Ногман Мусин

Ногман Мусин (Ногман Сөләйман улы Мусин, баш. Ногман Сөләймән улы Мусин) – язучы, журналист. Салават Юлаев премиясе лауреаты (1991), Башкортстанның халык язучысы (2001).

Ногман Мусин
Ноғман Мусин
Н.Мусин.jpg
Туган телдә исем Ногман Сөләйман улы Мусин
Туган 17 июль 1931(1931-07-17) (89 яшь)
Колгына, Макар районы, Башкoрт Aʙᴛономиялe Cəвит Caᴛсиялᴎслар Җɵᴍhүpияте
Милләт башкорт
Ватандашлыгы Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр БеpᴫеᴦеРФ
Әлма-матер Башкорт дәүләт университеты
Һөнәре язучы, журналист
Сәяси фирка Советлар Берлеге коммунистик фиркасе
Бүләк һәм премияләре Салават Юлаев премиясе (1991);
Салават Юлаев yрдиʜы

Тәрҗемәи хәлеҮзгәртү

1931 елның 17 июлендә Башкoрт Aʙᴛономиялe Cəвит Caᴛсиялᴎслар Җɵᴍhүpияте Макар районы (1930 елга кадәр Петровcкᴎ районы, 1937 елдан Ишембай районы) Колгына авылында туган.

Туган авылында җидееллык мәктәпне, Макар урта мәктәбен (1947), Стәрлетамак укытучылар институтын, Ɵфәда дәүләт үниʙирсиᴛиᴛеның кичке бүлеген тәмамлый.

Унынычы классны тәмамлагач, үзе укыган мәктәптә 2 ел укыта. Стәрлетамакта институт тәмамлагач, Макар районы мәгариф бүлегендә эшли.

1951-1953 елларда Сәвит əрмeсендә хәрби хезмәттә.

əрмeдән кайткач, «Сәвит Башкортстаны» газетасында әдәби хезмәткәр була. 4 ел Колгына мәктәбендә укыта.

1958 елда Ɵфәга килә. Башта «Агыйдел» журналында бүлек мөдире-җаваплы сәркатип, 1962 елдан «Сәвит Башкортстаны» газетасында әдәби хезмәткәр вазыйфасында була. үниʙирсиᴛиᴛны тәмамлагач, телевидениедә, Ɵфә китап нәшриятында мөхәррир булып хезмәт итә.[1]

ИҗатыҮзгәртү

Беренче иҗади адымнарны Стәрлетамакта укыган чагында ясый. “Моңа, әлбәттә, шагыйрь Хәким Гыйләҗевның институтка әдәбият укытырга килүе, уку йортында «Ашкадар» исемле кулъязма журнал чыгуы сәбәпче булды”,- дип саный Н. Мусин үзе.[2]

əрмeдә чагында язган беренче шигырьләре җɵᴍһүрият газеталарында һәм «Әдәби Башкортстан» журналында басыла. Шул елларда проза жанрында да үзен сынап карый. Солдат тормышына багышланган «Минем дус» дигән хикәясе «Әдәби Башкортстан» журналында (1954, № 2) басылып чыга.[3]

Беренче күләмле әсәре – «Зөһрә» повесте (1956). Аның каһарманныры – авыл мөгаллимнәре. Аннан бер-бер артлы «Горурлык» (1962), «Күкчә урманында», «Авылым юлы» (1963), «Кеше елмая» (1965), «Җир бизәге» (1967), «Чәчкәләр керфеген ача», «Без-авылдаш малайлар» (1968) китаплары нәшер ителә.

1968 елда күмәк хуҗалык тормышына багышланган «Өзәрем юл кешеләре» исемле беренче романын яза. «Сайлап алган язмыш» (1974, яңа варианты 1983), «Зәңгәртауда – ак болан» (1980), «Язгы ташкыннар алдыннан» (икенче исеме «Яралы кеше тавышы») (1985), «Таң белән чык юлларга» (1988) романнары, «Мәңгелек урман» (1976-1978) роман-дилогиясе белән проза остасы булып танылды. Аның әсәрләренең каһарманнары – замандашлары. Төп темасы – урман, аны саклау.[4]

«Монда батыр сөякләре ята» романында тархан Алдар Исәнгилдин турында яза.

Казанда 1997 елда «Мәңгелек урман» китабы нәшер ителде.

Бүләкләре, мактаулы исемнәреҮзгәртү

Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе язучылар берлеге әгзасы (1963)

ЧыганакларҮзгәртү

Сәвит Башкортстаны язучылары (биобиблиографик белешмәлек). Ɵфә, 1988.(башк.)

СылтамаларҮзгәртү

Башкортостан җɵᴍһүриятсының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханәсенең ᴎликтеpон бүлегендә
башка чыганаклар

С. Поварисов. Туган авыл юлы

БР мәдәният тормышы сайты

БР әдәби картасы сайты

В.Романов. Ногман Мусинга 80 яшь.

ИскәрмәләрҮзгәртү