Төп менюны ачу

Кот-д'ИвуарҮзгәртү

(Кот-д'Ивуар Җөмһүрияте)

Гомуми мәгълүматҮзгәртү

Географик урнашуыҮзгәртү

Кот-д'Ивуар - Көнбатыш Африкадагы дәүләт. Төньякта Мали һәм Буркина-Фасо белән, көнчыгышта - Гана белән, көнбатышта - Либерия һәм Гвинея белән чиктәш. Көньякта Гвинея култыгы белән юыла.

МәйданыҮзгәртү

Кот-д'Ивуар территориясе 320 763 кв. км били.

Төп шәһәрләр, административ бүленешҮзгәртү

Кот-д'Ивуарның рәсми башкаласы - Ямусукро; президент һәм хөкүмәт резиденциясе - Абиджан. Иң эре шәһәрләр: Абиджан (2 797 мең кеше), Бваке (330 мең кеше), Далоа (122 мең кеше), Ямусукро (107 мең кеше). Илнең административ-территориаль бүленеше: 50 департамент.

Дәүләт төзелешеҮзгәртү

Кот-д'Ивуар - җөмһүрият. Дәүләт башы - президент. Хөкүмәт башы - премьер-министр. Канун бирүче орган - бер палаталы Милли җыелыш.

ТабигатьҮзгәртү

РельефҮзгәртү

Ил өслеге күбесенчә тигезлек, көнбатышта 1340 м биеклеккә кадәр таулар. Яр буе күп санлы эре һәм тирән лагуналарны сыйдыра, аларның күпчелегендә күп санлы сайлыклар аркасында кораб йөри алмый.

Геологик төзелеш һәм файдалы казылмаларҮзгәртү

Илнең җир эчендә алмаз, нефть, тимер рудасы, марганис, кобальт, бакыр, бокситлар запаслары бар.

КлиматҮзгәртү

Илнең көньяк өлешендә климат тропик һәм дымлы, яңгырлар көчле була. Температура 22°С тан 32°С ка кадәр тирбәлә, ә иң көчле яңгырлар апрельдән июльгә кадәр ява, шулай ук октябрьдә һәм ноябрьдә. Ил территориясенең күпчелегендә явым-төшемнәр - 1100-1800 мм, диңгез яр буе түбәнлегендә - елына 1300-2300 мм.

Эчке суларыҮзгәртү

Төп елгалар - Сасандра, Бандама һәм Комоэ, әмма аларның күп санлы бусагалар булу сәбәпле һәм коры периодта кискен су дәрәҗәсе түбәнәю сәбәпле койган урыныннан 65 км дан ерак булган урында кораб йөри алмый.

Туфраклар һәм үсемлекләрҮзгәртү

Яр буе зонасы куе тропик урманнар белән капланган. Илнең төньягында һәм үзәгендә киң саванна ята.

Хайваннар дөньясыҮзгәртү

Кот-д'Ивуарда шакал, сыртлан (гиена), пантера, фил, шимпанзе, крокодил, берничә төр кәлтә һәм агулы еланнар бар.

Халкы һәм телеҮзгәртү

Кот-д'Ивуар халкы 15,5 млн кеше, халыкның уртача тыгызлыгы 1 км²-ка 48 кеше. Этник төркемнәр 60 тан күбрәк. Аларның иң зурлары: бауле - 23%, бете - 18%, сенуфо - 15%, малинке - 11%.

ДинҮзгәртү

Мәҗүсиләр - 65%, мөселманнар - 23%, христианнар (күбесенчә католиклар)-12%.

Кыскача тарихи тасвирламаҮзгәртү

XV гасырда беренче европалылар килгәндә монда иртә сәяси оешмалар булган (төньяк өлеше Гана, Мали, Сонгаи тәэсир даирәсенә кергән). XVIII гасыр башында монда француз колонизаторлары үтеп керә. 1893 елда Фил Сөяге Яры француз колониясе оеша; соңрак ил Француз Көнбатыш Африка колониясенең өлеше булган. 1960 елның августыннан бәйсез дәүләт. 1985 елның октябренда Фил Сөяге Яры атамасы рәсми рәвештә Кот-д'Ивуарга үзгәртелгән.

Кыскача икътисади тасвирламаҮзгәртү

Кот-д'Ивуар - аграр ил. Төп товар авыл хуҗалыгы культуралары: какао (дөньяда әйдәп баручы урында), кофе, банан, гевея, май пальмасы, мамык. Балыкчылык. Эре урман кисүләр. Нефть чыгару. Азык-тәм (авыл хуҗалыгы чималын эшкәртү), агач эшкәртү, текстиль җитештерүе бар. Нефть эшкәртү. Экспорт: кофе, какао ногыт борчаклары, какао-продуктлар, һәм шулай ук агач, май пальмасы продуктлары, ананас һәм бананнар. Акча берәмлеге - КФА франкы.

Кыскача мәдәният тасвирламасыҮзгәртү

Сәнгать һәм архитектураҮзгәртү

Ямусукро. Ватиканда изге Пётр базиликасы үрнәге буенча төзелгән дөньядагы иң зур җәмигъ.

ЧыганакларҮзгәртү

Энциклопедический справочник "Все страны мира", Издательство "Вече", 2003.