Тум[4] яки Томск (рус. Томск) — Русиядәге шәһәр, Тум өлкәсенең административ үзәге. Көнбатыш Себернең көнчыгышында, Том елгасының ярларында урнашкан. Шәһәрдә елга порты, тимер юл станциясе, аэропорт бар.

Тум
рус. Томск
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Tomsk.pngГерб Томска 2019.png
Сурәт
Нигезләнү датасы 1604
Дәүләт Flag of Russia.svg Русия
Нәрсәнең башкаласы Тум өлкәсе, Томский район[d], Городской округ город Томск[d][1], Тум гөбернәсе, Тум өязе[d] һәм Тум бүлгесе[d]
Административ-территориаль берәмлек Городской округ город Томск[d][1]
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Ушайка[d] һәм Том
Хөкүмәт башлыгы Иван Кләйн[d]
Халык саны 572 740 (2017)[2]
Административ бүленеше Ленинский район[d], Кировский район[d], Советский район[d] һәм Октябрьский район[d]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 80 метр
Сәгать поясы UTC+07:00[3]
Кардәш шәһәр Ульсан, Красноярск һәм Белосток
Бүләкләр
Октябрь Инкыйлабы ордены
Мәйдан 294,6 км²
Почта индексы 634000–634999
Рәсми веб-сайт admin.tomsk.ru
Феноменның икътисады economy of Tomsk[d]
Объектның күренешләре өчен төркем [d]
Җирле телефон коды 3822
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Тум Викиҗыентыкта

2018 ел җанисәбе буенча шәһәрдә 574 002 кеше яши[5].

Тум 1604 елда барлыкка килгән. 18041925 елларда Томск губернасы үзәге. Шәһәр 19 гасырның 30-еллары охиридан, Тум вә Янәсәй губерналарында алтынны күпләп чыгара башлавы сәбәпле, Себернең мөһим сәүдә, кәсепчелек вә транзит үзәгенә әверелгән. Томскида 1880 елда Русиянең Азия өлешендә беренче университет, 1896 елда Себердә беренче югары техника уку йорты — технология институты ачылган. Патша Русиясе дәверендә сөрген урыны булган.

Томскида машиналар төзү һәм метал эшкәртү (җиһазлар төзү, электротехника сәнәгате, муентерәкләр (подшипниклар), әсбаплар һ.б.), химия, агач эшкәртү, азык-төлек, җиңел сәнәгатьләре үсеш алганнар. Төзелеш материаллары ширкәтләре бар. Шәһәрдә РФА Себер бүлекчәсенең гыйльми үзәге; 7 югары уку йорты (шул исәптән, Томск дәүләт университеты), 10 театр, музейлар (шул исәптән, Томск университеты музее), Ботаника бакчасы бар. Мигъмарият һәйкәлләре: Воскресение чиркәве (18 гасыр азагы — 19 гасыр башы), сәүдә рәтләре (18—19 гасырлар) сакланган.

2020 елның 2 июленнән«Хезмәт даны шәһәре»[6].

ХалыкҮзгәртү

1897[7] 1926[8] 1939[9] 1959[10] 1970[11] 1979[12] 1989[13] 2002[14] 2010[15]
52 221 92 485 ~145 000 248 823 338 389 420 730 501 963 487 838 524 669

Милләтләр (2010): урыслар — 91,7%, татарлар — 1,7%, украиннар — 1,0%.

Эчке бүленешҮзгәртү

Шәһәр 4 районга бүленә:

  1. Киров районы
  2. Совет районы
  3. Ленин районы
  4. Октябрь районы

Шәһәрдә туган күренекле кешеләрҮзгәртү

Татарлар, башкортларҮзгәртү

Татар матбугатыҮзгәртү


Моны да карагызҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 ОКТМО
  2. http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
  3. http://tass.ru/obschestvo/3322108
  4. http://www.antat.ru/ru/iyli/publishing/book/2015/Этимологический%20словарь-2%20том.pdf
  5. 2010 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  6. Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести»
  7. http://demoscope.ru/weekly/ssp/census.php?cy=0
  8. http://ak.gks.ru/peep2010/DocLib3/1926.htm
  9. http://www.gks.ru/free_doc/doc_2011/year/year2011.rar
  10. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php
  11. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  12. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  13. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  14. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  15. http://www.primstat.ru/VPN2010/webpages/chislNas.mht