Дебёсы (арча Дэбес, рус. Дебёсы) — Удмуртиядә урнашкан авыл, Дебёсы районының административ үзәге, 19211923 еллардашәһәр.

Дебёсы
Церковь Святой Троицы села Дебёсы.jpg
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Нәрсәнең башкаласы Дебёсское сельское поселение[d][1], Дебесы районы һәм Дебёсы өязе
Административ-территориаль берәмлек Дебёсское сельское поселение[d][1]
Халык саны 5778 кеше кеше (2012)[2]
Сәгать поясы UTC+04:00
Почта индексы 427060
Җирле телефон коды 34151
Commons-logo.svg Debyosy Викиҗыентыкта

Халык саны — 5 720 кеше (2010 ел).[3]

ГеографияҮзгәртү

Авыл Чүпче елгасында, Ижаудан 141 километрга төньяк-көнчыгшрак урнаша. Авыл янында Р242 (ПиремЕкатиринбур) трассасы уза. Иң якын тимер юл станциясе — Кез.

ТарихҮзгәртү

Беренче тапкыр 1646 елда телгә алына.

XIX гасырдан авыл аша Себер тракты уза башлаган; шуның өстенә, авылда Себер трактының ике тармак тоташканнар. Тракт ихтыяҗлары өчен монда почта һәм зимства станцияләре, коралханә, этап төрмәсе һәм хәрби лазарет төзелә.[4]

1920 елда Вәтәк автономияле өлкәсе составына кертелә, Дебёсы өязе үзәге була һәм шәһәр статусын ала.

1923 елда Дебёсы өязе юкка чыгарыла һәм Глазов өязе составына кертелә, Дебёсы шәһәр статусы югалта.

1929 елданДебёсы районының үзәге.

ХалыкҮзгәртү

1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[3]
2 898 3 506 4 355 5 383 5 828 5 720

Милли состав: арлар — 64,4%, урыслар — 32,2%, татарлар — 0,5%.[10]

Социаль инфраструктураҮзгәртү

Мәктәп, балалар бакчасы, сәнгать мәктәбе, хастаханә, клуб, Себер тракты музее.

ИскәрмәләрҮзгәртү