Харби́н (哈爾濱|哈尔滨, Hā'ěrbīn, Хаэрбинь) — Хэйлунцзян чик буе Кытай провинциясенең административ үзәге. Кытайның төньяк-көнчыгышында урнашкан иң зур шәһәрләрнең берсе. Халкы алты миллион кешегә якын, шәһәр янындагыларны да исәпкә алсаң — ун миллион.

Харбин
БайракИлтамга
Flag of the City of Harbin.svgCity seal of Harbin.png
Сурәт
Нигезләнү датасы 1898
Рәсми исем 哈尔滨市, ᡥᠠᡵᠪᡳᠨ һәм Харбин
Демоним Harbinite
Дәүләт Flag of the People's Republic of China.svg Кытай
Нәрсәнең башкаласы Хейлуңҗаң
Административ-территориаль берәмлек Хейлуңҗаң
Халык саны 5 015 000 кеше кеше (2016)[1]
Административ бүленеше Даоли[d], Наньган[d], Даовай[d], Пинфан[d], Сунбэй[d], Сянфан[d], Хулань[d], Ачэн[d], Илань[d], Фанчжэн[d], Биньсянь[d], Баянь[d], Мулань[d], Тунхэ[d], Яньшоу[d], Шуанчэн[d], Шанчжи[d] һәм Учан[d]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 150 ± 1 метр
Сәгать поясы UTC+08:00
Кардәш шәһәр Пучон, Гиватаим[d], Магдебург, Миннеаполис, Краснодар, Винер-Нойштадт, Витсебск, Эдмонтон, Чиаңмай[2][3], Плоешт, Әңкориҗ, Якутск, Варшау, Хабаровск, Орһус, Ниигата, Асахикава, Гриффит[d], Ньиредьһаза, Һомел, Даугавпилс, Красноярск, Мурманск[4], Ужитсе[5] һәм Ндола[d]
Моның хуҗасы Line 3[d] һәм Line 1[d]
Мәйдан 53 068 ± 1 км²
Почта индексы 150000
Рәсми веб-сайт harbin.gov.cn
Харита сурәте
Коллаж
Беренче язма телгә алу 1898
Җирле телефон коды 0451
Нумир тамгасы куды 黑A
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Харбин Викиҗыентыкта

Harbin montage.png

Тарихи белешмәҮзгәртү

Кытай-Көнчыгыш тимер юлын төзегән вакытта нигез салынган Харбин шәһәре кайчандыр Русиянең Кытай территориясендәге бер өлеше була. ХХ йөз башларында Ерак Көнчыгышта сәүдә белән шөгыльләнгән татарларның үз эшләрен юлга куя алуларын ишеткән яшьләрнең кайберләре авылларын ташлап Ерак Көнчыгышка киләләр һәм шулай итеп, анда татар районнары барлыкка килә башлый. Манчжуриянең мәдәният һәм сәүдә үзәге булган Харбин шәһәрендә дә бер татар районы корыла һәм анда мәчет, мәктәп төзелә, әдәби түгәрәк тә корыла. Бу эшләрне оештыруда күп хезмәтләр куйган кеше Гыйнаятулла мелла булган. Татар мәхәлләсе елдан-ел үсә, көчәя барган, чөнки 1917 елгы Октябрь инкыйлабыннан соң килгән качаклар да шушында урнашып калырга тырышканнар. Шулай итеп, Харбин шәһәре илләреннән аерылган татарларның мәркәзенә әверелгән.

1949 елда бөтен Ерак Көнчыгыш һәм Харбин коммунистлар кулына күчә. Русиядән күчеп киткән мөһәҗирләрнең дә хәлләре начарлана, чөнки алар арасында кулга алулар, ә кулга алынганнарны Русия төрмәләренә озату башлана. Мөһаҗирләр моннан котылу юлын яки төрле илләргә качу юлларын эзли башлыйлар, чөнки һәр киләчәк көн аларга куркынычлар һәм малларын югалту белән яный иде.

Административ бүленешҮзгәртү

Харита # Исем Кытайча
Гадиләштерелгән/Гадәти
Пиньинь Халык саны
(2010-11-01)
Мәйдан (км²)

 

Шәһәр районнары
1 Даоли районы 道里区/道里區 Dàolǐ Qū 923,762 479.2
2 Нәнгаң районы 南岗区/南崗區 Nángǎng Qū 1,343,857 182.9
3 Даувай районы 道外区/道外區 Dàowài Qū 906,421 618.6
4 Чаңфаң районы 香坊区/香坊區 Xiāngfáng Qū 916,408 339.5
5 Пиңфаң районы 平房区/平房區 Píngfáng Qū 190,253 98.0
6 Суңбей районы 松北区/松北區 Sōngběi Qū 236,848 736.3
7 Хулән районы 呼兰区/呼蘭區 Hūlán Qū 764,534 2,185.9
8 Ачың районы 阿城区/阿城區 Àchéng Qū 596,856 2,452.1
9 Шуаңчың районы 双城区/雙城區 Shuāngchéng Qū 825,634 3,112.0
Шәһәр өязләре
10 Шаңҗи 尚志市/尚志市 Shàngzhì Shì 585,386 8,824.9
11 Вучаң 五常市/五常市 Wǔcháng Shì 881,224 7,502.0
Өязләр
12 Илан өязе 依兰县/依蘭縣 Yīlán Xiàn 388,319 4,616.0
13 Фаңҗың өязе 方正县/方正縣 Fāngzhèng Xiàn 203,853 2,968.6
14 Бин өязе 宾县/賓縣 Bīn Xiàn 551,271 3,844.7
15 Баянь өязе 巴彦县/巴彥縣 Bāyàn Xiàn 590,555 3,137.7
16 Мулән өязе 木兰县/木蘭縣 Mùlán Xiàn 277,685 3,600.0
17 Туңхы өязе 通河县/通河縣 Tōnghé Xiàn 210,650 5,675.5
18 Яньшу өязе 延寿县/延壽縣 Yánshòu Xiàn 242,455 3,149.6

ИкътисадҮзгәртү

Транспорт төене, аэропорт. Машиналар төзү, нефть һәм химия сәнәгатьләре өчен җиһазлар эшләп чыгару, көймәләр төзү, әсбаплар төзү, станоклар төзү, вагоннар төзү, шарлы подшипникларны җитештерү. Химия, фармацевтика, тукыма, күн, азык-төлек, агач эшкәртү, кәгазь сәнәгатьләре, төзелеш матиалларны җитештерү.

ЧыганакҮзгәртү

  1. http://www.demographia.com/db-worldua.pdf
  2. http://www.chiangmai.go.th/meet_file/sarupCM2556.pdf
  3. http://e.my399.com/change/2013-05-30/391.html
  4. https://www.murman.ru/news/2016/09/09/1313
  5. http://www.politika.rs/scc/clanak/417086/Uzice-zbratimljeno-sa-125-puta-brojnijim-kineskim-gradom