Исмай Шәмсетдинов

Исмай Шәмсетдинов, Исмәгыйль Гайнетдин улы Шәмсетдинов[1] (29 сентябрь, 1910, Надеждинск, Пермь губернасы8 июнь, 1982) – Бөек Ватан сугышында катнашкан көйязар, музыкаль мөхәррир, тавыш режиссёры, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1966), ТАССРның халык артисты (1981).

Исмай Шәмсетдинов
Туган телдә исем Исмәгыйль Гайнетдин улы Шәмсетдинов
Туган 29 сентябрь 1910(1910-09-29)
Надеждинск, Пермь губернасы, РИ
Үлгән 8 июнь 1982(1982-06-08) (71 яшь)
ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан
Милләт татар
Ватандашлыгы Русия империясеFlag of Russia.svg Русия империясе
РСФСРFlag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1954–1991).svg РСФСР
ССРБFlag of the Soviet Union.svg ССРБ
Һөнәре композитор
Бүләк һәм премияләре ТАССР халык артисты — 1981
ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1966), ТАССРның халык артисты (1981)

Тормыш юлыҮзгәртү

1910 елның 29 сентябрендә Пермь губернасының Надеждинск шәһәрендә (хәзерге — Серов) эшче гаиләсендә дөньяга килә.

Татар һәм рус мәктәпләрендә белем алып, 16 яшьтән заводка кара эшче булып керә. Фабрика-завод мәктәбен тәмамлап (ФЗО), заводның металлопрокат цехында эшли.

1930 елның башында Казанга килә. 1930-35 елларда машина йөртүче курсларын бетереп шофер булып эшли. 1935-36 елларда Радиокомитет каршындагы радиотөендә һәвәскәр сәнгать үзешчәнлеге белән җитәкчелек итә. 1936 елда Казан музыка училищесына Юрий Виноградов классына керә һәм 1940 елда бетерә.

1941-45 елларда Бөек Ватан сугышында катнаша. 1941 елда Ленинград фронта хезмәт иткән вакытта аяк бармакларын өшетә һәм югалтырга мәҗбүр була[2]. Госпитальдән чыгу белән Сталинград фронтына шофер буларак җибәрелә[2]. Санитарлар машинасын йөртә. 1945 елда Берлинга җитеп, җиңүче рәтләрендә Казанга кайта.

1948 елда Нәҗип Җиһанов киңәше буенча, милли кадрлар кирәклеге сәбәпле Казан дәүләт консерваториясенә керә, 1952 елда — аны бетерә.

1952-71 елларда — Татар радиосында башта музыкаль мөхәррир, аннары тавыш режиссёры вазифаларын башкара.

1982 елның 8 июнендә вафат була.[3]

ИҗатыҮзгәртү

Композиторның әсәрләре даими рәвештә «Татарстан» радиосы буенча тапшырыла.

Уен кораллары өчен музыка:Үзгәртү

  • Студентлар маршы
  • Ария (халык музыка уен кораллары оркестры өчен)
  • Баллада (труба һәм фортепиано)
  • Ак каен (джаз оркестры өчен)

Җырлар һәм романслар:Үзгәртү

Татар халык җырларының эшкәртелмәләреҮзгәртү

Нота җыентыклары:Үзгәртү

  • «Таң егете» Алмаз Әхмәтов сүзләренә җырлар, ТКН, 1966
  • «Туган җирем», Исмай Шамсетдиновның «Сайланма әсәрләр»е, Казан, ТКН, 1980
  • «Туган ягыбыз Биләр» җырлар һәм Алмаз Әхмәтов сүзләре, Казан, ООО «Татполиграф», 2003

Бүләкләре, мактаулы исемнәреҮзгәртү

ЧыганакларҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. Татар энциклопедиясенең шәхесләр исемлеге. Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 1997 ел, 270нче биттә
  2. 2,0 2,1 Композитор Исмай Шамсутдинов. proza.ru. 2020-07-24 тикшерелгән.
  3. Милләттәшләр.ру

СылтамаларҮзгәртү