Төп менюны ачу

Алексей Бурлай

Алексей Бурлай (Алексей Пётр улы Бурлай, урысча Алексей Петрович Бурлай) – нәкышчы рәссам, график, мөгаллим, Тукай бүләге иясе.

Алексей Бурлай
Туган телдә исем Алексей Петрович Бурлай
Туган 29 июль 1918(1918-07-29)
Арестополь, Покров районы, Днепропетровск өлкәсе, Украина ССР
Үлгән 17 июнь 2000(2000-06-17) (81 яшь)
Волгоград
Милләт украин
Ватандашлыгы Украина ССРССРБ
Һөнәре рәссам
Бүләк һәм мөкәфәтләре Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе (1960)

Тәрҗемәи хәлеҮзгәртү

1918 елның 29 июлендә Украина ССРның хәзерге Днепропетровск өлкәсе Покров районы Арестополь авылында туган. 2000 елда вафат.

1933 елда Украинаның Запорожье каласы янындагы Карантинка бистәсендәге кирпеч заводында токарь өйрәнчеге.

1938 елда Запорожье авиация техникумын тәмамлап, конструктор булып эшли.

Молотов (Пирем) шәһәрендә, эштән аерылмыйча, сәнгать училищесеның III курсына укырга керә һәм 1940 елда тәмамлый[1].

1948 - 1962 елларда Казанда яши. “Татрәссам” берлегенең, ССРБ Рәссамнар берлегенең әгъзасы (1950). Рәссамнар берлегенең нәкыш секциясе (1951 - 1953), нәкыш һәм рәсем студиясе белән (1954) җитәкчелек итә, Казан сәнгать училищесында укыта (1950 - 1953).

1962 елдан Волгоград шәһәрендә яши.

Бөек Ватан сугышындаҮзгәртү

Бөек Ватан сугышы елларында III Украина фронтының төзекләндерү батальоны командиры; оборона заводында конструктор һәм рәссам булып эшли, «ТАСС тәрәзәләре» («Окна ТАСС») плакатларын чыгара.

ИҗатыҮзгәртү

1950 елларда сынлы сәнгатьнең нәкыш өлкәсендә тематик картина жанрын үстерүдә зур роль уйный. Иҗаты белән Татарстан сәнгатендә социалистик реализм алымының үсешенә өлеш кертә[2].

Петр Сперанский белән берлектә иҗат иткән ССРБ халыклары дуслыгы” панносын Татарстан АССР хөкүмәте Украина халкына “Украинаның Русия белән яңадан кушылуының 300 еллыгы уңаеннан” бүләк итә[3].

ӘсәрләреҮзгәртү

  • «Н.С. Хрущёв Днепрогэсны торгызучылар арасында» (1950), Бөтенрусия күргәзмәсенең (Мәскәү) кызыксындыру премиясе,
  • “Каховка ГЭСын төзү” (1951),
  • «Коммунизм төзелешендә байрак тапшыру» (1951), Бөтенрусия күргәзмәсенең (Мәскәү) мактаулы дипломы,
  • “Курыкты” (1954),
  • «А.М. Горький һәм В.В. Стасов И.Е. Репин остаханәсендә» (1954),
  • «Нефть разведчиклары» (1957),
  • «Нефть чыга башлады» (1953),
  • «Туган җир (Советлар Берлеге Каһарманы М.П. Девятаев батырлыгы)» (1961).

1952 елда «Советская Татария» гәҗите өчен хезмәт алдынгыларының портретлары шәлкемен яза: «Надежда Асафова - фанир фабрикасының бригадиры», «1 нче ТЭЦның данлыклы кочегары Әхмәтҗанов», «Ленин исемендәге күн заводының пресслаучысы С. Хәмидуллина» һ.б. «Шәһәр хезмәтчәннәренә - бәрәңге һәм яшелчәләрне күбрәк!», «Терлекчелек җитештерүчәнлеген югарырак күтәрүгә ирешик!» һ.б. плакатлар авторы.

КүргәзмәләреҮзгәртү

Запорожье шәһәрендә узган күргәзмәләрдә (1947 елдан), бөтенсоюз, бөтенрусия («Совет Русиясе»), төбәкара («Зур Идел») һәм Татарстан АССР рәссамнарының республика күргәзмәләрендә катнаша (1950 еллар).

Әсәрләре Татарстанның Дәүләт сынлы сәнгать музеенда, Мәскәүдә, Волгоградта, Красноярскида, Нижгарда, туган ягы Запорожьеда саклана[4].

Мактаулы исемнәре һәм бүләкләреҮзгәртү

ХәтерҮзгәртү

Туган ягы Запорожьеда музей-галереясе эшли[5].

ӘдәбиятҮзгәртү

  1. Елькович Л.Я. Бурлай: Буклет. Л., 1961;
  2. Художники народов СССР: Биобиблиографический словарь. М., 1972. Т. 2.

ЧыганакларҮзгәртү

  1. Татар энциклопедиясе. Казан, 2008.

Тышкы сылтамаларҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү