Төп менюны ачу
Qayber cisemnärneñ inertsiä momentları

İnertsiä momentı - skalär häm ğomumi oçraqta tenzor zurlığı, küçär tiräsendäge äylänü xäräkäteneñ inertlıq däräcäse. Alğa bara torğan xäräkättä cisem massası - inertsiä däräcäse bulıp torsa, äylänü xäräkätendä inertsiä momentı - inertsiä däräcäse bula.

Cisemdä massalar büleneşe belän sıyfatlana.

Si sistemasında ülçäw berämlege: kg*m², İ yäki J dip bilgelänä.

Küçärdäge inertsiä momentıҮзгәртү

Xäräkätsez küçärgä qarata sistemanıñ inertsiä momentı:

 ,
  • ri - i-nçe noqtadan küçärgä qädär aralıq
 ,

Berişle cisemdä tığızlığı daimi bula, şuña kürä:

 

Güygens-Şteyner teoremasıҮзгәртү

Qatı cisem inertsiä momentı massağa, formağa, cisem zurlığına, häm küçärgä qarata urnaşuğa bäyle.

Şteyner teoreması buyınça:

 ,

biredä

  • J - härtörle küçärgä qarata inertsiä momentı
  • Jc - massalar üzäge aşa barğan küçärgä qarata inertsiä momentı
  • d - küçärlär arasındağı yıraqlıq

Mäsälän tayaq oçı aşa barğan küçärgä qarata inertsiä momentı:

 

Qayber cisemnär inertsiä momentlarıҮзгәртү

Berişle cisemnär inertsiä momentları
Cisem Taswir a-küçäreneñ urnaşu urını inertsiä momentı Ja
  m-massalı noqta r arada, xäräkätsez  
  Buş tsilindr yäki baldaq Tsilindr küçäre  
  Totaş tsilindr Tsilindr küçäre  
  Qalın diwarlı buş tsilindr Tsilindr küçäre  
  Totaş tsilindr: l ozınlığı, r radiusı Massalar üzäge aşa (perpendikul.)  
  Buş yuqa diwarlı tsilindr (baldaq) Massalar üzäge aşa (perpendikul.)  
  Turı yuqa tayaq Massalar üzäge aşa (perpendikul.)  
  Turı yuqa tayaq Tayaq oçı aşa (perpendikul.)  
  Buş yuqa diwarlı sfera Sfera üzäge aşa  
  Şar Şar üzäge aşa  
  Konus Konus küçäre  
tigezyanlı öçpoçmaq Tübä aşa (perpendikul.)  
Tözek öçpoçmaq Massalar üzäge aşa (perpendikul.)  
Kvadrat Massalar üzäge aşa (perpendikul.)  

ÄdäbiätҮзгәртү

  • Матвеев. А. Н. Механика и теория относительности. М.: Высшая школа, 1986. (3-е изд. М.: ОНИКС 21 век: Мир и Образование, 2003. — 432с.)
  • Трофимова Т. И. Курс физики. — 7-е изд. — М.: Высшая школа, 2001. — 542 с.
  • Алешкевич В. А., Деденко Л. Г., Караваев В. А. Механика твердого тела. Лекции. Издательство Физического факультета МГУ, 1997. http://nature.web.ru/db/msg.html?mid=1186208&s=120000000
  • Павленко Ю. Г. Лекции по теоретической механике. М.: ФИЗМАТЛИТ, 2002. — 392с.
  • Яворский Б. М., Детлаф А. А. Физика для школьников старших классов и поступающих в вузы: учебное пособие — М.: Дрофа, 2002, 800с. ISBN 5-7107-5956-3
  • Сивухин Д. В. Общий курс физики. В 5 т. Том I. Механика. 4-е изд. М.: ФИЗМАТЛИТ; Изд-во МФТИ, 2005. — 560 с.
  • Беляев Н. М., Сопротивление материалов. Главная редакция физико-математической литературы изд-ва «Наука», 1976. — 608 с.