Төп менюны ачу

Баһуннар (непал. बाहुन) яки Кхас Брамин(непал. खस ब्राह्मण) - Кхас этник Пахари халкы арасында каста. Бахун - ул Непали сөйләшүче калкулык Браминнар өчен төшенчә. 2011 Непал халык санын алу буенча, Бахун яки Калкулык Брамины Непалда Чхетрилардан соң иң күпсанлы төркем булып тора.[1]

Бахуннар. Калкулык Браминнары. Кхас Браминнар.
Bratabandh(traditional customs done by brahmins) (4).JPG
Непалда Братабандха церемониясендә традицион Җанай бавын киюче Бахун кешесе
Үз аталышы: बाहुन/पहाडी ब्राह्मण/खस ब्राह्मण
Гомуми саны: 3,226,903 (Непал халкының 12.2%-ы) [1]

[2]

Таралышы: Непал байрагы Непал,
ҺиндстанFlag of India.svg Һиндстан һәм Бирма
Тел: Непали теле
Кхас кура
Дин: Һинд дине
Якын халык: Кхас халкы, Чхетри, Кумаони халкы, Гархвали халкы

1854 елның Muluki Ain (Непал Канун Коды) буенча, Бахуннар Изге җеп киючеләр (Упанаяна ритуалын узучылар) ("Тагадхари") һәм Ике туган Һинд дине тарафдарлары арасында каста булып торалар.

ТарихыҮзгәртү

 
Непалның сайланган этник төркемнәре; Бахуннар киңрәк Пахари (яки Кхас) җәмәгатенең әгъзалары (сары).

Традицион рәвештә, Бахуннар (алар "Кхас Браминнар") дип аталалар Чхетрилар (Кхас Кшатрийлар) белән бергә Кхас җәмәгатенең әгъзасы булганнар. Мөгаен Кхаса Малла Патшалыгының сәяси куәтенә күрә, Кхас Бахун һәм Кхас Раджпутларның хәзерге көнбатыш Непалда иҗтимагый статусы күчеп килгән Брамин һәм Раджпутларныкына караганда югарырак булган. Бахуннар Чхетрилар белән бергә югары сыйныф Кхас төркеме булып саналганнар һәм Горкха Патшалыгы белән ассоциацияләнгән булганнар. Күп контекстларда Бахуннар (Чхетрилар бергә) түбәнрәк шөгыльле Ками, Сарки һ.б. караганда Хасларның кабилә атамасы булып тора.

Кланнар һәм фамилияләрҮзгәртү

Бахуннар яшәү урыны нигезендә ике кланга бүленгән булганнар. Махакали елгасыннан көнчыгышта Бахун яшәүчеләр Пурбийя Бахун дип аталган булганнар һәм елгадан көнбатыштагылар Кумайн Бахун дип аталганнар. Кумайн Кумауни халкы сүзеннән килеп чыккан, бу Кумаон төбәгеннән килеп чыкканнар дигән сүз.

ДемографиясеҮзгәртү

2011 Непал халык санына алу буенча Бахуннар яки Калкулык Браминнары (Тау Браминнары) Непалда Чхетрилардан соң икенче иң күпсанлы төркем булып тора һәм Непалның 12,2%-ын алып тора (яки 32,26,903 кеше).[1] Бахун (Калкулык Браминнары) икенче иң зур Һинд дине төркеме булып тора, Һинд дине халкы 3,212,704 (Бахуннарның 99.6%-ы), бу 2011 Непал халык санын алу буенча.[1] Калкулык Браминнары Непалның 11 районнары арасында иң зур төркем; Җһапа районы, Моранг районы, Катманду, Читван, Навалпараси, Рупандехи, Каски, Сьянджья, Парбат, Гулми һәм Аргхаканчи. Алар арасында Парбат районында Бахуннар (35.7%), Аргхакханчи районында (32.8%) һәм Сьянгджья районында (30.9%) һәм халыкның 30%-тан артыгын тәшкил итәләр, шул ук вакытта Катмандуда иң күпсанлы Бахун халкы - 410,126 (23,5%).[1]

Бахуннарның граждан хезмәтендә иң зур вәкаләте, Непал бюрократиясендә - 39.2%, ә гомумән Непал буенча 12.1% кына. Гражданнар хезмәтендәге халык тулаем халык нисбәте Бахуннар өчен 3,2, ә гомумән Непал буенча дүрттән бер өлеш. Кшетрилар гражданнар хезмәтендә тулаем халыкта нисбәтләренә карата 5,6 мәртәбә күбрәк, бу Непалда иң югары күрсәткеч.[3]

Патша соңгы юлга озатуларыҮзгәртү

Бахуннар Непалның Шах династиясенең соңгы юлга озату ритуалларында катнашканнар.[4][5] Непал Патша суешыннан соң Бахун каһиннәре Катто алу өчен эшкә алынган булганнар, әмма церемония нәтиҗәсендә бүләкләр кыйммәте турында бәхәс нәтиҗәсендә бу кире кагылган булган. Соңында алар ритуал өчен таләпләрне үтәү өчен Катманду Үзәненнән китәргә мәҗбүр булган. Катто патша үлеменнән соң 11-енче көндә Брамин каһиненә бирелә торган ризык сүзенә карый.[6] Катто ашау Бахунны мәрхүм Патшаның дөрес булмаган гамәлләреннән арындыра дигән ышаныч булган.[6]

БахунбаадҮзгәртү

"Бахун-Чхетри феномены" белән бергә Бахунбаад Непалда Кхас - Пахари халкының иҗтимагый-сәяси доминантлыгында чагылган. Бу доминантлау Бахун һәм Чхетрилар өчен башка касталар өчен квоталар булганга күрә критик халәткә китергән.[7] Бахун-Чхетриларга карата этник нәфрәт Федераль Социалист Партиясенең Бахун-Чхетриларга нәфрәтне яклап "Бахун-Чхетриларны урман итеп кисеп атабыз" лозунгында чагыла. Непалның элеккеге Премьер-Министры Бабурам Бхаттарай сөйләгәнчә Кхас Арья Непал оешмаларының 80%-ын биләп торалар һәм Непалда меритократик система кертелергә тиеш түгел. Капма-каршы рәвештә Бахун-Чхетри доминантлыгы рәсми легаль системага нигезләнгән булырга тиеш һәм дәүләтне биләү гаебе квота-резервация тәэмин итүчеләр максаты икәне мәгълүм.[8] Европа Берлеге миссиясе шулай ук Непал хөкүмәте Кхас Арьяларны аларның пропорциональ чагылышыннан мәхрүм итәргә тиеш дип тәкъдим ителгән.[9]

Мәшһүр вәкилләреҮзгәртү

Шулай ук карагызҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. Параметрны бирергә кирәк url= {{cite web}} калыбында. .
  2. cbs.gov.np/image/data/Population/National%20Report/National%20Report.pdf
  3. Dhakal, Amit. निजामती सेवामा सबैभन्दा बढी प्रतिनिधित्व राजपूत, कायस्थ र तराई ब्राम्हण (11 June 2014).
  4. http://www.thaindian.com/newsportal/health/nepal-seeks-to-end-social-malpractices_100551851.html
  5. Declan Quigley (2005). The character of kingship. Berg. ISBN 978-1-84520-290-3. https://books.google.com/books?id=nbKAAAAAMAAJ. 
  6. 6,0 6,1 Nepala Rajakiya Pragya Pratisthana, 2001, p. 27
  7. Aryal, Trailokya Raj. The Bahun narrative (24 May 2017).
  8. Khadka, Suman. Drawing caste lines (25 Feb 2015).
  9. Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. The Kathmandu Post -PM briefs international community. 2018 елның 6 апрель көнендә тикшерелгән.
  10. Raj, Prakash A. (2006). Dancing Democracy: The power of a Third Eye. Rupa & Company. ISBN 9788129109460. https://books.google.com.np/books?id=rVNuAAAAMAAJ&q=sarbajit+rana+magar&dq=sarbajit+rana+magar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjLgvnSr6rYAhVKL48KHeVWDowQ6AEIJDAC. 
  11. 11,0 11,1 Girija Prasad Koirala: The architect of democracy in Nepal (23 March 2010). Тикшерелде 13 декабрь 2017.
  12. Westminster legacies. UNSW Press. 2005. ISBN 978-0-86840-848-4. https://books.google.com/books?id=JTg0ZTM8X4oC&pg=PA63&dq. Retrieved 2009-05-15. 
  13. The Original Maoist, Nepali Times.
  14. KP Sharma Oli-why Nepal's new PM isn't the right man for the job, 'catchnews.com'.

ӘдәбиятҮзгәртү