Төп менюны ачу

Гөрҗистан

(Грузия битеннән юнәлтелде)

Гөрҗистан (гөрҗ. საქართველო Сакартвело, шулай ук Грузия) - Алгы Азиядә (күпчелек инглизтелле чыганаклар дәүләтне Якын Көнчыгыш яки Көнчыгыш Аурупага кертәләр), Кавказ артының көнбатыш өлешендә, Кара диңгезнең көнчыгыш ярында урнашкан дәүләт.

Гөрҗистан
საქართველო
Flag of Georgia.svg Greater coat of arms of Georgia.svg
Байрак Илтамга
Шигарь: «Бердәмлектә көч
гөрҗ. ძალა ერთობაშია»
Һимн: «Тависуплеба (Азатлык)»
Georgia (orthographic--projection).svg
Рәсми тел гөрҗи
Башкала Тбилиси, Кутаиси
Идарә итү формасы Парламент җөмһүрияте[* 1]
Президент
Премьер-министр
Парламент спикеры
Саломе Зурабишвили
Мамука Бахтадзе
Давид Усупашвили
Мәйдан
• Барлыгы

69 700 км²[* 2][3][4] км²
Халык саны
• Бәя (2013)
• Җанисәп (2002)
Халык тыгызлыгы

4 483 800[5]
4 369 579 кеше
ТЭП (САМП)
  • Барлыгы (2012)
  • Кеше башына

 (110-нчы)
ТЭП (номинал)
  • Барлыгы (2012)
  • Кеше башына

15,829 млрд.[6] $
КПҮИ (2013) Green Arrow Up Darker.svg0,745[7] (югары
Акча берәмлеге лари
Интернет-домен .ge
ISO коды GE
ХОК коды GEO
Телефон коды +995
Сәгать кушаклары UTC+04:00

Гөрҗистан көньякта Әрмәнстан һәм Төркия, көньяк-көнчыгышта Азәрбайҗан һәм төньякта Русия белән чиктәш.

Абхазия һәм Көньяк Осетия территорияләре грузин хөкүмәте тарафыннан идарә ителми һәм Гөрҗистан хөкүмәте буенча Русия тарафыннан басып алынган Гөрҗистан өлешләре дип саналалар. Русия һәм БМОның башка дәүләтләре 2008-2009 елларда Абхазия һәм Көньяк Осетияне бәйсез дәүләт сыйфатында таныдылар. Күпчелек көнбатыш дәүләтләре Русиянең гамәлләрен сүгеп, Гөрҗистанның территориаль бөтенлеген яклап чыгыш ясадылар. Гөрҗистан хакимиятләре тарафыннан идарә ителүче территория көнбатышта Абхазия, төньякта Көньяк Осетия белән чиктәш.

Абхазиядә һәм Көньяк Осетиядә үткәрелгән бөтен халкы референдумда Гөрҗистаннан мөстәкыйльлеген якланган.

Русия Федерациясе белән дипломатик мөнәсәбәтләр 2008 елда Гөрҗистан тарафыннан өзелде. Русия белән дипломатик элемтәләр Швейцария илчелеге аша үткәрелә.

Гөрҗистан 2008 елгы сугыштан соң БДБ оешмасыннан чыгып китте.

ҖәгърафияҮзгәртү

Гөрҗистан табигате күп төрле. Территориясе биек вә урта биеклектәге таулар, калулыклар, түбәнлеләр, яссытаулык вә платолардан гыйбарәт. Җөмһүриятнең төньягын Зур Кавказның урта өлеше биләп тора. Гөрҗистанның иң биек ноктасы — Шһара тавы (5068 м). Зур Кавказның Гөрҗистандагы көнбатыш өлешендә карст киң таралган, көнчыгышта яшь янартау корылмалар бар. 

Дәүләт төзелешеҮзгәртү

Гөрҗистан — демократик җөмһүрият. 1995 елда кабул ителгән конституция нигезендә дәүләт вә башкарма хакимият башлыгы — президент. Ул гомумхалык тавыш бирү юлы белән биш елга сайланыла. Иң югары канун чыгаручы хакимият органы — парламент.

2017 елда кабул ителгән ил Конституциясе нигезендә, 2018 елгы сайлаулар Гөрҗистан президентын туры тавыш бирү юлы белән соңгы сайлаулар булып тора. 2024 елда булачак сайлауларда Сайлау Коллегиясенең 300 әгъзасы тавыш бирәчәк. Сайланган президентның вәкаләтләре чикле булачак[8].

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. Статья 69 Конституции Грузии, принятой в 1995 году[1], устанавливает, что несмотря на наличие должности премьер-министра главой исполнительной власти страны является президент. Однако после инаугурации нового президента, намеченной на осень 2013 года, вступят в силу основные положения новой конституции, согласно которым формирование кабинета министров станет исключительной прерогативой парламента[2]. Таким образом, изменится форма правления государства.
  2. Шул исәптә Абхазия — 8600 км², Көньяк Осетия — 3900 км², Аҗария — 3400 км²
  1. Конституция Грузии
  2. Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. Калатозишвили Г. Грузия, трансформирующаяся в парламентскую республику. Вестник Кавказа (vestikavkaza.ru) (23 август 2012). 2013 елның 14 гыйнвар көнендә тикшерелгән. 2013 елның 19 гыйнвар көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  3. Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. The World Factbook. Country profile: Georgia.(ингл.). ҮКИ АКШ (2012). 2012 елның 6 сентябрь көнендә тикшерелгән.
  4. Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. Jacques Leclerc. Géorgie(фр.). Университет Лаваля (29 sept. 2011). 2012 елның 6 сентябрь көнендә тикшерелгән. 2012 елның 14 октябрь көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  5. Статком Грузии. Численность населения на начало года в 2000—2013 гг.(ингл.)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Международный Банк, World DataBank: World Development Indicators, версия от 27 ноября 2013 года
  7. Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. Human Development Report 2013(ингл.). United Nations Development Programme (2013). 2013 елның 13 август көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  8. Последние прямые президентские выборы в Грузии перешли во второй тур. BBC, 29.10.2018

СылтамаларҮзгәртү