Төп менюны ачу

Хирохито, яп. 裕仁, тәхет исеме Сёва, яп. 昭和天皇 (тат. Мәдәниятле дөнья) (1901 елның 29 апреле, Токио1989 елның 7 гыйнвары, Токио) — Япониянең 124нче императоры (1926 елның 25 декабре-1989 елның 7 гыйнвары). Япония гаскәрләре генералиссимусы.

Хирохито
яп. 裕仁
Hirohito in dress uniform.jpg
Туган телдә исем Хирохито
Туган 29 апрель 1901(1901-04-29)
Токио
Үлгән 7 гыйнвар 1989(1989-01-07) (87 яшь)
Токио
Үлем сәбәбе ашказаны асты бизе яман шеше[d]
Күмү урыны Император зираты[d] һәм Токио
Милләт япон
Ватандашлыгы ЯпонияFlag of Japan.svg Япония
Әлма-матер Гакучүин университеты[d]
Һөнәре император
Җефет Нагако
Балалар Акихито, император
Ата-ана
Кардәшләр Ясухито Титибу[d], Нобухито Такамацу[d] һәм Такахито Микаса[d]
Хәрби дәрәҗә филмаршал[d] һәм генералиссимус[d]
Showa shomei.svg

Commons-logo.svg [[commons:Category:Shōwa Emperor|Хирохито
яп. 裕仁]]
Викиҗыентыкта

Япония императоры штандарты

Эчтәлек

Тәрҗемәи хәлеҮзгәртү

 
Хатыны Нагако шаһбикә белән. 1924

1901 елның 29 апрелендә Токиода Япония тәхет варисы (соңыннан император) Йосихито гаиләсендә туган. Балачактагы исеме — Мити шаһзадә. 1912 елның 30 июлендә (бабасы император Муцухито вафатыннан соң) Япония тәхет варисы була.

  • 1908-1914 елларда югары асылзатлар балалары өчен мәктәптә (кадзоку), 1914-1921 елларда махсус Япония тәхет варисы институтында Токио император университеты галимнәреннән һәм Япониянең югары хәрби дәрәҗәле шәхесләреннән белем ала.
  • 1921 елда, тәхет варисы буларак, Аурупага 5 айлык сәяхәт ясый.
  • 1921 елның 29 ноябреннән, авыру атасы урынына, регент була.

1924 елның 26 гыйнварында ерак туганы Нагако шаһбикәгә (1903-2000) өйләнә. 7 балалары туа:
шаһзадәләр Цугу (соңыннан император Акихито), Йоси, шаһбикәләр Тэру, Хиса, Така, Йори, Суга.

Тәхеткә утыруҮзгәртү

1926 елның 25 декабрендә, император Йосихито вафатыннан соң, Япония тәхетенә утыра һәм Япония тарихында иң озак вакыт тәхеттә утырган император булып исәпләнә.

1926-1945 елларда Япония гаскәриләре илдә зур йогынтыга ия була, ил 1937-1945 еллардагы Япон-Кытай сугышына һәм Икенче бөтендөнья сугышына катнашып китә.

Икенче бөтендөня сугышыҮзгәртү

 
Генерал Д. Макартур белән. 17.09.1945

1941 елның 8 декабрендә (Һавай утрауларында 7 декабрьдә) Пөрл-Һарбор гаваненда торучы АКШ флотына кинәт ясалган һава һөҗүме белән Япония Икенче бөтендөнья сугышына кереп китә. Япония армиясе Көньяк-Көнчыгыш Азиягә басып керә. Сугышның башы Япония өчен уңышлы була. Хирохито япон хәрби көчләренең җиңүен тели.

1942-1943 елның башыннан япон армиясе җиңүләргә дучар була.

1945 елның башында, Хирохито, Япония армиясенең берәр яңгыравыклы җиңүеннән соң, солых турында сөйләшүләр башларга өметләнә. Ләкин союздаш илләр бары тик капитуляция гына таләп итәләр.

1945 елның 6 һәм 9 августларында АКШ Хиросима һәм Нагасаки шәһрләренә атом бомбасы ташлый. ССРБ 9 августта Япониягә сугыш игълан итә. 15 августта Хирохито радио буенча халкына мөрәҗәгать итеп, капитуляция турында игълан итә. Ләкин Квантун армиясе, Маньчжуриядә Кызыл гаскәргә каршылык күрсәтеп, август азагында гына бирелә.

Сугыштан соңҮзгәртү

 
АКШ президенты Р. Рейган белән. Токио, 09.11.1983

Икенче бөтендөнья сугышы тәмамлангач, Кытай, Тайвань, Корея, Көньяк-Көнчыгыш Азия илләре халкы Хирохитоны «Азия Гитлеры» дип атап, хәрби җинаятьче буларак хөкем итәргә чакыралар. АКШ президенты Гарри Трумэн да, союздаш илләр башлыклары да шундый фикердә була. Ләкин Япониядәге Америка оккупация хакимияте башлыгы генерал Дуглас Макартур Хирохитоның император булып калуына ирешә. 1946 елда Япониядә конституцион монарх титулы кабул ителә.

Вафатына кадәр (1989) Хирохито Япониядә һәм чит илләрдә күп йөри, Япониянең дипломатик имиджын күтәрүдә сизелерлек өлеш кертә.

Бүләкләре, мактаулы исемнәреҮзгәртү

ШәҗәрәҮзгәртү

(122) Мәйҗи
 
(123) Тайчо
 
(124) Чова
 
(125) Акихито
 
Нарухито
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ясухито
 
 
Масахито
 
 
Фумихито
 
Хисахито
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Нобухито
 
 
Томохито
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Такахито
 
 
Йосихито
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Норихито
 


СылтамаларҮзгәртү

ИскәрмәләрҮзгәртү