Төрекмәнстан Совет Социалистик Республикасы

Төрекмәнстан Сәвит Социалистик җɵмһүрᴎятсы (төрекм. Түркменистан Сәвит Социалистик җɵмһүрᴎятсы, рус. Туркменская Сәвитская Социалистическая җɵмһүрᴎят) — ССРБ җɵмһүрᴎятларының берсе. 1924 ел, 27 Үктәбеp Урта Азиядә милли-территориаль бүленеш процессы буенча төзелә.

Төрекмәнстан Сәвит Социалистик җɵмһүрᴎятсы
төрекм. Түркменистан Сәвит Социалистик җɵмһүрᴎятсы
рус. Туркменская Сәвитская Социалистическая җɵмһүрᴎят

27 Үктәбеp 1924 — 27 Үктәбеp 1991


Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic (1973–1991).svg Emblem of the Turkmen SSR.svg
Байрак Герб
Шигарь
«Әхли юртларың пролетарлары, бирлешиң!»
Soviet Union - Turkmen SSR.svg
Башкала Ашкабад
Мәйдан 488,1 мең км²
Халык 3 533 925 кеше[1] (1989)
Идарә итү төре Сәвит җɵмһүрᴎятсы

Башкаласы Ашкабад шәһәрендә урнашкан булган.

ТарихҮзгәртү

ТССР 1924 елның 27 октәбрендә элекке Төрекмән өлкәсе һәм Бохара һәм Харәзем Халык Шура җɵмһүрᴎятлары өлешләреннән оештырылган.

1990 елның 22 aугыcында ТССР Югары шурасы суверенлык турында деклрацияне кабул итә. 1991 елның 27 октәбрендә ТССР ЮШ бәйсезлек игълан итә.

ХалыкҮзгәртү

1959[2] 1970[3] 1979[4] 1989[1]
1 516 375 2 158 880 2 758 786 3 533 925

Милли cастaф (1989): төрекмәннәр — 72,0 %, руслар — 9,5 %, үзбәкләр — 9,0 %, казакълар — 2,5 %, татарлар — 1,1 %, украиннар — 1,0 %.

Административ бүленешҮзгәртү

1987 елда Төрекмәнстан Сәвит Социалистик җɵмһүрᴎятсы cастaфына 5 өлкә һәм Ашкабад шәһәре кергән[5].

ҖитәкчеләрҮзгәртү

  • Иван Межлаук (1924–1926)
  • Шәймәрдан Ибраһимов (1926–1928)
  • Николай Паскуцкий (1928)
  • Григорий Аронштам (1928–1930)
  • Яков Попок (1930–1937)
  • Яков Чубин (1937–1939)
  • Михаил Фонин (1939–1947)
  • Шаҗа Батыров (1947–1951)
  • Сухан Бабаев (1951–1958)
  • Җомaтьıpды Караев (1958–1960)
  • Балыш Гавәзов (1960–1969)
  • Мөхәммтназар Гафуров (1969–1985)
  • Сәфәрморат Ниязов (1985–1991)

Шулай ук карагызҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg1.php
  2. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg1.php
  3. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg1.php
  4. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg1.php
  5. Дударев В.А., Евсеева Н.А. СССР Административно-территориальное деление союзных республик / редактор И. Каманина. — М.: «Известия Сәвитов народных депутатов СССР», 1987. — 671 с. — 103 800 экз.