Төп менюны ачу

Время, выделенное для выполнения скриптов, истекло. Мозамбик Җөмһүрияте (португалча República de Moçambique [ʁɛˈpublikɐ di musɐ̃ˈbiki]) — Көньяк-Көнчыгыш Африкада урнашкан элекке португал колониясе, 1975 елдан бәйсез дәүләт.

Мозамбик
Flag of Mozambique.svg
Байрак
Emblem of Mozambique.svg
Илтамга
Башкала Мапуту
Халык саны 25 833 752 (2013) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 25 июнь 1975 Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC+02:00
Рәсми тел партугал теле
География
Мәйдан 801,590 дүрткел километр
Координатлар 19°S 35°E Edit this on Wikidata
Сәясәт
Дәүләт башлыгы Ниуссе, Филипе
Хөкүмәт башлыгы Росариу, Карлуш Агостиньо ду
Икътисад
ТЭП $12 334 миллион (2017) Edit this on Wikidata
Акча берәмлеге Мозамбик метикалы
Инфеләсә 24.6% (2016)
Эшсезлек дәрәҗәсе 23% (2014)[1]
Туу күрсәткече 5.359 (2014)[2]
КПҮИ 0.437 (2017)[3]
Яшәү озынлыгы 58.311 ел (2016)[4]
Башка мәгълүмат
Ярдәм телефоннары
  • 119 (пүлисә)
  • 117 (янгын сакчылары)
  • 198 (ашыгыч тыйб ярдәме)
  • Электр аергычы төре Europlug,[5] Schuko,[6] BS 546[6]
    Автомобил хәрәкәте ягы сул[7]
    Челтәр көчәнеше 220 вольт[5]
    Телефон коды +258
    ISO 3166-1 коды MZ
    ХОК коды MOZ
    Интернет домены .mz

    Гомуми мәгълүматҮзгәртү

    Географик урнашуыҮзгәртү

    Мозамбик - Африканың көньяк-көнчыгышында урнашкан дәүләт. Төньякта Танзания белән, көньяк һәм көньяк-көнбатышта - Көньяк Африка һәм Свазиленд белән, көнбатышта - Замбия, Зимбабве һәм Малави белән чиктәш. Көнчыгышта Мозамбик бугазы белән юыла.

    МәйданыҮзгәртү

    Мозамбик территориясе 799 380 кв. км.

    Төп шәһәрләре, административ бүленешҮзгәртү

    Мозамбикның башкаласы - Мапуту шәһәре. Иң эре шәһәрләр: Мапуту (1098 мең кеше), Бейра (300 мең кеше), Нампула (203 мең кеше). Илнең административ-территориаль бүленеше: 10 провинция.

     
    Мозамбикның иң зур шәһәре һәм башкаласы булган Мапутоның панорамик күренеше. Мапуто шәһәре Мапуто провинциясенә керми.

    Дәүләт төзелешеҮзгәртү

    Мозамбик - җөмһүрият. Дәүләтнең һәм хөкүмәтнең башы - президент. Канун бирүче орган - бер палаталы җөмһүрият Ассамблеясы.

    ТабигатьҮзгәртү

    РельефҮзгәртү

    Ил территориясенең биштән ике өлешен яр буе тигезлекләре били. Илнең үзәгендә берничә плато урнашкан, алар иң югары ноктада көнбатыш чиктән ерак түгел 2 436 м (Бинга тавы) кадәр җитә. Намули тау массивы илнең төньягында 2 419 м га кадәр җитә. Төньяк-көнчыгышта Ангония платосы ята.

    Геологик төзелеш һәм файдалы казылмаларҮзгәртү

    Илнең җир эчендә күмер, титан, тимер рудалары, бокситлар, бакыр запаслары бар.

    КлиматҮзгәртү

    Мозамбикта климат тропик. Җәен урта ай температурасы +27°С, кышын +20°С. Яңгырлар фасылы апрельдән октябрьгә кадәр.

    Эчке суларыҮзгәртү

    Илнең күпсанлы елгалары көнбатышта тауларда башлана һәм Мозамбик бугазына коя. Төп елга булып Замбези булып тора, ә иң зурлары - Рувума, Сави һәм Лимпопо. Илнең территориясендә шулай ук Ньяса (Малави күле) күленең өлеше ята.

    Туфрак һәм үсемлекләрҮзгәртү

    Илнең 20% территориясе урманнар белән капланган. Елга үзәннәрендә куе җәңгәл үсә.

    Хайваннар дөньясыҮзгәртү

    Хайваннар арасында зебра, үгез, мөгезборын, жираф, арслан, фил аерылып тора.

    Халкы һәм телеҮзгәртү

    Мозамбик халкы якынча 18,641 млн кеше, уртача тыгызлык 1 кв. км - га 23 кеше. Халыкның күп өлеше Замбези елгасының яр буе районнарында һәм Ангония платосында яши. Этник төркемнәр: макуа-ломве - 47%, тсонга - 23%, малави, шона, яо. Телләр: португал теле (дәүләт теле), макуа, малави, шона, тсонга, суахили.

    ДинҮзгәртү

    Мәҗүсиләр - 60%, христианнар - 30%, мөселманнар - 10%.

    Кыскача тарихи тасвирламаҮзгәртү

    Көнчыгыш Африкага португалиялеләр килгәнче яр буен зендж шәһәр-дәүләтләре биләп торган. XVI гасырда хәзерге Мозамбикның яр буе практик рәвештә бөтенесе Португалия хакимияте астына төшә. XVII гасырда кол сату банту дәүләтләре арасында иң көчле дәүләтнең Мутапаның зәгыйфьләнүенә китергән. Илнең колонизациясе әкренләп барган. XX гасырда колонизацион сәясәт үзгәрмәгән диярлек һәм Мозамбикта сәнәгать үсмәгән. 1975 елның 25 июненда Мозамбик бәйсезлек яулап алган. Шуннан соң 15 ел дәвамында илдә гражданнар сугышы барган һәм бу болай да иң үсеш алмаган икътисадны тагын да какшата.

    Кыскача икътисади тасвирламаҮзгәртү

    Мозамбик - аграр дәүләт. Мамык, шикәр камышы, һинд чикләвеге пальмасы, тәмәке, кофе, мәккәй, маниок, арахис, сорго һ.б. үстерелә. Хайван үрчетү. Балык тоту. Күмер, бокситлар, бакыр, тантал һәм тимер рудалары чыгару.Авыл хуҗалыгы чималын эшкәртү буенча предприятиеләр. Урман кисү. Экспорт: кешью чикләвекләре, мамык, шикәр, агач. Океан яр буенда пляжлар булганга күрә туризм бар. Акча берәмлеге - метисаль.

    Кыскача мәдәният тасвирламасыҮзгәртү

    Сәнгать һәм архитектураҮзгәртү

    Мапуту. Табигый тарих музее.Тете. 1563 ел католик соборы.

    ЧыганакларҮзгәртү

    Энциклопедический справочник "Все страны мира", Издательство "Вече", 2003.

    Время, выделенное для выполнения скриптов, истекло.

    1. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
    2. http://data.uis.unesco.org/index.aspx?queryid=239; Институт статистики ЮНЕСКО.
    3. http://hdr.undp.org/en/data; Отчёт о развитии человечества.
    4. http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=DEMO_DS; Институт статистики ЮНЕСКО.
    5. 5,0 5,1 "World Plugs"; тикшерү датасы: 10 июнь 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе.
    6. 6,0 6,1 "World Plugs"; тикшерү датасы: 10 июнь 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе.
    7. https://books.google.com/books?id=W2oaAAAAMAAJ&dq=mozambique+drive+on+left&q=%22Mozambique+one+drives+on+the+the+left%22.
    8. Институт статистики ЮНЕСКО