Өркет

Россиядә шәһәр

Иркутск (рус. Иркутск, бүр. Эрхүү) — Көнчыгыш Себернең иң эре икътисади һәм мәдәни үзәкләрнең берсе, Иркутск өлкәсе административ үзәге. Шәһәр Ангара елгасының ике ярларында урнаша.

Иркутск
Flag of Irkutsk (Irkutsk oblast).svg
Coat of Arms of Irkutsk.svg
Ил Россия
Регион Иркутск өлкәсе
Координатлар 52°17'N, 104°18'E
Башлык Дмитри Бердников[d][1]
Нигезләнгән 1661
Мәркәз биеклеге 440 м
Халык саны 600 000 кеше
Халык тыгызлыгы 2 125 кеше/км²
Сәгать кушагы UTC+8
Телефон коды +7 3952
почта индекслары 664xxx
Рәсми сайт irkutsk.ru www1.irkutsk.ru/ irkutsk.ru/ irkutsk.ru
Кардәш шәһәрләр Вилнүс, Пфорцһайм, Шеньяң, Улан-Батор, Канадзава, Юҗин (Орегон), Нови-Сад, Эвьян-ле-Бен, Стрёмсунд[d], Порденоне, Гренобль, Дижон, Акмәсҗит[2], Красноярск, Каңның һәм Белосток
Кардәш шәһәрләр Вилнүс, Пфорцһайм, Шеньяң, Улан-Батор, Канадзава, Юҗин (Орегон), Нови-Сад, Эвьян-ле-Бен, Стрёмсунд[d], Порденоне, Гренобль, Дижон, Акмәсҗит[2], Красноярск, Каңның һәм Белосток
Бүләкләр Октябрь Инкыйлабы ордены

Халык саны — 587 225 кеше.[3]

2020 елның 2 июленнән«Хезмәт даны шәһәре»[4].

ГеографияҮзгәртү

Шәһәр Иркутск елгасының Иркут елгасына (Ангара кушылдыгы) кушылу урыны янында, Иркутск-Черемхау тигезлегендә, Красноярскидан 1060 километр көньяк-көнчыгыштарак урнаша. М53 «Байкал» (Новосибирск — (Тум —) КемеровоКрасноярск — Иркутск) автоюлының соңгы пункты.

КлиматҮзгәртү

Иркутск климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 2,3 10,2 20,0 29,2 34,5 35,6 37,2 34,1 29,0 25,6 14,1 4,6 37,2
Уртача максимум, °C −12,9 −7,9 0,3 9,4 18,0 22,7 24,8 22,1 15,7 7,7 −2,8 −10,6 7,2
Уртача температура, °C −17,9 −14,6 −6,5 2,5 10,2 15,4 18,2 15,8 9,1 1,7 −7,7 −15,4 0,9
Уртача минимум, °C −22 −19,8 −12,3 −2,9 3,4 9,2 12,9 10,8 4,2 −2,7 −11,8 −19,3 −4,2
Абсолют минимум, °C −49,7 −44,7 −37,3 −31,8 −14,3 −6 0,4 −2,7 −11,9 −30,5 −40,4 −46,3 −49,7
Явым-төшем нормасы, мм 14 7 12 18 35 75 113 93 51 22 20 17 477

ТарихҮзгәртү

ХалыкҮзгәртү

1840[5] 1856[6] 1897[7] 1926[6] 1931[6] 1939[6] 1959[8] 1970[9] 1979[10] 1989[11] 2002[12] 2010[13]
14 175 ~24 100 51 473 ~102 700 ~113 200 ~250 200 365 893 450 941 549 787 626 135 593 604 587 225

Милли состав (2010): руслар — 96,7%, бүрәтләр — 1,8%, украиннар — 1,6%, татарлар — 1,0%.[14]

Татар матбугатыҮзгәртү

ИкътисадҮзгәртү

Танылган шәхесләрҮзгәртү

  • Рамил Минханов (1961), Татарстан Республикасының халык артисты (2012).
  • Рудольф Нуриев — күренекле татар балетмейстеры, балет артисты.
  • Хәерниса Сафина – язучы («Гөлчирә" повесть авторы), педагог

ГалереяҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. https://admirk.ru/Pages/mayor.aspx
  2. 2,0 2,1 https://tass.com/politics/906463
  3. архив күчермәсе, archived from the original on 2011-06-27, retrieved 2013-02-04 
  4. Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести»
  5. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 http://www.mojgorod.ru/irkutsk_obl/irkutsk/index.html
  7. http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=649
  8. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  11. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  12. 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  13. Чыганакка җибәрү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок gks.ru не указан текст
  14. 2002 ел сан алу базасы, archived from the original on 2017-11-11, retrieved 2013-02-04