Төп менюны ачу

Барда (рус. Барда, искечә Каҗмакты) авылы — Пирем краеның Барда районы үзәге. Төбәкнең иң зур авылы. Казаннан 700 чакрым тирәсе ераклыкта Пирем краеның көньягындарак, Урал таулары итәгенә урнашкан.

Барда
Coat of Arms of Barda (Perm oblast).png
Ил Русия
Регион Пирем крае
Район Барда районы
Координатлар 56°55'38"N, 55°35'28"E
Халык саны Green Arrow Up Darker.svg 9339[1] кеше
Милли состав татарлар (башкортлар)
Телефон коды 34292
Почта индексы 618150

Тарихи мәгълүматларҮзгәртү

ХалыкҮзгәртү

1869[2] 1897[3] 1959[4] 1970[5] 1979[6] 1989[7] 2002[8] 2010[9]
1 619 2 099 3 881 4 977 5 803 7 667 8 490 8 826

Милли составҮзгәртү

Милли состав (2002): башкортлар — 62,6%, татарлар — 31,3%, урыслар — 5,0%.[10]

Борынгыдан килгәнчә, Барда төбәге халкы башкорт сословиясендә торган. Шуңа күрә хәзер дә халыкның бер өлеше үзен башкорт итеп яздыра. Ләкин бер үзенчәлек бар: алар туган телләре итеп мотлакъ татар телен таныйлар. Авыл һәм район җирендә татар теле өстенлек итә.

Авылның икътисадыҮзгәртү

Сәнәгать ширкәтләре һәм оешмалар —ҖЧҖ "Пермгазэнергосервис-Барда", ААҖ «Сельхозтехника», ҖЧҖ «Стройпром», ҖЧҖ «Лукойл-Пирем, “6нчы номерлы нефть һәм газ чыгару цехы», магистраль газүткәргечләр линияле-җитештерү идарәсенең участогы, сетевой район Чайковский электр челтәрләренең челтәре районы, хуҗалыкара җитештерү предприятиесе «Агропромэнерго», ЯАҖ «Фирма Уралгазсервис»ның филиалы, ҖЧҖ «Барда ПМК-19», ООО «8нче төзелеш идарәсе», ҖЧҖ «Техмонтаж», типография, МУП «Торка-коммуналь хуҗалык», № 87 янгын часте, ОСА ЭТУСының электроэлемтә участогы, урманчылык, Барда авыл урман хуҗалыгы — ФГУ «Пермсельлес» филиалы.

Автотранспорт ширкәтләре — МУП ПАТП «Бардымский» һәм ҖЧҖ «Ашатли».

Истәлекле урыннарҮзгәртү

Барда җәмигъ мәчете.

Авыл белән янәшәдә Барда урынчыклары һәм борынгы авыллар каллдыклары бар (археология).

Социаль тармакҮзгәртү

Бардада уку түбәндәге йортлары бар: 1нче Барда милли (татар) гимназиясе[11], 2нче мәктәп, махсус мәктәп, ПУ-84, КИСГЗ филиалы, ЧПГК (Чайковский педагогика-гуманитар көллияте) филиалы, Балалар сәнгать мәктәбе, Яшь техниклар станциясе.

Район хастаханәсе һәм бала тудыру йорты.

Барда авылында туган күренекле кешеләрҮзгәртү

МатбугатҮзгәртү

Бардада “Таң” газетасының редакциясе урнашкан, русчага дубляж формасында “Рассвет” газетасы чыгарыла. Газетаның редакциясе каршында газет-китап нәшрияты эшли. 1991 елдан 2000 елга кадәр татар телендә 18 әдәби китап чыгарылган.[12]

Мәдәният һәм сәнгатьҮзгәртү

Барда авылында татар халык театры, «Дуслык» күргәзмә бию коллективы, башка ансамбльләр бар.

ГалереяҮзгәртү

Барда авылының панорамасы

ЧыганакларҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. http://poselenie-barda.ru/
  2. http://www.prlib.ru/elfapps/pageturner2d/viewer.aspx?orderdate=18.03.2013&DocUNC_ID=5220&Token=Wl7VTpw5QK+w2CfRXs033Q==&lang=ru-RU Пирем губернасы торак урыннары исемлеге, 174-нче бит, №4220
  3. Насѣленныя места Россійской имперіи въ 500 и болѣе жителей, 1897
  4. Перепись 1959 года
  5. Перепись 1970 года
  6. Перепись 1979 года
  7. Перепись 1989 года
  8. База микроданных Всероссийской переписи населения 2002 года
  9. Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. Численность и размещение населения Пермского края. Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Пермскому краю. 2012 елның 1 сентябрь көнендә тикшерелгән.
  10. 2002 ел сан алу базасы
  11. Официальный сайт Бардымской гимназии
  12. http://barda-perm.narod.ru/barda/barda-01.htm Барда районы сайты, 2000 ел мәгълүматы