Рәшит Нигъмәтуллин (1923)

Рәшит Шакир улы Нигъмәтуллин (1923 елның 5 гыйнвары, Казан, РСФСР, СССР1991 елның 7 июле, Казан, РСФСР, СССР) — физик, дәүләт эшлеклесе, физика-математика фәннәре докторы (1965), профессор (1967), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1970). 1953 елдан КАИда: нәзари радиотехника һәм электроника кафедрасы мөдире (1954—1988), ректор (1967—1977), лаборатория мөдире (1988—1991). СССР Фәннәр академиясенең электрохимия буенча фәнни шура әгъзасы (1968—1991). ТАССР Югары Шурасы Рәисе (1971—1980).

Рәшит Нигъмәтуллин
Рәшит Нигъмәтуллин.jpg
Туган 5 гыйнвар 1923(1923-01-05)
Казан, РСФСР, СССР
Үлгән 7 июль 1991(1991-07-07) (68 яшь)
Казан, РСФСР, СССР
Күмү урыны Казан
Яшәгән урын Мәскәү урамы, Казан[1]
Әлма-матер Казан (Идел буе) федераль университеты
Һөнәре галим
Гыйльми дәрәҗә: физика-математика фәннәре докторы[d]

БиографияҮзгәртү

Рәшит Нигъмәтуллин 1923 елның 5 гыйнварында Казанда татар теле һәм әдәбияты укытучысы Шакир Шабан улы һәм химия укытучысы Хәлимә Хөсәен кызы гаиләсендә туа. 2 нче урта мәктәпне тәмамлап, 1940 елда Укытучылар институтының физика-математика факультетына укырга керә. 1 курсны тәмамлагач, авиация техникумына күчә.

1942 елда, Бөек Ватан сугышы башланганнан соң, үз теләге белән Кызыл Армиягә китә. Сәламәтлеге буенча стройга карамаган частьләрдә хезмәт итә[2]. 1945 елда Казан дәүләт университетының физика-математика факультетына укырга керә, бишле билгеләренә укый, исемле стипендиат була, диплом эшен Е. К. Завойский лабораториясендә башкара, аспирантурада профессор А. Г. Шәфигуллинда молекуляр физика кафедрасы буенча белгечлек ала. Физика-математика фәннәре кандидаты (1954)[3].

1953—1954 елларда Казан дәүләт университетының физика-математика факультетының молекуляр һәм җылылык күренешләре кафедрасы ассистенты. 1954 елдан 1988 елга кадәр — Казан авиация институтының теоретик һәм радиотехника кафедрасы мөдире. 1965 елда Р. Ш. Нигъмәтуллин тарафыннан «электролитик ячейканы теоретик тикшерү һәм сыек тән электроникасы мәсьәләләре» темасына докторлык диссертациясе уңышлы яклана[4].

1967 елда Казан авиация институтын җитәкли, ректор Нигматуллин җитәкчелегендә институт көчле үсеш ала[5]. Бу вакыт эчендә институтта ике яңа факультет ачыла: автотөзелеш факультеты һәм техник кибернетика һәм информатика факультеты[6]. 1971—1979 елларда — ТАССР Югары Шурасы Рәисе[7]. 1977 елда институт җитәкчелеген сәламәтлеге торышы буенча калдырып китә.

 
Рәшит Нигъмәтуллин кабере

Молекуляр электроника өлкәсендә фәнни мәктәп булдыра. 200дән артык фәнни эш авторы һәм авторы.

1991 елның 7 июлендә вафат була.

Бүләкләр һәм истәлекҮзгәртү

Казанда А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университетының 5 нче корпусы бинасында (Театр урамы, 7/31) Р. Нигъмәтуллинга мемориаль такта куелган.

Профессор Нигъмәтуллин хөрмәтенә Казанның Яңа Савин районында урам аталган[8].

Шулай ук карагызҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү