Вилһелм Конрад Рөнтген

Вилһе́лм Ко́нрад Рөнтге́н (алманча Wilhelm Conrad Röntgen, tat.lat. Wilhelm Konrad Röntgen) (1845 елның 27 марты, Линнапе — 1923 елның 10 феврале, Мюнхен) — Алман физигы. Физика буенча Нобель премиясенең беренче лауреаты.

Вилһелм Конрад Рөнтген
Wilhelm Conrad Röntgen (1845--1923).jpg
Туган телдә исем Wilhelm Conrad Röntgen
Туган 27 март 1845(1845-03-27)
Линнепе, Алман империясе
Үлгән 10 февраль 1923(1923-02-10) (77 яшь)
Мюнхен
Үлем сәбәбе колоректаль яманшеш[d]
Күмү урыны Alter Friedhof Gießen, Friedhofskapelle[d]
Яшәгән урын Апелдорн[d]
Сүрих
Вүрцбург
Мүнхен
Утрехт[d]
Ватандашлыгы Алмания
Әлма-матер Эсвичрә федераль технология институты[1], Сүрих үнивирситите, Үтрехт үнивирситите[d], Страсбур университеты[d] һәм Мюнхен университеты[d]
Һөнәре физик
Эш бирүче Мюнхен университеты[d], JMU[d], Гисен университеты[d], Страсбур университеты[d], Һоенһайм университеты[d] һәм Сүрих үнивирситите
Җефет Анна Берта Рентген[d]
Бүләк һәм премияләре Нобель премиясе — 1901 Физика буенча Нобель премиясе
Гыйльми дәрәҗә: фәннәр докторы[d]
Гыйльми исем: профессор
2006-03 Gießen 35.jpg
Wilhelm Röntgen signature.svg

Commons-logo.svg Вилһелм Конрад Рөнтген Викиҗыентыкта

XIX гасырда галимнәрне электроннарның металл мишеньгә килеп бәрелүе нәтиҗәсендә нурлар хасил булу кызыксындырган.

1895 елда Вилһелм Рөнтген югары ешлыклы нурланыш, кыска дулкын озынлыгы 10−2 - 103 Å (10−12 - 10−7 м) белән тикшереп ача. Шушы электромагнит дулкыннарының озынлыгы (ешлыгы, дәрманы) үтәшәмәхә (ультрафиолет) һәм гамма нурланышлары арасында тора. Кыска дулкын озынлыгы булганлыктан Рөнтген нурланышы кристалл рәшәткәсендә сибелмичә каты һәм сыек җисемнәрендә үтеп керәләр. Ул төрле әйберләрне әлеге нурланыш йогынтысына дучар итеп мәш килгән чагында диварда очраклы гына үз кулының сөякләре шәүләсен күреп хәйран калган. Тыгыз кристалл рәшәткәсе Рөнтген нурланышын сеңдерә, мәсәлән сөякләр, кургаш - Pb. Кургаш экраннар, махсус электромагнит җайланмасы кулланып Рөнтген сурәте ясала.

Шушы Рөнтген кыска дулкын озынлыклы (югары ешлыклы) нурланышы медицинада, фәнни тикшеренүләрдә, сәнәгатьтә киң кулланыла.

Нурланыш бәяләмәләреҮзгәртү

Рөнтген дулкыннарының бәяләмәләре:

  • дәрман = 100 эВ - 250 кэВ
  • ешлык = 3×1016 - 6×1019 Гц (Һерз)
  • дулкын озынлыгы = 0,005—10 нм

Шулай ук карагызҮзгәртү

СылтамаларҮзгәртү

  1. https://www.library.ethz.ch/Ressourcen/Digitale-Bibliothek/Kurzportraets/Wilhelm-Conrad-Roentgen-1845-1923