Төп менюны ачу

Александр Пушкин

(Пушкин битеннән юнәлтелде)

Алекса́ндр Серге́й улы Пу́шкин (урыс. Александр Сергеевич Пушкин, 1799 елның 6 июне1837 елның 10 феврале) – күренекле урыс шагыйре, драматургы. Русия фәннәр академиясе әгъзасы (1833).

Александр Пушкин
Kiprensky Pushkin.jpg
Туган телдә исем Александр Сергей улы Пушкин
Әйтелеш
Туган 6 июнь 1799(1799-06-06)
Мәскәү
Үлгән 10 февраль 1837(1837-02-10) (37 яшь)
Питырбур
Үлем сәбәбе утлы коралдан ату ярасы[d]
Күмү урыны Свәтогор кәшишханәсе[d][1]
Яшәгән урын Ярополец[d][2]
Мәскәү[2]
Нижгар[2]
Казан[2]
Сембер[2]
Сембер[2]
Языково[d][2]
Лаеш[2]
Сембер[2]
Ырынбур[2]
Сарытау[2]
Пенза[2]
Языково[d][2]
Большое Болдино[d][2]
Питырбур[2]
Мәскәү[2]
Питырбур[2]
Кишенәү
Акмәсҗит
Әдис
Милләт урыс
Ватандашлыгы Русия империясе
Әлма-матер Царское Село лицее[d]
Һөнәре шагыйрь, драматург
Җефет Наталья Гончарова[d]
Балалар Мария Александровна Гартунг[d], Наталья Александровна Пушкина[d], Александр Александрович Пушкин[d][2] һәм Григорий Александрович Пушкин[d]
Ата-ана
Кардәшләр Ольга Сергеевна Павлищева[d] һәм Лев Пушкин[3][4]
PushkinGory asv2018-07 img18 Svyatogorsky Monastery.jpg
Pushkin Signature.svg

Commons-logo.svg Александр Пушкин Викиҗыентыкта

XIX гасырның икенче яртысыннан Русиянең милли шагыйре статусын ала. Шулай ук урысларның иң бөек шагыйре буларак санала.

БиографияҮзгәртү

 
Багъчасарай фонтаны. урыс шагыйрләреннән мәшһүр Александр Пушкин җәнәбләренең туган көненән башлап – йөз сәнә тулган көненең 1899 нче елда 26 майда, ядкәре өчен тәрҗемә улынмышдыр.

Александр Сергеевич Пушкин 1799 елның 26 маенда (6 июнендә) Мәскәү шәһәрендә туа. Аның атасы Сергей Львович борынгы дворяннар нәселеннән килгән алпавыт булган, ләкин хуҗалык эшләре белән рәтләп шөгыльләнмәгән, шуңа утар-имениеләре аз файда биргән. Сергей Львович күңел ачуларны яраткан. Шигырьләрне урысча да, французча да ансат язган. Әдәбият белән кызыксынган, күбрәк французча китаплардан торган бик бай китапханәсе булган. Пушкинның ата-анасы балаларын тәрбияләү белән дә ныклап кызыксынмаган, алар француз гувернанткалары кулында үскән. Пушкин үзе дә белем алырга бигүк хирыс булмаган, бигрәк тә математиканы яратмаган, әмма әдәби китапларны яшьтән үк бик күп укыган. 8 нче яшендә французча шигырьләр яза башлаган, өйдә гел чит телдә генә аралашканлыктан, урысчага караганда французча яхшырак сөйләшкән. Гадәттә җәй айларын (1805-1810 елларда) Александр әнисе ягыннан әбисе, Мария Алексеевна Ганнибалда үткәрә торган була. Балачагы хатирәләре соңрак Пушкинның беренче поэмаларында чагыла.

Үсмер чагының 6 елын Пушкин 1811 елның 19 октябрендә дәрәҗәле кешеләр өчен ачылган лицейда үткәрә. Лицейда укыгында усмернең таланты ачыла һәм башкалар тарафыннан югары бәяләнә. Лицейда үткәрелгән еллар, дуслары шагыйрь күңелендә мәңгегә саклана һәм иҗатында чагылыш таба. Александр Сергеевичның яшьлеге шушында үтә, биредә шагыйрь Пушкин туа: 130лап шигырь иҗат ителә, «Руслан һәм Людмила» поэмасы языла башлый, танылган журналларда беренче язмалары басыла. Лицей хәзерге урта яки югары уку йортлары дәрәҗәсендә белем бирергә тиеш була. Бер елдан лицейдагы укытучылар һәм надзирательләр Пушкинга мондый рәсми сыйфатлама бирә: «Төпле булудан бигрәк, өстән генә ялтырый торган илһамлы, тирән акыллы булудан бигрәк, тиз кабынучан һәм үткен акыллы... Аз көч сорый торган предметларга гына сәләтен күрсәтә, шуңа күрә уңышы аз... Тырышып укымый... Тапкыр, ләкин буш сүзләргә генә... Җиңел холыклы».

1837 елның 10 февралендә Кара елгада дуэльдә Дантес тарафыннан атып каты яраланган, 3 көннән өендә үлгән.

Шулай ук караҮзгәртү

СылтамаларҮзгәртү


  1. 1,0 1,1 Пушкин, Александр Сергеевич // Энциклопедический словарь / мөхәррир И. Е. Андреевский, К. К. Арсеньев, Ф. Ф. ПетрушевскийСанкт-Петербург: Брокгауз — Ефрон, 1907.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 Бобров Е. А. А. С. Пушкинъ въ Казани. // Пушкин и его современники. Вып. 3.Комиссия для издания сочинений Пушкина при Отделении русского языка и словесности Императорской академии наук, 1905.
  3. 3,0 3,1 3,2 А. Кирпичников Пушкин, Александр Сергеевич // Энциклопедический словарьСанкт-Петербург: Брокгауз — Ефрон, 1898.
  4. Пушкин, Лев Сергеевич // Русский биографический словарь / мөхәррир А. А. ПоловцовСанкт-Петербург: 1910.