Таила́нд (тайча ประเทศไทย), Таиланд Патшалыгы (тайча ราชอาณาจักรไทย [râːtɕʰa ʔaːnaːtɕɑ̀k tʰɑj]) — Көньяк-көнчыгыш Азиядә, Индокитай ярымутравының көньяк-көнбатыш өлешендә һәм Малакка ярымутравының төньяк өлешендә урнашкан дәүләт. Көнчыгышта Камбоҗа һәм Лаос, көнбатышта Мьянма, көньякта Малайзия белән чиктәш.

Таиланд
тай. ประเทศไทย
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Thailand.svgEmblem of Thailand.svg
Нигезләнү датасы 28 декабрь 1768 һәм 1238
Рәсми исем ราชอาณาจักรไทย, ประเทศไทย һәм le Royaume de Thaïlande[1]
Кушамат/тәхәллүс Land of Smiles
Кыскача исем 🇹🇭
Гомер озынлыгы 77,41 ел[2]
Демоним Thai, thai, Tailandano, Tayänan, تايلندي, تايلندية, تايلنديون, таиландец, таиландка, таиландцы, תאילנדי, תאילנדית, thailandezi, thailandez, thailandeză, থাই, thailandese, thailandesi, tai, tailandés, tailandesa, Тајланѓани, Тајланѓанец, 태국인, تایلندی, Thaïlandais[1], Thaïlandaise[1], Thailänder, Thailänderin, tailandezo, tailandezi, tailandeza һәм tailandeze
Рәсми тел тай теле[3]
Гимн Таиланд гимны[d]
Мәдәният Таиланд мәдәнияте[d]
Дөнья кисәге Азия
Дәүләт Flag of Thailand.svg Таиланд
Башкала Bangkok
Иң көнчыгыш ноктасы 15°39′05″ т. к. 105°38′07″ кч. о.
Иң төньяк ноктасы 20°27′54″ т. к. 99°57′19″ кч. о.
Иң көньяк ноктасы 5°36′46″ т. к. 101°08′09″ кч. о.
Иң көнбатыш ноктасы 18°34′29″ т. к. 97°20′40″ кч. о.
Геомәгълүматлар Data:Thailand.map
Иң югары ноктасы Дойинтанон[d]
Иң түбән ноктасы Сиам култыгы[d]
Идарә итү формасы Конституцияле монархия
Дәүләт башлыгы вазыйфасы Таиланд патшасы[d]
Ил башлыгы Маха Вачиралонгкорн[d]
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы Таиланд премьер-министры[d]
Хөкүмәт башлыгы Прают Чан-оча[d]
Башкарма хакимият Таиланд хөкүмәте[d]
Канунбирү органы Таиланд илкүләм канунбирү ассамблеясы[d]
Үзәк банкы Таиланд банкы[d]
Дипломатик мөнәсәбәтләр Италия, Алмания, Аустралия, Согуд Гарәбстаны, Сербия, Бутан, Дания, Франция, Малайзия, PK, Филипин, Индонезия, Лаос, Кытай Җөмһүрияте, Бруней, Камбоҗа, Мексика, Сингапур, Һоң Коң, Россия, Баңладеш, Кытай, Һиндстан, Көньяк Корея, Япония, Корея Халык Демократик Республикасы[4], Румыния[5], Канада һәм Маҗарстан
Әгъзалык Берләшкән Милләтләр Оешмасы, Könyaq-Könçığış Aziä däwlätläre berläşmäse, Бөтендөнья сәүдә оешмасы, APEC, Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d], Халыкара үсеш ассоциациясе[d], Халыкара финанс корпорациясе[d], Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d], ЮНАМИД[d], Региональный форум АСЕАН[d], Азия үсеш банкы[d], Инициатива Бенгальского залива по Многоотраслевой Технико-Экономической Кооперации[d], Организация Договора Юго-Восточной Азии[d], Интерпол[6][7], Химик коралларны тыю оешмасы[d][8][9], Халыкара гидрография оешмасы[d][10], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[11], Group on Earth Observations[d], Бөтендөнья почта берлеге[12][13], Халыкара телекоммуникацияләр береге[d][14], Бөтендөнья метеорология оешмасы[15] һәм Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[16]
Балигълык яше 20 яшь
Никахка керү яше 20 яшь
Пенсия яше 60 яшь
Халык саны 66 188 503 (31 декабрь 2017)[17]
Административ бүленеше Чиангмай[d], Чианграй[d], Лампанг[d], Лампхун[d], Мэхонгсон[d], Нан[d], Пхаяу[d], Пхрэ[d], Уттарадит[d], Канчанабури[d], Пхетбури[d], Прачуапкхирикхан[d], Ратбури[d][18], Так[d], Амнатчарен[d], Бурирам[d], Чайяпхум[d], Каласин[d], Кхонкэн[d], Лей (провинция)[d], Махасаракам[d], Мукдахан[d], Накхон Пханом[d], Накхонратчасима[d], Нонгбуалампху[d], Нонгкхай[d], Ройет[d], Сакон Накхон[d], Сисакет[d], Сурин[d], Убонратчатхани[d], Удонтхани[d], Ясотхон[d], Бунгкан[d], Ангтхонг[d], Аюттхая[d], Bangkok, Чайнат[d], Кампхэнгпхет[d], Лопбури[d], Накхоннайок[d], Накхонпатхом[d], Накхонсаван[d], Нонтхабури[d], Патхумтхани[d], Пхетчабун[d], Пхичит[d], Пхитсанулок[d], Сукхотхай[d], Самутпракан[d], Самутсакхон[d], Самутсонгкхрам[d], Сарабури[d], Сингбури[d], Супханбури[d], Утхайтхани[d], Чаченгсау[d], Чантхабури[d], Чонбури[d], Прачинбури[d], Районг[d], Сакэу[d], Трат[d], Чумпхон[d], Краби[d], Накхонситхаммарат[d], Наратхиват[d], Паттани[d], Пхангнга[d], Пхаттхалунг[d], Пхукет[d], Ранонг[d], Сатун[d], Сонгкхла[d], Сураттани[d], Транг[d] һәм Яла[d]
Сәгать поясы UTC+07:00 һәм Asia/Bangkok[d][19]
Акча берәмлеге тай баты[d]
Кеше потенциалы үсеше индексы 0,8[20]
Эшсезлек дәрәҗәсе 0,9 процент[21]
Чиктәш дәүләтләр Лаос, Камбоҗа, Малайзия, Мьянма, Кхмер Республикасы[d] һәм Кедах[d]
Кайда өйрәнелә Таистика[d]
Автомобил хәрәкәте ягы сул[d][22]
Челтәр көчәнеше 220 вольт[23]
Электр аергычы төре NEMA 1-15[d][23], NEMA 5-15[d][23], Europlug[d][23] һәм Schuko[d][23]
Катнашучы ASEAN cable system[d] һәм Икенче бөтендөнья сугышының Тын океан хәрби хәрәкәтләр театры[d]
Әүвәлгесе Сиам[d]
Кулланылган тел тай теле, Исанский язык[d], яви[d], Nyah Kur[d], Юан (язык)[d], Урак-лавойский язык[d], Gong[d], мпи[d], Бан-кхорский жестовый язык[d], Northern Khmer[d], Kedah-Perak-Perlis-Penang Malay[d], Blang[d], Yoy[d], Chiangmai Sign Language[d], Северный пво[d], Pa'O[d], Phu Thai[d], Пхрэ-пво[d], Phai[d], Восточный пво[d], Chong[d], Mlabri[d], Ten'edn[d], Пхуанский язык[d], Thai Sign Language[d], Thai Song[d], Кенсиу[d], Mal[d], Mok[d], Yong[d], S'gaw Karen[d], южнотайский диалект[d], Акха[d], Бису[d], шанский язык[d], Saek[d], Kuy[d], Мон теле, Кхму (язык)[d], Тхавынгский язык[d], Nyeu[d], Moklen[d], Hmong Njua[d], [d], Western Bru[d], Eastern Lawa[d], Moken[d], Western Lawa[d], Eastern Kayah[d] һәм Nyaw[d]
Керүчеләрнең еллык саны 32 588 303
Мәйдан 513 119,5 км²[24]
Рәсми веб-сайт thaigov.go.th
Һәштәге ประเทศไทย һәм Thailand
Югары дәрәҗәле Интернет домены .th
Харита сурәте
Позиционная карта
Рельефная позиционная карта
Официаль символ Азия филе[d][25], Кассия трубчатая[d][25] һәм Сала[d][25]
Тема җәгърафиясе Таиланд географиясе[d]
Тимер юл хәрәкәте ягы сул[d]
Нинди вики-проектка керә Проект:Таиланд[d]
Ачык мәгълүматлар порталы Open Data Thailand[d]
Феноменның икътисады Таиланд икътисады[d]
Феноменның демографиясе Таиланд демографиясе[d]
Мәктәптә укымаган балалар саны 1 025 331[26]
Өстәлгән кыйммәт салымы күләме 10 процент
Тулаем туулар коэффициенты 1,54[27]
Демократия индексы 6,04[28]
BTI Governance Index 5,28[29], 4,8[29], 4,58[29], 4,13[29], 4,46[29], 3,93[29], 3,89[29], 4,04[29] һәм 4,02[30]
BTI Status Index 7,26[29], 5,98[29], 5,84[29], 5,56[29], 5,72[29], 4,79[29], 4,71[29], 4,81[29] һәм 4,98[30]
Илнең мобиль коды 520
Илнең телефон коды +66
Халыкара префикс 0
Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоны 191[d][31], 199[d][31] һәм 1669[d][31]
Илнең GS1 коды 885
Номер тамгасы коды T
Диңгездәге идентификацияләү номеры 567
Монда җирләнгәннәр төркеме Төркем:Таиландта җирләнгәннәр[d]
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме Төркем:Таиландта төшерелгән фильмнар[d]
Commons-logo.svg Таиланд Викиҗыентыкта

ТарихҮзгәртү

1939 елга кадәр дәүләт Сиам дип аталган. «Тһай» (ไทย) сүзе «азатлык» дигәнне аңлата, һәм бу исем җисеменә туры килә, чөнки Таиланд Көньяк-Көнчыгыш Азиядә бәйсезлеген саклап калган бердәнбер ил (башка күршеләре Франция яки Бөекбритания колонияләре булган).

 
Традицион архитектура

МәдәниятҮзгәртү

ДинҮзгәртү

Күпчелек халкы буддачылык тарафдары. Таиландлылар арасында аларның өлеше 94 %. Дин тотучылар саны буенча икенче урында ислам (4-4,6 %). Дүрт көньяк провинциядә (Наратхиват, Паттани, Сатун, Яла) һәм Сонгкхла провинциясенең көньягында мөселманнар күпчелекне тәшкил итә, нигездә — этник малайзиялеләр. Христианнар халыкның 0,7 % ын тәшкил итә. Таиландта 52 631 Һинд дине тарафдары яши, алар халыкның 0,09 % - ын тәшкил итә.

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 1,2 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. https://web.archive.org/web/20210603225214/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/life-expectancy-at-birth/country-comparison/
  3. Central Intelligence Agency The World FactbookWashington, D.C.: Central Intelligence Agency, U.S. Government Printing Office, 1981. — ISSN 0277-1527; 1553-8133
  4. https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  5. https://bangkok.mae.ro/node/221
  6. https://www.interpol.int/Member-countries/WorldИнтерпол.
  7. https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Asia-South-Pacific/THAILAND
  8. https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/Химик коралларны тыю оешмасы.
  9. https://www.opcw.org/about-us/member-states/thailand
  10. https://www.iho.int/srv1/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=452&lang=enХалыкара гидрография оешмасы.
  11. http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  12. http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  13. https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=297
  14. https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  15. https://public.wmo.int/en/members/thailand
  16. https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  17. http://stat.dopa.go.th/stat/statnew/upstat_age_disp.php
  18. http://www.ratchaburi.go.th/
  19. https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/asia
  20. Отчёт о развитии человечестваПрограмма развития ООН, 2022.
  21. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS
  22. https://web.archive.org/web/20170210083750/https://basementgeographer.com/right-hand-traffic-versus-left-hand-traffic/
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 World Plugs / мөхәррир Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
  24. http://web.nso.go.th/en/census/poph/data/090913_MajorFindings_10.pdfNational Statistical Office.
  25. 25,0 25,1 25,2 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2544/D/099/1.PDF
  26. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  27. https://web.archive.org/web/20210603225352if_/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/total-fertility-rate/country-comparison
  28. 2020 Democracy Index
  29. 29,00 29,01 29,02 29,03 29,04 29,05 29,06 29,07 29,08 29,09 29,10 29,11 29,12 29,13 29,14 29,15 https://www.bti-project.org
  30. 30,0 30,1 https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/THA
  31. 31,0 31,1 31,2 International Numbering Resources Database: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value / мөхәррир Халыкара телекоммуникацияләр береге

ЧыганакларҮзгәртү

Тышкы сылтамаларҮзгәртү

Моны да карагызҮзгәртү