Төп менюны ачу

Мидия (юнанча Μηδία, ассирийчә Mādāya) — борынгы көнчыгыш дәүләт, көнбатыш Ирандагы этногеографик өлкә. Аракс елгасы һәм Эльбурс тауларыннан Фарсага кадәр җәелгән булган. Иран телле халык тора.

Мидия
Μηδία, Mādāya
Мидия патшалыгы 600 б.э.к. елда

Flag of None.svg
670 б.э.к. — 550 б.э.к.


Standard of Cyrus the Great (Achaemenid Empire).svg [[Ахәменид дәүләте|]]


Башкала Экбатана
Тел(ләр) мидия теле
Халык иран телле халыклар
Мидия башкаласында табылган алтын касәләр

Мидия патшалыгы 670 б.э.к. - 550 б.э.к. елларда булган, чәчәк ату дәверендә этник Мидиядән зуррак территориясендә урнашкан.

Һеродот буенча Мидия халкының бүтән атамасы - ариләр (Һеродот, VII, 62). Мидиялеләр изге китабы "Ариләр Иле" (авеста Airyanam Dahyunam) дип йөртелгән, шуңа күрә "ариләр" - мидиялеләр үзисеме булган ахры.

Соңгы тикшеренүләр буенча борынгы мидиялеләрнең Y-ДНК һаплотөркеме R1a-Z93 булган, нәкъ шушы һаплотөркем бүгенге татарлар арасында еш очрый[1].

ТарихҮзгәртү

Иран телле мидиялеләр көнчыгыштан күчеп, җирле арий булмаган кабиләләрне (гутий, лулубей, касситлар халкын) ассимиляцияләгән.

625 — 585 б.э.к. елларда патша Увахшатре җитәкчелегендә Мидия зур Әссүрия дәүләтен басып ала, соңрак Урарту, Анатулы илләрен буйсындыра.

Мидиянең башкаласы - Экбатана шәһәре булган (бүгенге Һәмәдан).

550 б.э.к. фарсы патшасы Кир II Мидияне басып ала. Фарсылар - мидиялеләргә бик якын халык, Кир анасы - мидияле булган. Кир II явы нәтиҗәсендә Мидия Ахәменид дәүләтенә вилаять (сатрапия) буларак керә.

СылтамаларҮзгәртү

  • Всемирная история в 10 тт., тт.1,2, М., 1956.
  • Геродот. История в 9 книгах. М.. 1972.
  • Дьяконов И. М. История Мидии. М.-Л., 1956.
  • Страбон. География в 17 книгах. М., 1994.
  • Кайлер Янг-младший. Ранняя история мидийцев и персов и Ахеменидская держава до смерти Камбиса // Персия, Греция и Западное Средиземноморье ок. 525—479 гг. до н. э. М., 2011. С. 13—71. (Серия: Кембриджская история древнего мира. Т. IV) — ISBN 978-5-86218-496-9
  • Медведская И. Н., Дандамаев М. А. История Мидии в новейшей западной литературе. — В Либерее «Нового Геродота»

ИскәрмәләрҮзгәртү