКР, до восстановления целостности государственной территории Нагорно-Карабахской Республики и уточнения границ публичная власть осуществляется на территории, фактически находящейся под юрисдикцией Нагорно-Карабахской Республики.
  9. Данные на 1 января 2013 года из «Демографического сборника Нагорно-Карабахской Республики, 2012 г.» стр. 6.
  10. Об этом заявил на пресс-конференции 27 января вице-премьер, министр финансов Нагорно-Карабахской Республики Спартак Тевосян