Иҗтимагый аң

коллектив аң белән бутамагыз.


Берәр җәмгыятьнең барлык әгъзаләре уртаклашкан аңны иҗтимагый аң дип атыйлар. Аны шулай ук аерым җәмгыятьләр һәм җәмәгатьләр үзләренең көндәлек тормышында очраткан мәсьәләләрне тану, җәмгыять яшәгән кыенлыклардан аңлы булу дип билгеләп була. Иҗтимагый аңны үзләштергән субъект үз карашларны доминант мәдәнияткә нигезли.[1]

МарксизмдаҮзгәртү

Иҗтимагый яшәешнең чагылышы; берәр чорда кешеләр җәмгыятендә таралган фикерләр. Еш һәр бер җәмгыят әгъзасының шәхси аңнан аермалы буларак, уртак хәлен билгеләүче төшенчә буларак аңлашыла.

Термин тарихыҮзгәртү

Иҗтимагый аң турында фикерләрнең тамырлары абсолүт рух төшенчәсен кулланган Һегель эшчәнлегеннән килә дип санала[2]. Марксизм фәлсәфәсендә җәмгыять кирәге абсолүтка чыгарыла, рух сүзе исә аң белән алмаштырыла. "Иҗтимагый аң" термины беренче тапкыр 1895 елда Владимир Ленин тарафыннан (ПСС, т. 2, с. 482) кулланыла һәм 1914 елда Александр Богданов (рус.) язган хезмәтеннән соң [3] фәнни кулланылышта үз урынын ала.

Замандаш Русия фәлсәфәсендә иҗтимагый аң формалары еш рухи сфералары белән алмаштырыла[4]

Иҗтимагый аң формаларыҮзгәртү

Гадәттә сүзгә алынган иҗтимагый аңның формалары[5]:

Иҗтимагый аңның һәр формасына: фәнгә, фәлсәфәгә, мифологияга, сәясәткә, дингә һәм б. - белемнең аерым формалары хас[12].

ТорышларыҮзгәртү

УяуҮзгәртү

Уяу иҗтимагый аңлы субъект доминант мәдәни карашка альтернативаларны эзли.[1]

КиңәйтелгәнҮзгәртү

Маргинальләшкән төркеме белән үзен көчле бәйләгән субъектның иҗтимагый аңы киңәйтелгән дип әйтелә.[1]

Шулай ук карагызҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 1,2 [1]
  2. Эстетика Гегелә
  3. Богдановъ А. Наука объ обшчественномъ сознаніи. (Краткый курсъ идеологической науки въ вопросахъ и ответахъ). – М.: Книгоизд-во писателей, 1914. – 203 с.
  4. Философия
  5. Обшчественное сознание. Его уровни и форма
  6. Искусство как форма обшчественного сознания
  7. Наука как форма обшчественного сознания. Вебер "Наука как призвание и профессия"
  8. Мораль как форма обшчественного сознания
  9. Фарбер И.Е. Правосознание как форма обшчественного сознания. - М.: Юрид. лит., 1963
  10. Религия как форма обшчественного сознания
  11. Идеология национальная или государственная?
  12. Философия длә аспирантов : учебное пособие / В. П. Кохановcкᴎ [и др.]. - 2-е изд. - Ростов н/Д. : Феникс, 2003. - 448 с. - (Высшее образование). - ISBN 5-222-03544-1

СылтамаларҮзгәртү

  • обшчественное бытие и обшчественное сознание
  • Введение в философию. - М.: Политиздат, 1989. Ч.2. - 3. Структура обшчественного сознания - С.445-455
  • Демичөв В.А. Обшчественное бытие и обшчественное сознание. - Кишинөв, 1970.
  • Келле В.Ж., Ковальзон М.Я. Формы обшчественного сознания - М., 1959
  • Михайлов Ф. Т. Обшчественное сознание и самосознание индивида. - М. : Наука, 1990. - 222 с.
  • Уледов А.К. Структуры обшчественного сознания. - М., 1968.
  • Челышев П.В. Обыденное сознание или не хлебом единым жив человек. М.: Московcкᴎ государственный горный үʜиʙиpcиᴛиᴛ, 2007. - 359 с.


Калып:Socio-stub