Төп менюны ачу

Мотыйгулла Төхфәтулла улы Төхфәтуллин (1846—1920)[1] — татарларның күренекле дин эшлеклесе, Габдулла Тукайның укытучысы, Мотыйгия мәдрәсәсен нигезләүче.

Мотыйгулла Төхфәтуллин
Tyhvatullin.jpg
Туган телдә исем Мотыйгулла Төхфәтулла улы Төхфәтуллин
Туган 1846(1846)
Кече Кайбыч авылы, Зөя өязе, Казан губернасы
Үлгән 1920(1920)
Җаек, Совет Русиясе[d]
Милләт татар
Ватандашлыгы Русия империясе
Әлма-матер Кышкар мәдрәсәсе һәм Әл-Әзһәр университеты
Һөнәре дин эшлеклесе
Җефет Гыйззенас Төхфәтуллина
Балалар Камил Мотыйгый, Галия Кайбицкая һәм тагын 5әү

Ул 1846 елда Зөя өязе Кече Кайбыч авылында мулла гаиләсендә туа. Башта үз авыл мәдрәсәсендә белем ала, соңрак Кышкар мәдрәсәсенә укырга җибәрелә, анда Кушлавыч авылыннан Мөхәммәтгариф Тукай белән таныша. Кышкар мәдрәсәсеннән соң 1867 елда Мисырдагы Каһирә шәһәренә Әл-Әзһәр академиясенә җибәрелә. 1877 елда кире Кайбыч ягына кайтырга чыга һәм җулда апасы Газизә янына Җаекка керә. Җирле татарлар аның белемен күреп Түбән Оч мәхәлләсенә мулла булып калырга үгетлиләр. Анда өйләнә һәм 7 бала үстерәләр. Габдулла Тукайның әтисе хөрмәтенә бер баласына Мөхәммәтгариф дип исем куштыра. Тукайның әтисе үлүен белгәч тә аны үз янына алдырта. Аңа Апуш исемен дә беренче булып ул әйткән.

Халык укымышлы Мотыйгулла Төхфәтуллин хөрмәт итеп ул укыткан мәдрәсәгә дә «Мотыйгия» исемен бирәләр. Ул бу мәдрәсәдә укыту программасын заманлаштыра, кызлар өчен мәдрәсә ача, 1908 елда кызлар һәм ирләр мәдрәсәләрен берләштерә. Кызлар хоры оештыра, җырлар яза.

Шулай ук карагызҮзгәртү

ЧыганакларҮзгәртү

  • «Туган җирем - Кайбычым», Идел-пресс, Казан, 2007.

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. Татар энциклопедиясенең шәхесләр исемлеге. Казан: Татар энциклопедиясе иституты, 1997, 235нче бит