Новочеркасск (рус. Новочеркасск) — Ростов өлкәсендәге шәһәр, Дон казаклыгының башкаласы.

Новочеркасск
рус. Новочеркасск
Байрак[d]
Нигезләнү датасы 1805
Сурәт
Рәсми исем Новочеркасск
Әһәмиятле кеше Воллан, Франц Павлович де[d]
... хөрмәтенә аталган Черкасы
Нигезләүче Матвей Иванович Платов[d]
Дәүләт  Россия
Нәрсәнең башкаласы Тын гаскәре өлкәсе, Всевеликое Войско Донское[d] һәм Черкасский округ[d]
Административ-территориаль берәмлек Тын гаскәре өлкәсе, Дон өлкәсе[d], Донской округ[d], Ростов өлкәсе һәм Төньяк Кавказ крае[d]
Сәгать поясы UTC+03:00
Хөкүмәт башлыгы Лысенко, Юрий Евгеньевич[d]
Халык саны 163 674 (2021)[1]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 80 метр
Кардәш шәһәр Изерлон, Сремски-Карловси, Акмәсҗит[2] һәм Кронштадт
Мәйдан 128 км²
Почта индексы 346400–346499
Рәсми веб-сайт novochgrad.ru
Җирле телефон коды 8635
Шәрәфле ватандашлар төркеме [d]
Монда җирләнгәннәр төркеме [d]
Карта
 Новочеркасск Викиҗыентыкта

Халык саны — 169 039 кеше (2010).[3]

География

үзгәртү

Шәһәр Аксай елгасы уң ярында, аңа Тузлов (Тозлы) елгасы кушылу урынында, Тындагы Ростовдан 40 километр төньяк-көнчыгыштарак урнашкан. Төньяк Кавказ тимер юлының Новочеркасск станциясе.

Климат

үзгәртү

Новочеркасск уртача континенталь климаты зонасында урнашкан. Уртача еллык күрсәткечләре: Уртача еллык температура — +8,9 °C, Уртача еллык һава дымлылыгы — 77%. Явым-төшемнәр саны — 605 мм.

Кыш җылы, иң салкын периоды — гыйнвар ахыры-февраль башы; җәй эссе, дәвамлы һәм корылыклы.

Новочеркасск климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Уртача максимум, °C −2 −1 5 16 23 26 30 28 23 14 7 1 14
Уртача температура, °C −5,7 −4,8 0,6 9,4 16,2 20,2 23,0 22,1 16,3 9,2 2,5 −2,6 8,9
Уртача минимум, °C −8 −8 −3 5 11 15 17 16 11 5 0 −5 5
Явым-төшем нормасы, мм 60 40 40 50 55 60 55 40 40 30 55 80 605
Чыганак: Яндекс-погода [значения средней температуры взяты из СНиП 23-01-99* «Строительная климатология»]
 
Новочеркасск рухи семинариясе, 1890

1805 елда Дон гаскәренең яңа башкаласы буларак атаман Матвей Платов тарафыннан нигезләнә.

1856 елда Новочеркасск шәһәрендә 10 чиркәү, 3125 йорт һәм 218 лавка (кибет) исәпләнгән.

Россия ватандашлар сугышы вакытында — большевикларга каршы булган казаклыгы үзәге.

Бөек Ватан сугышы барышында (1942 елның 25 июле) шәһәр алман-фашист гаскәрләре тарафыннан басып алына. Алман оккупациясе вакытында — вермахт ягында сугышкан казак частьләрнең оештыру үзәге. 1943 елның 13 февралендә азат ителә.

1962 елда биредә бәяләр арттыруга каршы эшчеләрнең демонстрациясе корал белән бастырыла.

1811[4] 1840[5] 1856[4] 1897[6] 1914[4] 1926[4] 1931[4] 1939[4] 1959[7] 1970[8] 1979[9] 1989[10] 2002[11] 2010[12]
~6 700 17 846 ~17 900 51 963 ~69 100 ~56 400 ~67 400 ~75 900 95 453 162 365 183 055 187 973 170 822 169 039

Милли составы

үзгәртү
Милләт 2002[13] 2010[14]
руслар 92,3% 93,8%
украиннар 2,6% 1,7%
әрмәннәр 1,5% 1,6%

Икътисад

үзгәртү

Новочеркасск — Ростов өлкәсенең эре сәнәгый үзәге.

Сәнәгатьнең төп тармаклары — химия һәм машиналар төзү. Электровозлар заводы, магнитларны җитештерү.

Машиналар төзү заводы, нефть машиналар төзү заводы, станоклар төзү заводы, электод заводы, синтетик матдәләр заводы, химик заводы, силикатлы кирпеч заводы, һ.б. Азык тәмлеткеч сәнәгатенең ширкәтләре.

Новочеркасск тирәсендә — Новочеркасск ДРЭС-ы.

Югары уку йортлары

үзгәртү
  • Новочеркасск дәүләт мелиорация академиясе
  • Заманча һуманитар акдемиясенең филиалы
  • Советлар Берелге Маршалы В.Д. Соколовский ис. Новочеркасск югары хәрби-командирлык элемтә училищесы
  • Көньяк Руия дәүләт техника институты (Новочеркасск политехника институты)

Галерея

үзгәртү

Танылган шәхесләр

үзгәртү
  • Макар Лукин (1905-1961), Социалистик Хезмәт Каһарманы, Казандагы 16 санлы завут директоры (1942-1946)

Шулай ук карагыз

үзгәртү

Искәрмәләр

үзгәртү
  1. Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года (по состоянию на 1 октября 2021 года)
  2. https://tass.com/politics/906463
  3. архив күчермәсе, archived from the original on 2011-06-27, retrieved 2013-12-06 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 http://www.mojgorod.ru/rostovsk_obl/novcherkask/index.html
  5. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  6. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=394
  7. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  11. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  12. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg2.php
  13. 2002 ел сан алу базасы, archived from the original on 2015-09-15, retrieved 2013-12-06 
  14. Национальный состав и владение языками, гражданство. Кн.1: Статистический сборник /Ростовстат/ – Ростов н/Д, 2013 – 375 с. (PDF), archived from the original (PDF) on 2014-07-14, retrieved 2013-12-06