Potentsial' energiä

(Потенциаль энергия битеннән юнәлтелде)
Qoyaş tiräsendäge potentsial' gravitatsion qır
Elektrostatik potentsial' energiä plazma şarında

Potentsial' energiä - skalär fizik zurlıq, konservativ köçlär qırında bulğan tulı energiä öleşe bulıp tora. Material' noqtalar urnaşu unınına bäyle häm alar küçkändä qır qılğan eşne sıyfatlıy.

Potentsial' energiä sistema elementları üzara tä'sir iteşüen taswirlıy.

Töşençä XIX ğasırda Williams Renkin tarafınnan kertelä.

Ülçäw berämlege - coul' (Sİ).

Normağa quyğanda Potentsial' energiä öçen nul'-däräcä saylana.

Potentsial' yäki konservativ köçlär cisemneñ başlanğıç häm azaqqı urnaşu urınnarına ğına bäyle, ä küçerü yulına bäysez bula.

Härber sistema iñ keçe potentsial' energiäle xalätkä omtıla.

yegärlek:

Tartılu qırındaҮзгәртү

Ğomumi oçraqta:

 

Cirneñ tartılu qırında potentsial' energiä:

 
 

biredä g - irekle töşü tizläneşe, h - nul' däräcä östennän bulğan bieklek

Planeta östendäge potentsial' energiäҮзгәртү

 

biredä R - planeta Radiusı, M - planeta Massası

 

Sığılmalı potentsial' energiäҮзгәртү

Prujina öçen Guk qanunı:

 ,

Şuña kürä:

 .

Gravitatsion köçlär öçen potentsial' energiäҮзгәртү

Nyuton buyınça gravitatsiä qanunı:

 

Şulay itep:

 
 
 

Gravitatsion potentsial:

 

ElektrostatikaҮзгәртү

İke qorğı arasındağı elektrostatik köç: Kulon qanunı

 

Şulay itep potentsial' energiä:

 

Tulı energiäҮзгәртү

Yomıq mexanik sistemada tulı mexanik energiä saqlana:

 

biredä:

Hamiltonian funktsiäse:

 

biredä L - Lagranjian funktsiäse, p-impuls, q-koordinata

ÄdäbiätҮзгәртү

  • Тарг С. М. Потенциальная энергия // Физическая энциклопедия / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — Т. 4. Пойнтинга—Робертсона эффект — Стримеры. — С. 92. — 704 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-85270-087-8
  • Ландау, Л. Д., Лифшиц, Е. М. Теоретическая физика. — Издание 5-е, стереотипное. — М.: Физматлит, 2004. — Т. I. Механика. — 224 с. — ISBN 5-9221-0055-6