Можга́, Мәжгә[2] (удм. Можга, рус. Можга) — Удмуртияда урнашкан шәһәр, Можга районының административ үзәге.

Можга
удм. Можга
Илтамга
Нигезләнү датасы 1835
Сурәт
Рәсми исем Можга
Дәүләт  Россия
Нәрсәнең башкаласы Можга районы
Административ-территориаль берәмлек Можга районы
Сәгать поясы UTC+04:00
Халык саны 49 328 (1 гыйнвар 2018)[1]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 150 метр
Мәйдан 31 км²
Почта индексы 427789–427798
Рәсми веб-сайт mozhga-gov.ru(рус.)
Җирле телефон коды 34139
Карта
 Можга Викиҗыентыкта

География үзгәртү

Шәһәр Сюга һәм Сюгаилка елгалары кушылган урында, Ижаудан 81 километр көньяк-көнчыгыштарак урнаша. Шәһәр аша КазанӘгерҗеЕкатеринбург тимер юлы һәм Р320 (АлабугаИжау) автоюлы уза.

Этимология үзгәртү

Шәһәр үз исемен күрше Можга авылыннан мираска алган, 1924 елга кадәр бу авыл Можга өязенең үзәге булган.

Тарих үзгәртү

 
Можганың тимер юл вокзалы

Можга 1835 елда "Сюгинский завод" исеме астында нигезләнгән. Аның барлыкка килүе Сюга елгасында Сюга пыяла заводы төзелеше белән бәйләнгән. 1859 елда завод бистәсендә 290 кеше яшәгән, Сюгаилка елгасында су тегермәне эшләгән. 1916 елда завод янында тимер юл станциясе барлыкка килгән.

1924 елдан "Красный" дип атала башлаган, шул ук елдан 1929 елга кадәр — Можга өязенең үзәге.

1926 елда шәһәр статусы бирелгән.

1929 елдан соң Можга дип атала.

1963 елдан — республика буйсынуындагы шәһәр.

Халык үзгәртү

1926[3] 1931[3] 1939[3] 1959[4] 1970[5] 1979[6] 1989[7] 2002[8] 2010[9]
~2 400 ~7 700 ~22 200 29 987 38 930 40 272 46 049 47 119 47 961

Милли состав үзгәртү

Милләт 1939[10]* 2002[11] 2010[12]
руслар 78,8% 56,9% 54,8%
арлар 11,6% 26,5% 28,1%
татарлар 7,9% 16,1% 15,0%

Мәгариф үзгәртү

УдДУ филиалы, Можга педагогия көллияте, Можга ветеринария көллияте һ.б., 9 мәктәп.

Икътисад үзгәртү

  • «Дубитель» АҖ (дуплау экстратын җитештерү)
  • «Свет» заводы (пыяладан һәм полиэтиленнан әйберләр ясау)
  • «Можга-сыр» ААҖ — сырлар җитештерү
  • «Можгинский лесокомбинат» ААҖ — мебель җитештерү

Дин үзгәртү

 
Мәчет.
Солнечная ур,, 1
Православие
Ислам

Галерея үзгәртү

Искәрмәләр үзгәртү