Ишембай шәһәре – Башкортстан республикасы буйсынуындагы шәһәр. Агыйдел елгасының уң як ярында, Стәрлетамакка каршы урнашкан. Башкортстан нефтен табучы һәм эшкәртүче промыселларның беренчесе.

Ишембай
баш. Ишембай
Байрак[d]
Flag of Ishimbay.svgCoat of Arms of Ishimbai (Bashkortostan).png
Сурәт
Нигезләнү датасы 1932
Рәсми исем Ишембай
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Нәрсәнең башкаласы Ишембай шәһәре[d][1] һәм Ишембай районы
Административ-территориаль берәмлек Ишембай шәһәре[d], Стәрлетамак райуны, Ишимбайский район[d], Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, Стәрлетамак өлкәсе, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы һәм Башкортстан
Халык саны 65 422 кеше кеше (2017)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 150 метр
Сәгать поясы UTC+05:00
Мәйдан 103,47 км²[3]
Почта индексы 453200–453215
Рәсми веб-сайт ishimbai.com
Беренче язма телгә алу 1930
Җирле телефон коды 34794
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Ишембай Викиҗыентыкта

Тарихи мәгълүматҮзгәртү

1929 елда А.А.Блохин җитекчелегендә Ишембай авылына җибәрелгән геолого-разведка экспедициясе бу җирләрдә берничә нефтьле урын ача – Ишембай, Кучапкол, Иске Буран, Тирмән-Елга һәм башкалар. 1932 елда Ишембай промыселы эш башлый, ул Башкортстанда гына түгел, ә бөтен Идел-Урал нефть районында иң беренче булып санала.

Вакытлыча төзелгән геологлар биләмәсе әкренләп үсә бара, монда зур төзелеш башлана. Нефтьне җиткерү өчен Уфа-Ишембай тимер юлы төзелә, Агыйделнең сул як ярында нефть эшкәртүче завод эшли башлый.

1940 елда кала статусын алган Ишембай Башкортстанның көньяк-көнчыгыш нефть районының төп каласы булып исәпләнә.

Ишембай тирәсендәге шәһәрләрдә тиз тизлектә нефтехимик промыселы үсә башлый – машиналар төзү, төзелеш индустриясе һ.б., болар барысы да Стәрлетамак сәнәгать төененең барлыкка китерүгә булышлык итә.

Әлеге көнгә Стәрлетамак сәнәгать буыны чикләрендә Ишембай, Салават, Стәрлетамак шәһәрләре барлыкка килгән. Монда өлкә-ара бәйләнешле зур күләмле, куәтле нефтегаз комплексы эшләп килә. Шәһәрләр уртак инженер инфраструктурасы белән бәйләнгән. Бу инфрастуктурага транспорт юл челтәре, су селтәре һәм су киртәләре, шулай ук Ишембайдан Стәрлетамакка таш тоз ташучы, ә аннары эшкәртү өчен Салаватка нефть йөртүче, продуктларны җиткерүче челтәрләр керә. Калалар арасында, бигрәк тә Салават белән Ишембай арасында, мәдәният, торак, эш һәм миграция бәйләнешләре ныклы үсеш алган.

Ишембай Р240 (Уфа — Ырымбур) автомобиль юлы аша Уфа һәм Русия Федерациясенең башка регионнары белән, ә урындагы юллар челтәре аша районның авыллары белән тоташа.

ТранспортҮзгәртү

Тимер юлыҮзгәртү

Дим–Ишембай–Төйлегән (Куйбышев тимер юлы, Башкортстан Республикасы территориясе буйлап 312 км). Гомуми юнәлеше – көнбатыштан көнчыгышка. Уфа, Кырмыскалы, Авыргазы, Гафури, Стәрлетамак, Мәләвез, Көйергәзе районнары аша үтә. 1936 й. Дим–Карлыман–Ишембай линиясе (173 км) төзелә, 1951 елдан аңа Аллагуат–Күмертау–Төйлегән линиясе (153 км) урнашкан. Дим–Карлыман участогы электрлаштырылган (1977).

ШәхесләрҮзгәртү

  • Исмәгыйль Шәрифҗанов (1940), тарих фәннәре докторы.
  • Рәүф Вилданов (1953), техник фәннәре докторы.
  • Олег Гайнетдинов (1949), техник фәннәре докторы, профессор.
  • Азамат Сәгыйтов (1967), БР кече эшкуарлыкны үстерү һәм яклау фонды генераль директоры.
Ишембай панорамасы

МәгарифҮзгәртү

УрамнарыҮзгәртү

ЧыганакҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү