Могилёв

(Могилев битеннән юнәлтелде)

Могилёв (рус. Могилёв, белар. Магілёў, пол. Mohylew, литв. Mogiliavas) — Беларус шәһәре, Могилёв өлкәсенең административ үзәге. Культура һәм икътисад Могилёв өлкәсенең үзәге. Шулай ук шәһәрдә урнашканнар шундый оешмалар ничек Химволокно, Лифтмаш, Строммаш һәм башкалар.

Могилёв
белар. Магілёў
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Mahiloŭ.svgCoat of Arms of Mahiloŭ.svg
Сурәт
Рәсми исем Магілёў
Белорус телен латинлаштыру (2007 елгы система) Mahilioŭ
Дәүләт Flag of Belarus.svg Белоруссия
Нәрсәнең башкаласы Могилёв өлкәсе
Административ-территориаль берәмлек Могилёв өлкәсе
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Днипро
Хөкүмәт башлыгы Студнев, Александр Викторович[d][1]
Халык саны 355 436 (1 гыйнвар 2022)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 192 метр
Сәгать поясы UTC+03:00
Кардәш шәһәр Бардейов[d][3][4], Клайпеда[5], Вийербан[6], Влотславек, Габрово[d][7][8], Чимкәнт, Айзенах[9][10], Крагуеватс[11], Звенигород[12], Вологда, Берәнск[13], Красноярск[14], Пенза[15][16], Нәнҗиң[17][18], Чжэнчжоу[d][19][20], Виттенберг[21][22], Тула[23], Тәбриз[24], Сумкает[25], Соколиная гора[d][26], Омск[27][28], Киреч[29], Чанша[d][30] һәм Bursa[31]
Чиктәш дәүләтләр Могилёвский район[d]
Мәйдан 119 км²
Почта индексы 212000–212999
Рәсми веб-сайт mogilev.gov.by(рус.)(белор.)(ингл.)
Шәрәфле ватандашлар төркеме [d]
Беренче язма телгә алу 1267
Җирле телефон коды 8222
Монда җирләнгәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Могилёв Викиҗыентыкта

Халык саны — 300 мең тиресе кеше. Шәһәрдә шулай да 40 мәктәп, 4 лицей, 3 университет (Машиналар төзү, Технология, Педагогия) бар.

ГеографияҮзгәртү

КлиматҮзгәртү

Могилёв климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 9,8 12,9 19,8 29,1 32,0 33,0 36,3 36,8 30,6 25,5 14,5 10,9 36,8
Уртача максимум, °C −3 −2,5 3,0 12,0 18,6 21,5 23,6 22,7 16,7 9,9 2,3 −2 10,2
Уртача температура, °C −5,3 −5,5 −0,8 6,7 12,9 16,1 18,1 17,0 11,6 6,0 −0,1 −4,2 6,0
Уртача минимум, °C −7,8 −8,5 −4,2 2,0 7,3 10,8 12,7 11,6 7,1 2,6 −2,3 −6,6 2,1
Абсолют минимум, °C −37,3 −34,7 −35 −17,7 −4,4 −0,7 3,0 0,9 −4,8 −14,8 −23,5 −33,4 −37,3
Явым-төшем нормасы, мм 39 34 39 41 53 75 81 65 55 54 45 41 622
Чыганак: Погода и Климат

ТарихҮзгәртү

1812 елгы сугышҮзгәртү

 
Солтановка дагы һәйкәл
 
Рус гаскәренең байрагы һәм литавралы, 1812 елгы вакытының, Могилёв музеяның экспозициясы.

1812 елның 12 июнендә 600-меңле Наполеон гаскәре Россиягә бәреп керә. Өч тапкыр санаучы өстенклекле дошман алдыннан рус гаскәре чигенә башлады. 11 июльнә, 12 км Могилёвдан көньяк-көнбатышрак, Салтановка һәм Фатово авыллары арасында, генерал-лейтенант Николай Раевский җитәкчелегендәге 7-нче пехота корпусы һәм Луи Даву җитәкләгән француз гаскәренә каршы Салтановка кырындагы сугушны башладылар. 2-нче Көнбатыш армиясының күпчелек көчен Днепр елгасы аша йөзеп чыгыну французлардан читкә юнәлдеру өчен, рус гаскәрләре французлар белән капма-каршы сугыш башларга мәҗбүр булганнар.

Беренче бөтендөнья сугышыҮзгәртү

Беренче бөтендөнья сугышы вакытында (август 1915ноябрь 1917) Югары башкомандующий ставкасы урнашкан, шәһәрдә Россия императоры Николай II яшәгән.

Икенче бөтендөнья сугышыҮзгәртү

Смоленск бәрелешеҮзгәртү

26 июльне совет гаскәрләре Могилёвны калдырдылар (карагыз Могилёвны саклау).

ХалыкҮзгәртү

1840[32] 1897[33] 1959[34] 1970[35] 1979[36] 1989[37] 2009[38]
23 103 43 119 121 712 202 314 290 361 359 188 358 279

Милли состав (2009): беларуслар — 87,4%, руслар — 7,3%, украиннар — 1,1%.[39]

Истәлекле урыннарҮзгәртү

  • Ленин урамы, Европаның 18-нче гысыр стиленда төзелгән
  • Театр, 19-нче гасырда төзелген һәм башкалар.

Кардәш шәһәрләрҮзгәртү

  1.   Шымкент, Казакъстан
  2.   Виллербан, Франция
  3.   Пенза, Россия
  4.   Тула, Россия
  5.   Киреч, Украина
  6.   Бардейов, Словакия
  7.   Габрово, Болгария
  8.   Клайпеда, Литва
  9.   Влоцлавек, Польша
  10.   Айзенах, Алмания
  11.   Крагуевац, Сербия
  12.   Звенигород, Россия
  13.   Сумгайыт, Азәрбайҗан
  14.   Николаев, Украина
  15.   Тәбриз, Иран
  16.   Тубыл, Россия

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. Страница председателя
  2. Численность населения на 1 января 2022 г. и среднегодовая численность населения за 2021 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типаНациональный статистический комитет Республики Беларусь, 2022.
  3. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/bardejov-slovatskaya-respublika/
  4. https://www.bardejov.sk/bardejov/partnerske-mesta
  5. https://www.klaipeda.lt/en/municipality/foreign-relations/305
  6. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/villerban-frantsiya/
  7. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/gabrovo-bolgariya/
  8. https://gabrovo.bg/bg/page/1292
  9. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/ajzenah-germaniya/
  10. https://www.eisenach.de/rathaus/partnerstaedte/mogilew/
  11. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/kraguevats-serbiya/
  12. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/zvenigorod-rossijskaya-federatsiya/
  13. http://www.bryansk032.ru/?j=171&m=180
  14. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Mogilev.aspx
  15. http://documents.penza-gorod.ru/doc2-354.html
  16. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/penza-rossijskaya-federatsiya/
  17. http://wb.nanjing.gov.cn/njszfwsbgs/201810/t20181023_616096.html
  18. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/nankin-kitajskaya-narodnaya-respublika/
  19. https://mogilev-region.gov.by/news/kitayskiy_chzhenchzhou_stal_16-m_gorodom-pobratimom_mogileva
  20. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/chzhenchzhou-kitaj/
  21. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/lyutershtadt-vittenberg-germaniya/
  22. https://www.wittenberg.de/leben/stadtportrait/partnerstaedte.html
  23. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/tula-rossijskaya-federatsiya/
  24. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/tebriz-islamskaya-respublika-iran/
  25. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/sumgajyt-azerbajdzhanskaya-respublika/
  26. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/sokolinaya-gora/
  27. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/omsk-rossiya/
  28. https://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#mogilev
  29. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/kerch/
  30. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/chansha-kitaj/
  31. https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/bursa-turetskaya-respublika/
  32. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  33. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=793
  34. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php
  35. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php
  36. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php
  37. http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php
  38. архив күчермәсе (PDF), archived (PDF) from the original on 2010-09-18, retrieved 2010-09-18 
  39. https://archive.is/20120523225241/belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php