Таулы Карабаx Республикасы

(Таулы Карабах Республикасы битеннән юнәлтелде)

Таулы Карабах Республикасы[11][12], Арца́х Республикасы (әрм. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Հանրապետություն Արցախ, әзери. Dağlıq Qarabağ Respublikası) — 1992 елның 6 гыйнварында үз бәйсезлеген игълан иткән танылмаган дәүләт.

Таулы Карабах Республикасы,
Арцах Республикасы[1]
әрм. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Արցախի Հանրապետություն[1]
Flag of Artsakh.svg Coat of arms of Artsakh.svg
Байрак Илтамга
Таулы Карабах Республикасы милли һимны
Republic of Artsakh (orthographic projection).svg
Бәйсезлекне игълан итү 2 сентябрь 1991 (Азәрбайҗан ССРдан)
Рәсми тел әрмән теле[2]
Башкала Ханкәнде[3]
Идарә итү формасы Катнаш республика[4]
Президент
Премьер-министр
Бако Саакян
Араик Арутюнян
Мәйдан
• Барлыгы

~ 11 500[5][6][7][8] км²
Халык саны
• Бәя
Халык тыгызлыгы

146 600[9]
ТЭП
  • Барлыгы (2012)
  • Кеше башына


Акча берәмлеге карабаг драмы, фактик рәвештә әрмән драмы кулланыла
Телефон коды +37447
Сәгать кушаклары UTC+04:00

Republic of Artsakh map.png

ТарихҮзгәртү

Тарихи әрмән чыганакларында Урта гасырларда Арцах (Таулы Карабахның борынгы әрмән исеме) әрмән җире булган диелә. Азәрбайҗан чыганакларында исә Таулы Карабах — борынгы әзәри җире диелгән.

  • XVI гасырдан соң — Карабах аерым ханлык була.
  • 1805 — Карабах ханлыгын Pəcəй империясе басып ала.
  • 1813 — Карабах Pəcəйгә керә.
  • 1918Азәрбайҗан Демократик Республикасы төзелә. Әрмән Республикасы Карабахның әрмән җире булуын белдерә.
  • 1923Азәрбайҗан эчендә Таулы Карабах исемле автономияле өлкә төзелә.
  • 1988 — Таулы Карабах Азәрбайҗан һәм Әрмәнстан Югары шураларына өлкәне Азәрбайҗан республикасыннан Әрмәнстан республикасына тапшыруны сорый. Бакы каршы чыга. Таулы Карабаг һәм Ереванда протест чаралары үтә.
  • 1988 ел 12 июль — Таулы Карабах өлкә шурасы Азәрбайҗаннан чыгуы турында игълан итә.
  • 1991 — Таулы Карабахта узган референдумда халыкның 99,98 % өлкәнең Азәрбайҗаннан тулы бәйсезлек алуы өчен тавыш бирә. Азәрбайҗан рәсмиләре референдум нәтиҗәләрен танымый һәм өлкәне автономия хокукыннан мәхрүм итә. Сугыш башлана. Азәрбайҗан гаскәрләре өлкәне үз контролендә тотарга тырыша. Аларга каршы Ереван һәм чит илләрдәге әрмән диаспоралары үз көчләрен җибәрә.
  • 1991 — Таулы Карабах бәйсезлеген игълан итә. Cугышта 30 меңләп кеше һәлак була, миллионнан артык кеше торган җирләрен ташлап китә.
  • 1992 — Таулы Карабах низагын чишү өчен Минск төркеме төзелә. Төркемдә Pəcəй, Франция һәм АКШ рәислек итә.
  • 1994 — Pəcəй, Кыргызстан һәм БДБ дәүләтләренең парламентара мәҗлесе ярдәмендә сугышны туктату турында «Бишкәк» килешүе имзалана.

Шулай ук карагызҮзгәртү

ЧыганакларҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 Таулы Карабаг Республикасы Конституциясе — 1 маддә (әрм.)
  2. Таулы Карабаг Республикасы Конституциясе — 15 маддә
  3. Таулы Карабаг Республикасы Конституциясе — 16 маддә
  4. Конституция НКР — 99 маддә, п.1
  5. НКР — Общая информация
  6. Г. Аветисян, М. Агаджанян, Л. Андриасян, А. Аршакян, О. Асрян, Г. Бояхчян, А. Егиазарян, Г. Исагулян, А. Мелконян, С. Минасян, Н. Паносян, В. Саркисян, Р. Сафрастян. Нагорно-Карабахская Республика. Становление государственности на рубеже веков.. — Ирәван: «Институт политических исследований» ГНКО, 2009. — бит 37. — 4 б.
  7. Общая характеристика Нагорно-Карабахской Республики
  8. Согласно ст. 142 Конституции НКР, до восстановления целостности государственной территории Нагорно-Карабахской Республики и уточнения границ публичная власть осуществляется на территории, фактически находящейся под юрисдикцией Нагорно-Карабахской Республики.
  9. Данные на 1 января 2013 года из «Демографического сборника Нагорно-Карабахской Республики, 2012 г.» стр. 6.
  10. Об этом заявил на пресс-конференции 27 января вице-премьер, министр финансов Нагорно-Карабахской Республики Спартак Тевосян
  11. Таулы Карабахта хәл кабат кискенләште: Әрмәнстан һәм Азәрбайҗан бер-берсен ут ачуда гаепли, Азатлык радиосы (2020-09-27). 8 октябрь 2020 тикшерелде.
  12. Путин, Трамп һәм Макрон Таулы Карабахта сугышны туктатырга өнди, "Татар-информ" мәгълүмат агентлыгының татар редакциясе (2020-10-01). 8 октябрь 2020 тикшерелде.