Мариуполь

Мариу́поль (укр. Маріу́поль, рус. Мариуполь, грек. Μαριούπολη) — Украинаның Донецк өлкәсендәге шәһәр, халык саны буенча өлкәдә икенче урында. Мариуполь районының администраив үзәге (район составына керми). Халык саны буенча Украинада беренче дистәдә.

Мариуполь
укр. Маріуполь
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag Mariupol.jpgMariupol gerb.png
Сурәт
Нигезләнү датасы X гасыр
Кушылдыгы Кальмиус[d]
Рәсми исем Маріуполь, Жданов, Мариуполь, Жданов, Маріуполь, Мариуполь һәм Павловск
... хөрмәтенә аталган Андрей Жданов
Дәүләт Flag of Ukraine.svg Украина[1]
Нәрсәнең башкаласы Мариупольский уезд[d] һәм Мариупольский округ[d]
Административ-территориаль берәмлек Донецк өлкәсе
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Кальмиус[d] һәм Азак диңгезе
Хөкүмәт башлыгы Бойченко, Вадим Сергеевич[d]
Канунбирү органы Мариупольский городской совет[d]
Халык саны 449 498 кеше кеше (2017)[2]
Административ бүленеше Центральный район[d], Кальмиусский район[d], Левобережный район[d] һәм Приморский район[d]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 67 метр
Сәгать поясы UTC+02:00 һәм UTC+03:00
Кардәш шәһәр Таганрог һәм Цицикар[d][3]
Бүләкләр
Хезмәт Кызыл Байрак ордены
Мәйдан 244 000 000 квадрат метр
Почта индексы 87500–87590
Рәсми веб-сайт mariupolrada.gov.ua
Commons-logo.svg Мариуполь Викиҗыентыкта

ГеографияҮзгәртү

Мариуполь Азак диңгезенең ярында, Кальмиус елгасының тамагында урнашкан.

КлиматҮзгәртү

Мариуполь (1993-2013 еллар) климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Уртача максимум, °C −0,5 0,1 5,2 13,4 20,1 25,1 28,1 27,6 21,3 13,9 5,9 0,9 13,4
Уртача температура, °C −2,4 −2,2 2,5 10,0 16,3 20,8 23,7 23,1 17,3 10,8 3,7 −1 10,2
Уртача минимум, °C −4,2 −4,6 −0,1 6,7 12,4 16,5 19,3 18,6 13,3 7,6 1,4 −2,8 7,0
Явым-төшем нормасы, мм 45 36 35 28 31 46 31 28 32 31 39 42 424
Чыганак: weatheronline.co.uk.

ТарихҮзгәртү

 
Шәһәр үзәгендә

Элек Мариуполь урынында Домаха исемле казаклар ныгытмасы урнашкан була. 1778 елда биредә шәһәр нигезләнә (Павловск исеме астында).

1780 елда шәһәргә Кырымнан сөрелгән юнаннар килеп урнаша һәм аңа Мариуполь исеме кушыла. XIX гасыр азагында шәһәрдә тимер юл, яңа эре порт һәм металлургия заводлары барлыкка килә. Индустриализация елларында биредә «Азовсталь» заводы һәм башка төрле ширкәтләр төзелә. Шәһәр алман оккупацияне һәм 1990-еллардагы икътисади төшүне кичергән. Әлеге вакытта Мариуполь — Донецк өлкәсенең әһәмиятле икътсади үзәге, шуның белән бергә, ул ял урыны да булып тора. Шәһәр — Украиндагы юнан мәдәниятенең танылган үзәге.

2014 елның июль[4] — октябрендә[5] Донецк өлкәсенең вакытлы башкаласы булып торган.

ХалыкҮзгәртү

1897[6] 1926[6] 1939[6] 1959[7] 1970[8] 1979[9] 1989[10] 2001[11]
31 116 40 825 221 529 283 570 416 927 502 581 518 933 492 176

Милли состав (2001): украиннар — 47,6 %, руслар — 43,4 %, юнаннар — 6,5%
Туган тел буенча состав (2001): рус теле — 89,5 %, украин теле — 9,9 %.[12]

Администраттив бүленешҮзгәртү

  1. Диңгез буе районы
  2. Кальмиус районы
  3. Үзәк районы
  4. Сул як яр районы

Кардәш шәһәрләрҮзгәртү

Танылган шәхесләрҮзгәртү

ӘдәбиятҮзгәртү

  • Мотиенко Я. В., Александрович Э. П., Славянск, фотоальбом, стр. 82, тираж 30000 экз. Издательство: «Мистецтво», Киев, 1976

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. archINFORM — 1994.
  2. http://www.ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2017/zb/06/zb_chnn_0117pdf.zip
  3. http://english.qqhr.gov.cn/youhaochengshi.php
  4. http://www.president.gov.ua/news/30513.html
  5. Донецкую обладминистрацию разместят в Краматорске, а силовые структуры - в Мариуполе, - Кихтенко, Цензор.нет (13.10.14).
  6. 6,0 6,1 6,2 http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm
  7. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php
  8. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php
  9. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php
  10. http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php
  11. http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/total_population/structure_population/sel_1/?box=1.1W&k_t=14&rn=&id=&botton=cens_db
  12. http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp
  13. План совместных мероприятий городов-побратимов: город Железногорск Курской области (Россия) и город Мариуполь Донецкой области (Украина) на 2011 год.
  14. Цицикар /КНР/ и Мариуполь /Украина/ — города-побратимы

СылтамаларҮзгәртү