Тәфтиләү - татар һәм башкорт халык җыры[1][2][3]

«Тәфтиләү» җырының көе генә үзгәрешсез булып тора. Көе төрле текстлар белән башкарыла.

"Тәфтиләү" көе тарихының да берничә варианты бар. Алар икесе дә морза Тәфкилевләр нәселе белән бәйле. Габдулла Тукай «Халык әдәбияты»нда «Тәфтиләү» көе тарихын XIX гасыр урталарында Ɵфəда яшәгән мөфти Сәлимгәрәй морза Тәфкилев гаиләсендә булган күңелсез вакыйга белән бәйли.[4]. Бүгенге башкорт әдәбиятчылары исә аның тарихын тагын йөз ел элегрәк яшәгән морза Котлымөхәммәт Тәфкилев эшчәнлегенә бәйли.[чыганагы?]

1нче вариант («Тәфтиләү бәете»)Үзгәртү

Төфтиләү байның гурничасы,
Йорт уртасында аның мунчасы.
Төфтиләү байның кызы чукынган,
Үксеп елый аның әнкәсе.
Төфтиләү байның икедер кибете,
Ак уканы саталар үлчәүгә.
Тәфтиләү байның кызы чукынган,
Поплар илтәләр аны чиркәүгә.[5]

2нче вариант (мифик Сеянтус белән бәйле)Үзгәртү

... Идел буйкайлары, ай, каялык —
палкayник Тәфтиләү яу урыны.
Башкорт илкәйләрен утка тоткач,
Алтынланы аның урыны.

Җил җилләми томанлы, ай, ачылмас,
Җыр җырламый күңел ачылмас.
палкayник Тәфтиләү түккән канның
Ачулары ук тиз басылмас.
Кайнап кына аккан аша Идел
Тәфтиләүләр таба кичү алмас.
Ир-егеткәйләрнең, ай, өметен
Тәфтиләүләр генә буа алмас.

Кара да гына урман кыя бите,
Шаулыйдыр да кичен, җил чакта.
Ташкайларга чокып яздым каргыш,
Җаннарым укыр бер чакта...

Шулай ук карагызҮзгәртү

СылтамаларҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү

  1. учырᴋи по истории Башкирской АССР. Башкирское книжное изд-во, 1956 стр. 280
  2. Сәвитская музыка, Выпуски 1-6 Государственное Музыкальное издательство., 1986
  3. Музыкальное искусство Башкирской АССР в период развитого социализма: библиографичесᴋи указательВ. А. Башеньев, Р. Х Тимергалина, Н.К. Крупская Исемендăге Дăу̇лăт җɵмһүрᴎят Универсаль Гhилми Китапханаḣы. Библиография Бу̇леге, Уфимсᴋи государственный институт искусств Гос. җɵмһүрᴎятнская универсальная науч. библиотека им. Н.К. Крупской, Библиографичесᴋи отдел, 1985 Стр. 104
  4. Габдулла Тукай. Халык әдәбияты
  5. Хөснуллин К. Тукайның яңа табылган китаплары //Мәдәни җомга. 1997, 9 май.