Атырау (каз. Атырау, искечә — Гурьев) — Казакъстан Республикасы шәһәре, Атырау өлкәсенең административ үзәге.

Атырау
каз. Атырау
Илтамга
Coat of arms of Atyrau.svg
Сурәт
Нигезләнү датасы 1640
Рәсми исем Атырау
Дәүләт Flag of Kazakhstan.svg Казакъстан
Нәрсәнең башкаласы Атырау өлкәсе[d], Гурьевский уезд[d] һәм Гурьевский округ[d]
Административ-территориаль берәмлек Гурьев өлкәсе[d]
Халык саны 163 221 кеше кеше
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек −20 метр
Сәгать поясы UTC+05:00
Кардәш шәһәр Әстерхан, Актау, Җаек, Актүбә, Сыктывкар, Ашдод[d][1][2] һәм Әбердин
Моның хуҗасы Мунайшы[d]
ХФӘ билгесе [ɑtəˈrɑw]
Почта индексы 060001–060011
Рәсми веб-сайт atyrau.gov.kz
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Атырау Викиҗыентыкта

Халык саны — 165 387 кеше (2009).[3]

ГеографияҮзгәртү

Шәһәр Җаек елгасы тамагы янында урнашкан.

КлиматҮзгәртү

  • Уртача еллык температура — +9,9 °C
  • Уртача еллык җил тизлеге — 4,1 м/с
  • Уртача еллык һава дымлылыгы — 63%
Атырау (Гурьев) климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 10,5 15,0 26,3 32,5 37,6 41,9 42,7 41,6 40,1 29,6 19,9 11,8 42,7
Уртача максимум, °C −2,8 −1,8 5,8 17,2 24,5 30,8 33,4 31,6 24,6 15,3 5,1 −1,1 15,2
Уртача температура, °C −6,4 −6,3 0,8 11,2 18,4 24,5 26,8 24,8 18,0 9,7 1,3 −4,3 9,9
Уртача минимум, °C −9,4 −9,9 −3,1 6,1 12,8 18,4 20,5 18,5 12,3 5,0 −1,7 −7 5,2
Абсолют минимум, °C −37,9 −37,4 −32,3 −12,3 −2,3 2,3 8,1 4,8 −5,7 −15,7 −29,8 −35,8 −37,9
Явым-төшем нормасы, мм 14 11 15 16 23 18 10 12 8 16 18 14 175
Чыганак: Погода и климат

ТарихҮзгәртү

1640 елда сәүдәгәр Гурий Назаров тарафыннан ныгытма буларак нигезләнә.

1667-68 елларда Степан Разинның баш күтәрүчеләре тарафыннан алына. XVII—XIX гасырларда Җаек шәһәрчеге (Яицкий городок), Түбән Җаек шәһәрчеге (Нижний Яицкий городок), Җаек тамагы шәһәрчеге (Усть-Яицкий городок), Гурьев шәһәрчеге (Гурьевский городок) исемнәрен йөрткән.

1885 елдан шәһәр һәм Җаек өлкәсенең Гурьев өязе үзәге статусын ала. 1938 елдан Гурьев өлкәсе үзәге булып тора.

1991 елда шәһәргә Атырау исеме кушыла.

ХалыкҮзгәртү

1840[4] 1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 1999[9] 2009[9]
1 020 78 143 114 277 130 916 149 261 143 184 165 387

ИкътисадҮзгәртү

  • Атырау нефть эшкәртү заводы

ШәхесләрҮзгәртү

Кардәш шәһәрләрҮзгәртү

ГалереяҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү