Төп менюны ачу

Нуга́й теле — нигездә Ставрополь крае, Дагстан, Карачай-Чиркәсия, Әстерхан өлкәсендә яшәүче нугайларның теле. Нугай теле төрки телләрнең кыпчак төркеменә керә, ләкин лексик-фонетик яктан үзләре яшәгән урыннардагы халыклар телләренә бәйле Сөйләшүчеләр саны якынча 90 000 кеше. Төрки телләрнең кыпчак төркеменә керә. Ногай телендә «Шоьл тавысы» һәм «Ногай давысы» гәзитләре чыга.

Нугай теле
Үзисем:

Ногай тили

Илләр:

Русия

Төбәкләр:

Дагстан, Ставрополь крае, Карачай-Чиркәсия, Әстерхан өлкәсе

Рәсми халәт:

Дагстан, Карачай-Чиркәсия

Сөйләшүчеләр саны:

90 000 кеше

 Классификация
Төркем:
Язу:

кирилл язуы

Тел кодлары
ГОСТ 7.75–97:

ног 505

ISO 639-1:

ISO 639-2:

nog

ISO 639-3:

nog

Аларның телләреннән алынмалар күп, хәтта алар теленә күчү дә бар.

Әйтик, Әстерхан нугайларының әдәби теле — татар теле, Дагъстаннын Хәсәу-Йорт, Баба-Йорт районнарында яшәүчеләрнең әдәби теле — комыкныкы.

Гомумән алганда, нугай теле кыпчак төркеменә кергән башка телләрдән лексик, грамматик яктан әллә ни аерылмый, шулай да фонетик яктан төрек һәм үзбәк, каракалпак телләренә якын: акыкат—хакыйкать, умер—гомер, таала—тәгалә, саат—сәгать.

ДиалектларыҮзгәртү

Нугай сөйләш теле өч диалектка бүленә: үзнугай (Ставрополь нугайлары), каранугай (Дагьстан нугайлары), акнугай (карачай нугайлары).

Алар бер-берсеннән кайбер фонетик үзенчәлекләр белән генә аерыла.

ӘлифбаҮзгәртү

1928 елга кадәр кулланылышта гарәп әлифбасы була, соңрак латин әлифбасы, 1938 елданкириллица.

Мәгълүмат чараларыҮзгәртү

Нугай телендә «Шоьл тавысы» һәм «Ногай давысы» исемле газеталар басылып килә.

Төркия авазы — Татарча радиосында атна саен «Нугайча нәсихәтләр» тапшыруы чыгып килә.

Шулай ук карагызҮзгәртү