Төп менюны ачу

Алтай Республикасы

Алтай Республикасы
Алтай Республика
Республика Алтай
Таулы Алтай
Байрак Илтамга
Таулы Алтай байрагы Таулы Алтай гербы
Ил көе: Алтай Республикасы Дәүләт гимны
Дәүләт төзелеше республика
Рәсми тел дәүләт телләре (рус һәм алтай), рәсми тел (казакъ)[1]
Башкала Таулы Алтайск
Глава - председатель правительства Олег Хорохордин
Мәйдан
– Барлыгы
– % Су

92 600 км²
0,2%
Халык саны
– Барлыгы (2002)
– Тыгызлык

207,1 мең кеше кеше
2,2 кеше/км²
Акча RUB
Вакыт UTC OMST (UTC+6, җәй вакытында UTC+7)
Пәрәвез домены юк
Телефон коды +7

Алта́й Республикасы́ (Таулы Алтай, алт. Алтай Республика, рус. Республика Алтай) — Русия Федерациясенең эчендәге республика (дәүләт)[2] , Алтай таулары эчендә урнашкан Русия Федерациясенең субъекты, Себер федераль округына керә.

Башкала — Таулы Алтай шәһәре.

ТарихҮзгәртү

1922 елда Ойрот автономияле өлкәсе буларак оеша. 1948 елда Таулы Алтай өлкәсе исемен ала. 1990 елдан Таулы Алтай АССР. 1991 елдан Таулы Алтай Республикасы. 1992 елдан Алтай Республикасы.

Географик мәгълүматҮзгәртү

Республика Алтай таулары эчендә, нык ерылган тау сыртларында урнашкан.

Алтай Республикасы алтын, мәрмәр, тау бәллүре, төрле сирәк металларга бай.

Климаты урта континенталь. Кыш озын һәм суык. Гыйнварның уртача температурасы -15тән алып, тауларда -32гә кадәр. Июлнең уртача температурасы +19, +22, тауларда исә +14, +16 гына.

Явым-төшем 1200 ммдан алып, көньякта 200 мм гына.

Административ-территориаль бүленешҮзгәртү

ИкътисадҮзгәртү

Хуҗалыкның төп юнәлеше - терлекчелек, пантлы боланчылык, дөячелек, аучылык.

Биредә агач эшкәртү, җиңел, күн сәнәгате үсеш алган. Төзелеш материаллары җитештерелә. Алтын табыла ( Веселый руднигы һәм Майск, Талон поселоклары). Чемал ГЭСы бар. Телецкое (Алтынкүл, алт. Алтын Кӧл) күлендә туризм җәелгән.

Республиканың төп магистрале - Чуйск тракты (Бийсктан алып Монголияга чаклы бара).

Татарлар һәм алтайлыларҮзгәртү

"Алтай таулары төрки халыкларның алтын бишеге" дигән әһәмиятле сүзләр Казакъстанда[3] да, Төркиядә дә, Татарстанда[4] да, һ.б. өлкәләрдә дә еш кына яңгырый. Бу әйтем Алтай тауларының төрки халыкларының тарихында һәм мәдәниятендә җитди урын алып торуыннан гыйбәрәт.

"Алтай – төрки-татар башлангычының мәдәни бишеге. Татарстан өчен бу бик әһәмиятле. Сентябрь аенда Алтайда төрки халыклар цивилизациясенә багышланган конференция узачак. Болгарда булачак музейның беренче катына – борынгы төрки цивилизация өчен анда материаллар бик күп булыр, дип уйлыйм. Аннан туризм проектлары да күтәрелә. Шулай итеп мәдәнияттән башланган эшчәнлек экономик яктан беркетелсә, Татарстан-Алтай багланышлары яңа дәрәҗәгә күтәрелер дигән өмет бар", — Фәрит Уразаев, "Бөтендөнья татар конгрессы", июнь 2012[5].

ИскәрмәләрҮзгәртү

СылтамаларҮзгәртү