Сирайки (سرائیکی [Sarāikī], Saraiki, Siraiki, Seraiki, ਸਰਾਇਕੀ) — Пакистанда таралган стандарт телләрнең берсе. Сирайки индоарий теленең 14 миллионнан артык сераики халкы сөйләшә торган рәт язмасыз диалектлар нигезендә барлыкка китерелгән. Кайвакыт сирайкины лахнда макротеленең көньяк диалектларына карый дип фараз итәләр, әмма хәзер бу караш искергән дип санала.

ТаралышыҮзгәртү

Сирайки Пәнҗаб көньягында, Синд провинциясенең чик өлкәләрендә, Пәнҗаб провинциясенең төньяк-көнбатышында һәм шулай ук Хайбер-Пахтунхва провинцисенең Дера-Исмаил-Хан һәми Танка көньяк даирәләрендә һәм шулай ук Һиндстанда якынча 70000 эмигрант һәм аларның токымнары арасында таралган.[1]. Стандарт язма телнең үсеше 1947 елда Пакистан барлыкка килгәч башланган һәм асаба регионалист хәрәкәте тарафыннан хупланган булган.[2][3]. Пакистан дәүләт халык санын алу бирелгән мәгълүматы сирайки сөйләшүчеләрен 1981 елдан бирле теркиләр.[4]:46. Сирайки — Пакистанның таралышы буенча Панҗаби, пуштун һәм синдхи телләреннән соң дүртенче тел. Пәнҗаб провинциясендә сирайки — ике төп телләренең берсе.

ЯзмаҮзгәртү

Сирайки язуын өчен күбесенчә гарәп графика нигезендә язма кулланыла. Әлифба түбәндәгечә[5]:

آ اَ ب ٻ پ ت ٹ ج ڄ چ ح
خ د ڈ ݙ ر ڑ ز س ش ص ض
ط ظ ع غ ف ق ک گ ڳ ل م
ن ݨ و ه ى ث ذ ژ

ИскәрмәләрҮзгәртү

ӘдәбиятҮзгәртү

  • Зограф Г.А. Языки Южной Азии. — М.: Наука, 1990. — 212 с.
  • Masica C.P. The Indo-Aryan Languages. — Cambridge: Cambridge University Press, 1991. — XVI + 539 с.
  • Gardezi, Hassan N. Saraiki Language and its poetics: An Introduction. — Islamabad: Sangat Publishers, 1996.
  • Rahman, Tariq. Language, education, and culture. — Islamabad: Sustainable Development Policy Institute, 1999.
  • Wagha, Ahsan. The Saraiki Language: Its Growth and Development. — London: Dderawar Publications, 1990.

СылтамаларҮзгәртү