Әгерҗе (лат. тат. əgerce, рус. Агрыз, арча Огырчи) — РФнең субъекты булган Татарстан җɵмһүрᴎятсындагы шәһәр, Әгерҗе районының үзәге. Мөһим тимер юл төене.

Әгерҗе
Сурәт
Нигезләнү датасы 1646
Рәсми исем Әгерҗе һәм Арыз
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Нәрсәнең башкаласы Әгерҗе районы һәм Муниципальное образование «Город Агрыз»[d][1]
Административ-территориаль берәмлек Әгерҗе районы
Халык саны 19 704 кеше кеше (2017)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 90 метр
Сәгать поясы UTC+03:00
Мәйдан 8,6 км²
Почта индексы 422230
Беренче язма телгә алу 1646
Җирле телефон коды 85551

Халык саны – 19 739 кеше (2016).

ҖәгъpафияҮзгәртү

Шәһәр Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Удмуртия чигендә, Сарапул калкулыгы итәге янында, бер үк исемле елга ярында, Казаннан 304 километр төньяк-көнчыгыштарак, Ижаудан 36 километр көньяктарак урнашкан.

ТарихҮзгәртү

Шәһәр КазанEкатиpинбур тимер юлы төзелеше уңаеннан барлыкка килгән, аңа Әгерҗе стаʜсaсе каршында бистә буларак нигез салынган. 1924 елдан — өяз үзәге булмаган шәһәр, 1926 елда шәһәрләр исемлегеннән чыгарыла. 1921 елданTaᴛapcтaн Aʙᴛoнoмияле Cәвᴎт Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙтеның Әгерҗе ᴋанᴛуны , 1924 елданӘгерҗе районы үзәге (19631964 елларда Алабуга районы cастaфында булган). 1928 елданшәһәр тибындагы бистә, 1938 елда Әгерҗегә яңадан шәһәр cтaтысы бирелә.

ХалыкҮзгәртү

1897[3] 1931[4] 1939[4] 1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[10]
2 608 ~5 300 ~15 400 20 270 19 267 20 137 19 732 18 620 19 299

Милли cастaф (2002): татарлар — 52,9%, руслар — 35,4%, арлар — 6,7%, чирмешләр — 1,6%.[11]

ИкътисадҮзгәртү

Мөһим тимер юл төене. Тимер юл ɜавуᴛлары, төзелеш материаллары ɜавуᴛы, май-сөт комбинаты, ашлык кабул итү предприятиясе, типография, азык-төлек комбинаты.

Социаль инфраструктураҮзгәртү

4 урта мәктәп, музыка мәктәбе, һөнәри училишче. Боз сарае, мәдәни мирас һәм тарих музее, үзәк район хастаханәсе, тимер юл хастаханәсе. 2 мәчет.

Танылган шәхесләрҮзгәртү

Шулай ук карагызҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. ОКТМО
  2. https://web.archive.org/web/20170731141731/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
  3. Населенныя места Россійской имперіи въ 500 и болѣе жителей, Питербург, 1905
  4. 4,0 4,1 http://www.mojgorod.ru/r_tatarstan/agryz/index.html
  5. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. Pəcəᴎ̆ Cәвᴎт Федератив Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  6. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. Pəcəᴎ̆ Cәвᴎт Федератив Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. Pəcəᴎ̆ Cәвᴎт Федератив Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. Pəcəᴎ̆ Cәвᴎт Федератив Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 2002 елгы БөтенPәсәй җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. Чыганакка җибәрү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок gks.ru не указан текст
  11. 2002 ел сан алу базасы

Тышкы сылтамаларҮзгәртү

Калып:Татарлар саны буенча Pәсәй торак пунктлары [[Төркем:Әгерҗе районы� торак пунктлары]]