Амур өлкәсе

Амур өлкәсе (рус. Амурская область) — Россия Федерациясенең субъекты. Ерак Көнчыгыш федераль бүлгeынә керә.

Амур өлкәсе
рус. Амурская область
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Amur Oblast.svgAmurskaja obl coa 2008.png
Сурәт
Нигезләнү датасы 20 октябрь 1932
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия[1]
Башкала Благовещенск
Административ-территориаль берәмлек Россия
Геомәгълүматлар Data:Russia/Amur.map
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы губернатор Амурской области[d]
Хөкүмәт башлыгы Василий Орлов
Халык саны 781 846 (1 гыйнвар 2021)
Административ бүленеше Архаринский район[d][2], Белогорский район[d][2], Благовещенский район[d][2], Бурейский район[d][2], Завитинский район[d][2], Зейский район[d][2], Ивановский район[d][2], Константиновский район[d][2], Магдагачинский район[d][2], Мазаново районы[d][2], Михайловский район[d][2], Октябрьский район[d][2], Ромненский район[d][2], Свободненский район[d][2], Селемджинский район[d][2], Серышевский район[d][2], Сковородинский район[d][2], Тамбовский район[d][2], Тындинский район[d][2], Шимановский район[d][2], Городской округ город Белогорск[d][2], Городской округ город Благовещенск[d][2], Городской округ город Зея[d][2], Городской округ город Райчихинск[d][2], Городской округ город Свободный[d][2], Городской округ город Тында[d][2], Городской округ город Шимановск[d][2], Городской округ Прогресс[d][2] һәм Посёлок Углегорск (ЗАТО)[d][2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 578 метр
Сәгать поясы YAKT[d] һәм Азия/Якутск[d][3]
Чиктәш дәүләтләр Байкал арты крае, Якутия, Хабарау крае, Яһүд айрат өлкәсе һәм Хейлуңҗаң
Кулланылган тел нивхский язык[d], нанайский язык[d], ульчский язык[d], орочский язык[d] һәм негидальский язык[d]
Бүләкләр
Ленин ордены
Мәйдан 361 913 км²
Рәсми веб-сайт amurobl.ru(рус.)
Харита сурәте
Һәйкәлләр исемлеге список памятников культурного наследия Амурской области[d]
Тема җәгърафиясе география Амурской области[d]
Феноменның икътисады economy of Amur Oblast[d]
Код КЛАДР 2800000000000
Номер тамгасы коды 28
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Амур өлкәсе Викиҗыентыкта

Административ үзәгеБлаговешченск шәһәре.

ҖәгъpафияҮзгәртү

Як Регион
Төньяк Якутия
Көнчыгыш Хабарау крае
Көньяк-көнчыгыш Яһуд автономияле өлкәсе
Көньяк Кытай
Көнбатыш Байкал арты крае

Өлкә территориясенең күбесе таулы. Күбесенчә өлкәнең көньягында урнашкан тигезлекләр территориясенең 40% өлешен биләп торалар. Амур, Зея, Селемҗа елгалары һәм Туран тау тезмәсе арасында киң Зея-Бурея тигезлеге ята, төньяграк Амур-Зея җәйләве (платосы) урнашкан. Төньякта, таулы районында, Югары Зея түбәнлеге урнашкан.

Таулы район гольц (Себердә — урмансыз тау түбәләре) тау тезмәләре зынҗыры белән башлана: Янкан, Тукурингра, Соктахан, Җагды (1400 — 1600 метрга кадәр биеклекләр). Төньякта, өлкәнең чиге буйлап Стан тау тезмәсе сузылган; өлкәнең көнчыгышында Җугдыр, Селемҗинскᴎ, Ям-Алин, Эзоп, Туран тау тезмәләре. Өлкәнең төньяк-көнбатышында Көньяк һәм Төньяк Дырында, Чельбаус, Чернышев, Җелтула Становигы таулар тезмәләре (1582 метрга кадәр биеклекләр).

КлиматҮзгәртү

Амур өлкәсе климатына муссоннар йогынты ясый. Кыш салкын, коры, аз карлы, кояшлы. Гыйнварның уртача температурасы — -24,3 дан көньякта -32,8°С га кадәр төньякта. Явым-төшемнәр аз, кар капламы биеклеге 20 смдан (көньякта), 35 — 40 смга кадәр (төньякта). Җәй эссе һәм яңгырлы. Июльнең уртача температурасы 17,6°Сдан (төньякта) 21,4°С га кадәр (көньякта). Явым-төшемнәр күләм көнчыгыштагы 800 — 900 ммдан көнбатыштагы 456 мм кадәр түбәнәя. Вегетация чоры 126 — 171 көн, температуралар суммасы - 1734 — 2610°.

ҺидрографияҮзгәртү

Иң эре елга — Амур (Амур өлкәсе чикләрендә 1246 км); аның эре кушылдыклар: Ольдой, Зея, Бурея, Архара. Зеянең эре кушылдыклары: Ток, Брәнта, Гилүй, Уркан (уң), Арги, Деп, Селемҗа, Томь (сул). Төньяк-көнбатышындагы елгалар Лена бассейнына керәләр: Олөкма, нүкжа, төньяк-көнчыгышындагы елгалар Уда бассейнына керләр. Елгалар күбесенчә яңгырлар белән туена. Су биеклеге нык үзгәреп тора: кышын бик түбән, яз һәм җәй белән су ташкыннары булалар.

ТарихҮзгәртү

Административ-территориаль бүленешҮзгәртү

җөмһүpиятда 20 административ район, 9 шәһәр бүлгeы бар.

Районнар Харита
  • Белогорск
  • Благовешченск
  • Зея
  • Райчихинск
  • Свободный
  • Тында
  • Шимановск
  • Прогресс
  • ЯАТБ Углегорск
    1. Архара районы
    2. Белогорск районы
    3. Благовешченск районы
    4. Бурея районы
    5. Завитинск районы
    6. Зея районы
    7. Ивановка районы
    8. Константиновка районы
    9. Магдагачи районы
    10. Мазановка районы
  1. Михайловка районы
  2. Yктəбер районы
  3. Ромны районы
  4. Свободный районы
  5. Селемҗа районы
  6. Серышево районы
  7. Сковородино районы
  8. Тамбyка районы
  9. Тында районы
  10. Шимановск районы
 

ИкътисадҮзгәртү

Иң мөһим алтын чыганкалары башлыча Зеи һәм Селемҗа елгарының үрге агымында урнашканнар. Шулай ук көрән күмер һәм ташкүмер, тимер мәгъдән (руда), кварц комнары, Әᴍᴎpикә Кушма Штатларыар, каолин, авыр эрүче балчыклар, туфлар, кварцитлар чыганаклары бар. Минераль чыганаклар да бар.

Моны да карагызҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү