Төп менюны ачу

Россия патшалыгы[1][2] яки Византия вариантында Русия патшалыгы[3][4][5]  — 1547 һәм 1721 еллар арасында[6][7] яшәгән рус дәүләте.

Русия патшалыгы
рус. Русское царство

Seal of Ivan 4 1539 a.svg
1547 ел — 1721 ел


Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg
Flag of Russia.svg Russian-coa-1667.png
Байрак Герб
Russian Tsardom 1500 to 1700.png
Башкала Мәскәү (15471712)
Питырбур (17121721)

«Русия патшалыгы» - бу чор Русияның рәсми исеме.[7]

1547 елда Бөек Мәскәү кенәзлеге кенәзе Иван IV Грозный патша дәрәҗәсен ала[8].

1721 елда Төньяк сугышыннан соң, патша Пётр I Русия империясе итеп игълан итә.

Эчтәлек

Дәүләт башлыкларыҮзгәртү

      - формаль идарә иткән патша
      - регент булган патша
Патша Портрет Идарә чоры Комментарий
Иван IV   15471584 [9]
Симеон Бикбулатович
 
15751576 [10]
Фёдор I Иванович   1584—1598 [11]
ru:Ирина I Годунова   1598 [12]
Борис I Годунов   1598—1605 [12]
Фёдор II Борисович   1605 [13]
ru:Лжедмитрий I   1605—1606 [14]
ru:Василий IV Шуйский   1606—1610 [15]
ru:Владислав IV
Владислав Жигимонтович
  1610—1612 [16]
Михаил I Фёдорович   1613—1645 [17]
Патриарх Филарет [прим. 1]   1619—1633 [18]
Алексей I Михайлович   1645—1676 [19]
Фёдор III Алексеевич   1676—1682 [20]
ru:Софья Алексеевна   1682—1689 [21]
Иван V Алексеевич   1682—1696 [22]
Пётр I   1682—1721 [23]

ПарламентҮзгәртү

Административ бүленешҮзгәртү

Сайланылган администрацияҮзгәртү

Гаскәрләр (җир һәм диңгез гаскәре)Үзгәртү

ДипломатияҮзгәртү

ГеральдикаҮзгәртү

Акча системасыҮзгәртү

ИкътисадҮзгәртү

XVI гасыр азагында илдә 220 шәһәр, матди җитештерү һөнәрчелек дәрәҗәсендә үсүе, территориаль специализация процесслары дәвам итә иде. Дәүләт эченә Идел буе ханлыкларны кушуыннан соң Көнчыгыш илләре белән сәүдә үсә башлады.

ДинҮзгәртү

Фән һәм мәгарифҮзгәртү

Борынгы Христианлыкның пакълыгы югалган дип саналган илләрдән чыгышлы галимнәр тәэсире «иманны какшата ала» дигән фикернең Русиянең җәмгыятендә таралганлыгы сәбәпле систематик мәгарифнең таралуга озак вакыт дәвамында юл бирмәде[24].

Шуңа карамастан, XVII гасыр уртасында систематик мәгариф нигезләнә һәм үсә башлый. Бу үзгәрешләргә патша Алексей Михайловичның үзенең шәхси югары укымышлылыгы да йогынты ясый[25][26].

Мәдәният һәм сәнгатьҮзгәртү

МузыкаҮзгәртү

СпортҮзгәртү

Шулай ук карагызҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. Костомаров Н. И. Русская история в жизнеописаниях её главнейших деятелей. Olma Media Group, 2004 [1]
  2. Кругосвет — Онлайн-энциклопедия [2]
  3. Российский и русский — Грамота.ру
  4. Зимин А. А., Хорошкевич А. Л. Россия времени Ивана Грозного. Москва, Наука, 1982 [3]
  5. Перевезенцев, С. В. Смысл русской истории, Вече, 2004
  6. «22 октября 1721 года в Петербурге в Троицком соборе царю Петру I был поднесён титул „император“. Принято считать, что именно в этот день Российское царство официально превратились в Российскую империю и начался отсчёт нового, имперского периода в истории страны.» См.: Агеева О. Г. Титул императора Петра I и понятие «империя» в России в первой четверти XVIII в. // Межславянские взаимоотношения и связи. М., 1999. С. 5
  7. 7,0 7,1 Хорошкевич А. Л. Символы русской государственности. -М. :Изд-во МГУ,1993. ISBN 5-211-02521-0 — C.40
  8. Именной царский указ «О титулах царском и государевой печати» (1667 г.).
  9. ИВАН IV Грозный
  10. СИМЕОН Бекбулатович
  11. ФЕДОР Иванович
  12. 12,0 12,1 БОРИС ГОДУНОВ
  13. ФЕДОР Борисович
  14. ЛЖЕДМИТРИЙ I
  15. ВАСИЛИЙ IV Шуйский
  16. ВЛАДИСЛАВ IV Ваза
  17. МИХАИЛ Федорович
  18. ФИЛАРЕТ (Романов)
  19. АЛЕКСЕЙ Михайлович
  20. ФЕДОР Алексеевич
  21. СОФЬЯ Алексеевна
  22. ИВАН V Алексеевич
  23. ПЕТР I Великий
  24. Кириллин В. М. Русская образованность в X—XVII веках. Первые попытки создания в Московской Руси систематических школ в XVII в.
  25. Зиборов В. К., Лобачев С. В. Алексей Михайлович // Словарь книжников и книжности Древней Руси. Вып. 3 (XVII в.). Ч. 1. С. 70-72.
  26. Белоброва О. А. Морозов Борис (Илья) Иванович // Словарь книжников и книжности Древней Руси. Вып. 3 (XVII в.). Ч. 2: И—О. СПб., 1993. С. 362—363.
  27. Статья про гусли в Российском гуманитарном энциклопедическом словаре
  1. Являлся соправителем своего сына Михаила Федоровича

ӘдәбиятҮзгәртү

СылтамаларҮзгәртү